Ngày 17/7, tại TP.HCM, Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI)phối hợp Tạp chí Một Thế Giới tổ chức Hội thảo "An ninh năng lượng đến 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng". Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia về chính sách, năng lượng, các nhà quản lý và doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

3 nút thắt thể chế - hạ tầng - tài chính

Tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế theo hướng xanh, bền vững và chuyển đổi số, nhu cầu về năng lượng tiếp tục gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải bảo đảm nguồn cung ổn định, an toàn và hiệu quả.

Theo GS.TS.Võ Xuân Vinh,Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, Đại học Kinh tế TP.HCM, bảo đảm an ninh năng lượng hiện nay có ba nút thắt phải giải quyết là tài chính, thể chế và hạ tầng.

Trong đó, thể chế đang được tháo gỡ bằng nhiều nghị quyết, nghị định, quy định giá điện; hạ tầng cũng được ngành điện vừa hoàn thiện vừa bổ sung quy hoạch cho phù hợp với yêu cầu phát triển. Còn lại tài chính là nút thắt lớn nhất vì muốn phát triển nguồn điện, nâng cấp lưới truyền tải hay đầu tư các công nghệ mới thì trước hết phải có dòng vốn.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2026-2030 Việt Nam cần khoảng 136 tỉ USD để phát triển nguồn và lưới điện, bình quân hơn 27 tỉ USD mỗi năm. Đây là quy mô đầu tư rất lớn nên khu vực tư nhân và dòng vốn quốc tế sẽ giữ vai trò quyết định trong quá trình phát triển ngành điện.

"Điều khiến các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực năng lượng quan ngại đó là thường những dự án lớn nên bản chất rủi ro đầu tư và rủi ro công nghệ đều cao. Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng cần đảm bảo các dự án này phải bán được sản phẩm ra ngoài thị trường. Đơn cử như với điện gió ngoài khơi, chi phí đầu tư rất cao nên họ cần đảm bảo bán được sản phẩm lên lưới điện lưới quốc gia" - GS.TS.Võ Xuân Vinh phân tích.

TP.HCM bổ sung quy hoạch điện cho trung tâm dữ liệu lớn

Tại hội thảo này, các chuyên gia và nhà quản lý còn thảo luận việc Việt Nam chuẩn bị về hạ tầng năng lượng như thế nào cho các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Trong đó, TP.HCM đã phải chuẩn bị cho các dự án đầu tiên được phê duyệt.

Theo báo cáo của Tổng công ty Điện lực TP.HCM, sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM mới tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước với mức tiêu thụ điện rất lớn. Năm 2025, sản lượng điện thương phẩm của thành phố đạt 56,1 tỉ kWh, công suất phụ tải cực đại lên tới 8.936 MW. Nhu cầu điện của thành phố được dự báo tiếp tục tăng mạnh và sản lượng điện thương phẩm có thể đạt khoảng 75 tỉ kWh vào năm 2030.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM cho biết, ngành điện đã tính toán đến nhu cầu cấp điện rất lớn cho các trung tâm dữ liệu. Trước mắt, thành phố cần chuẩn bị nguồn điện khoảng 200 MW cho 4 dự án trung tâm dữ liệu đã có quyết định đầu tư.

Tuy nhiên, theo ông Bùi Trung Kiên, thách thức không chỉ nằm ở việc đáp ứng công suất này mà còn phải đầu tư nguồn điện dự phòng nhằm bảo đảm cấp điện liên tục 24/7. Về dài hạn, nhu cầu có thể lên tới 1.000 MW, đòi hỏi quy hoạch và đầu tư hạ tầng điện phải đi trước một bước.

"Với mức dự phòng chung khoảng 35% của nguồn cung điện TP.HCM thì có thể đáp ứng được nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, không chỉ cấp điện mà đây là một phụ tải quan trọng cần có dòng điện liên tục, cần thêm hệ thống dự phòng nên là một thách thức lớn. Với sự nỗ lực của ngành điện, mong rằng có sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, sở ban ngành để đẩy nhanh tiến độ dự án đầu tư điện, triển khai đồng thời với trung tâm dữ liệu" - ông Bùi Trung Kiên cho biết thêm.

TP.HCM nói riêng, Việt Nam nói chung đang ưu tiên phát triển công nghệ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, công nghệ lượng tử, Internet vạn vật, chuỗi khối (blockchain), siêu máy tính hay các trung tâm dữ liệu quy mô lớn… Tất cảđều đòi hỏi một hệ thống năng lượng hiện đại, ổn định, an toàn và có khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng.