Tại vùng biển Đầm Bấy, vịnh Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà, các lồng nuôi bằng nhựa HDPE đang dần thay thế bè gỗ truyền thống. Hệ thống lồng nuôi công nghệ mới được thiết kế chắc chắn, chịu được sóng gió lớn, tích hợp camera theo dõi môi trường và quá trình nuôi. Nhờ đó, người nuôi giảm chi phí nhân công, đồng thời nâng cao năng suất. Những hạn chế của lồng gỗ như tuổi thọ thấp, dễ hư hỏng khi gặp thiên tai, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường… từng bước được khắc phục nhờ mô hình lồng nhựa kết hợp thiết bị công nghệ.

Ông Vũ Khắc Mười, người tham gia mô hình thí điểm nuôi biển công nghệ cao tại Đầm Bấy cho biết, từ kết quả ban đầu, người dân đã tự tin nhân rộng mô hình. “Tất cả gồm có khu lồng, lưới, dây neo và camera, chi phí đầu tư khoảng 281 triệu đồng mỗi lồng, trong đó Quỹ Thiện Tâm hỗ trợ một nửa kinh phí. So với hình thức nuôi lồng bè gỗ truyền thống, mô hình lồng HDPE giúp giảm đáng kể nhân công. Trước đây, một bè nuôi truyền thống một công nhân chỉ nuôi được khoảng 10–15 tấn, còn nuôi bằng lồng HDPE có thể nuôi 40–50 tấn là bình thường”, ông Mười nói.

Mô hình nuôi biển công nghệ cao đang được tỉnh Khánh Hòa triển khai tại nhiều vùng nuôi như Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh. Thực tế cho thấy, phương thức này không chỉ nâng cao năng suất mà còn giúp kiểm soát môi trường nuôi, truy xuất nguồn gốc và bảo đảm an toàn thực phẩm – những yếu tố quan trọng để ngành thủy sản phát triển bền vững. Đồng thời, đây cũng là giải pháp từng bước đưa hoạt động nuôi trồng ra biển xa, giảm áp lực khai thác ven bờ. Với đường bờ biển gần 500km, 6 vịnh lớn và hơn 200 đảo ven bờ, Khánh Hòa có nhiều lợi thế phát triển nuôi biển quy mô lớn. Theo PGS. TS. Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam, để nuôi biển bền vững cần quy hoạch hợp lý không gian biển và xác định rõ lợi thế từng vùng vịnh.

“Khánh Hòa có 6 vịnh biển, mỗi vịnh có chức năng và lợi thế riêng. Nếu sử dụng giống nhau về chức năng, ví dụ chỗ nào cũng phát triển cảng, thì sẽ dẫn đến xung đột lợi ích và xung đột không gian sử dụng. Vì vậy phải xác định đúng tính trội của từng vịnh. Ví dụ vịnh Nha Trang có đặc điểm khác với vịnh Vân Phong. Khi sử dụng đúng chức năng và lợi thế của từng vùng vịnh thì giá trị mang lại sẽ cao nhất, đồng thời hạn chế được xung đột”,PGS. TS. Nguyễn Chu Hồi nói.

Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của Khánh Hòa đạt hơn 280.000 tấn; kim ngạch xuất khẩu khoảng 870 triệu USD, chiếm gần 37% tổng giá trị xuất khẩu của tỉnh. Trong 3 tháng đầu năm nay, sản lượng thủy sản đạt khoảng 60 nghìn tấn, trong đó khai thác 52.000 tấn, nuôi trồng hơn 8.100 tấn. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản tự nhiên suy giảm và yêu cầu chống khai thác bất hợp pháp (IUU) ngày càng chặt chẽ, việc chuyển mạnh từ khai thác sang nuôi trồng được xem là hướng đi tất yếu. Từ năm 2025, Khánh Hòa được Chính phủ cho phép thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao. Theo kế hoạch đến năm 2029, vùng biển đến 3 hải lý sẽ thí điểm khoảng 240 ha, sản lượng hơn 3.600 tấn; vùng từ 3–6 hải lý khoảng 200 ha, sản lượng dự kiến hơn 5.100 tấn.

Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hoà cho biết, địa phương khuyến khích người dân đầu tư lồng nuôi vật liệu mới và ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất. “Hiện tỉnh Khánh Hòa đang tập trung xây dựng các cơ chế, chính sách và huy động nguồn lực từ Trung ương, thu hút nguồn lực của địa phương để đẩy mạnh nuôi biển công nghệ cao. Bằng nguồn vốn, khoa học – công nghệ và liên kết giữa nhà khoa học, hợp tác xã, doanh nghiệp, chính sách sẽ được gắn kết với các hộ dân, với các hợp tác xã sao cho hiệu quả nhất”, ông Hoàng khẳng định.

Theo các chuyên gia, nhà quản lý, để phát triển nuôi biển hiện đại cần hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và ngư dân, đồng thời tổ chức lại sản xuất theo hướng công nghiệp hóa. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng, Khánh Hòa sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nuôi biển và được xác định là địa phương tiên phong, dẫn dắt ngành nuôi biển công nghệ cao của cả nước.

“Nếu có sự chỉ đạo chặt chẽ của Nhà nước, các sở, ngành đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân, chắc chắn Khánh Hòa sẽ tạo được những điểm nhấn rất tốt trong phát triển thủy sản. Khi thu hút được các doanh nghiệp lớn tham gia, sẽ hình thành trung tâm thủy sản, còn các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và ngư dân sẽ tham gia như các vệ tinh, có vùng nguyên liệu, đổi mới công nghệ và tổ chức lại sản xuất”,Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nói.

Từ những lồng nuôi công nghệ cao đang hiện diện trên mặt biển đến các chính sách phát triển dài hạn, Khánh Hòa đang từng bước mở hướng nuôi biển quy mô lớn, hiện đại. Đây được xem là chìa khóa để tổ chức lại nghề cá theo hướng bền vững, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng biển đảo, vừa bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho các thế hệ mai sau.