Ngày 16/7, Reuters dẫn 3 nguồn thạo tin cho biết Iran đã yêu cầu lực lượng Houthi tại Yemen sẵn sàng phong tỏa tuyến hàng hải trên Biển Đỏ nếu Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng điện của nước này.

Các nguồn tin giấu tên, gồm 2 nguồn tin cấp cao của Iran và 1 nguồn tin khu vực, cho biết phương án này đã được thảo luận trong giới lãnh đạo Iran, đồng thời thông điệp cũng đã được chuyển tới lực lượng Houthi.

Bộ Ngoại giao Iran và người phát ngôn Houthi hiện chưa phản hồi trước thông tin này.

Houthi đã triển khai UAV tại cửa ngõ Biển Đỏ

Một nguồn tin thân cận với Houthi tiết lộ lực lượng này đã hoàn tất công tác chuẩn bị cho các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền, khi triển khai tên lửa và máy bay không người lái gần eo biển Bab el-Mandeb - cửa ngõ nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, và đang chờ lệnh hành động.

Theo nguồn tin này, các đại diện của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang có mặt tại Yemen sẽ quyết định thời điểm đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb.

Nếu Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb bị đe dọa trong bối cảnh eo biển Hormuz đang bị phong tỏa, 2 tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất của Trung Đông sẽ đồng thời bị gián đoạn. Điều này có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu và mở thêm mộtmặt trận trong cuộc đối đầu giữa Iran và Mỹ.

Trong một diễn biến khác cho thấy căng thẳng khu vực tiếp tục gia tăng, lực lượng Houthi đã phóng tên lửa vào Saudi Arabia sau khi cáo buộc nước này không kích một sân bay do Houthi kiểm soát hôm 14/7. Vụ việc được cho là đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 năm giữa hai bên.

Ông Torbjorn Solvedt, chuyên gia phân tích Trung Đông tại công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft, nhận định diễn biến này xảy ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm.

"Nếu giao tranh leo thang và lan sang các cơ sở xuất khẩu dầu cũng như hoạt động vận tải trên Biển Đỏ, tuyến đường thay thế quan trọng nhất cho xuất khẩu dầu của khu vực sẽ bị đe dọa", ông nói.

Hai nguồn tin khu vực thân cận với Riyadh cho biết, Saudi Arabia đang đặc biệt quan ngại trước các cảnh báo từ Iran và Houthi, đồng thời nhận định Houthi hiện phối hợp rất chặt chẽ với Tehran trong các vấn đề liên quan đến Biển Đỏ. Căng thẳng tiếp tục leo thang sau khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Tehran và Washington đạt được hồi tháng 6 sụp đổ, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc chiến toàn diện và gây gián đoạn dòng chảy năng lượng qua khu vực.

Chỉ cần có súng trường là có thể phong tỏa Biển Đỏ

Hiện nay, phần lớn dầu mỏ vùng Vịnh được vận chuyển qua đường ống của Saudi Arabia tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Tuyến hàng hải này hiện đảm nhận khoảng 7% nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Trước đó, khi Houthi liên tục tấn công tàu thương mại trong thời gian xung đột Gaza, nhiều hãng vận tải biển lớn đã buộc phải chuyển hướng tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở châu Phi, khiến thời gian và chi phí vận chuyển tăng đáng kể.

Khoảng 70% năng lượng xuất khẩu của Saudi Arabia hiện đi qua cảng Yanbu. Vì vậy, bất kỳ cuộc tấn công trực tiếp nào nhằm vào cảng này cũng có thể gây tác động nghiêm trọng đến thị trường dầu mỏ.

Một nguồn tin khu vực nhận định giới lãnh đạo Iran đang tìm cách gia tăng sức ép đối với Mỹ bằng cách làm tăng cái giá kinh tế mà thế giớiphải trả, thông qua việc đe dọa hoạt động vận tải trên Biển Đỏ và dòng xuất khẩu dầu của Saudi Arabia.

Nguồn tin này cho rằng việc gây gián đoạn hoạt động hàng hải không đòi hỏi năng lực quân sự quá phức tạp: "Chỉ cần có súng trường cũng có thể gây gián đoạn hoạt động vận chuyển. Không nhất thiết phải có tên lửa hiện đại".

Iran coi Houthi là một thành viên của "Trục kháng chiến" - liên minh gồm Hezbollah ở Lebanon và các nhóm vũ trang Hồi giáo dòng Shiite tại Iraq, những lực lượng đã tham gia vào cuộc đối đầu khu vực giữa Tehran và Washington.

Tuy nhiên, Houthi đến nay vẫn chưa chính thức tham gia cuộc xung đột.

Mỹ cáo buộc Iran cung cấp vũ khí, tài chính và huấn luyện cho Houthi, trong đó có sự hỗ trợ thông qua Hezbollah. Tehran bác bỏ các cáo buộc này.