Thời gian gần đây, Iran đã gửi đi thông điệp cứng rắn: nếu Mỹ và Israel nối lại các cuộc không kích, Tehran sẽ đáp trả bằng các đòn tấn công nhằm vào căn cứ, tàu chiến Mỹ, đồng thời nhắm tới sân bay, đường ống dẫn dầu và khí đốt cùng các mục tiêu khác tại các quốc gia láng giềng vùng Vịnh.

Thông điệp cứng rắn của Iran đối với Mỹ và Israel

Cảnh báo này được Iran đưa ra nhằm răn đe các đối thủ và ngăn nguy cơ tái diễn xung đột. Trên thực tế, Iran vẫn duy trì kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) đáng kể, cùng năng lực triển khai các loại vũ khí này. Các nhà phân tích ước tính Iran sở hữu từ hàng trăm đến hàng nghìn tên lửa đạn đạo. Giới chức Mỹ và các nước trong khu vực cho rằng Tehran đã nối lại hoạt động sản xuất tên lửa ở quy mô hạn chế, tận dụng nguồn linh kiện dự trữ và các cơ sở sản xuất nằm sâu dưới lòng đất.

Trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột, Iran đã gây thiệt hại đáng kể cho một số căn cứ không quân, cơ sở ngoại giao của Mỹ và sở chỉ huy Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Bahrain. Tehran cũng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng và công nghiệp tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), một nhà máy khí đốt lớn ở Qatar, cùng các sân bay tại Dubai, Kuwait và Bahrain.

Iran cảnh báo sẽ gây tổn thất lớn hơn cho Mỹ và đồng minhnếu xung đột tái diễn, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung tên lửa đánh chặn của Mỹ và các nước Arab đang chịu sức ép. Đây là những vũ khí quan trọng giúp các bên đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV. Trong khi đó, kho tên lửa đánh chặn của Israel cũng đang chịu áp lực lớn.

Một số chuyên gia cho rằng, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, cơ sở hạ tầng của Iran có thể trở thành mục tiêu của các đòn phản công, trong bối cảnh nền kinh tế nước này đang đối mặt với nhiều khó khăn. Kho tên lửa, bệ phóng và cơ sở sản xuất vũ khí của Iran đã chịu tổn thất đáng kể trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ở giai đoạn đầu xung đột. Tháng 9 vừa qua, Lầu Năm Góc cho biết Mỹ đã phá hủy tới 90% năng lực sản xuất UAV, tên lửa đạn đạo và cơ sở công nghiệp hải quân của Iran. Những tổn thất này có thể hạn chế khả năng chiến đấu của Iran nếu xung đột kéo dài.

Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng giới lãnh đạo Iran vẫn có thể duy trì chiến lược răn đe. Ông Sina Toossi, chuyên gia về Iran tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Washington suy đoán giới lãnh đạo Tehran dường như cho rằng việc thực hiện chiến lược răn đe đòi hỏi phải gây ra những tổn thất tức thời, kéo dài và nghiêm trọng cho đối thủ.

Trong bối cảnh đàm phán nhằm chấm dứt xung đột đình trệ suốt nhiều tháng, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Washington có thể tấn công Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Hiện quân đội Mỹ và Israel đang xây dựng các phương án cho khả năng các cuộc tấn công được nối lại.

Mỹ đang điều động thêm nhóm tác chiến tàu sân bay thứ ba cùng một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến tới Trung Đông. Theo các nước vùng Vịnh, sự kết hợp giữa những mối đe dọa an ninh hiện hữu và tiến trình ngoại giao bế tắc đang làm gia tăng nguy cơ xung đột leo thang.

Song song với việc tăng cường lực lượng và khí tài, Bộ Ngoại giao Mỹ gần đây yêu cầu các nhân viên chính phủ không thuộc diện thiết yếu cùng gia đình rời khỏi Saudi Arabia do những mối đe dọa từ lực lượng Houthi. Theo một quan chức Mỹ, biện pháp này còn bao gồm việc di dời gia đình nhân viên tại một số cơ quan ngoại giao khác ở Trung Đông, nhằm thu hẹp quy mô hiện diện của Mỹ trong bối cảnh rủi ro an ninh gia tăng.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết cơ quan này sẽ tiếp tục điều chỉnh việc bố trí nhân sự và lực lượng nhằm bảo đảm an toàn cho công dân, nhân viên chính phủ Mỹ tại khu vực.

Những đòn đáp trả có thể khiến Mỹ và đồng minh vùng Vịnh lao đao

Theo một số nguồn thạo tin, các quan chức Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng nếu Mỹ tiến hành các cuộc tấn công mới, Tehran sẽ mở rộng phạm vi đáp trả sang các quốc gia vùng Vịnh, trong đó có các mục tiêu kinh tế. Các nguồn tin cho biết Iran cũng cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu quyết liệt hơn vào lực lượng Mỹ, trong đó có các tàu chiến Mỹ tại Trung Đông và gây thương vong cho thủy thủ đoàn.

Hôm 21/10, Chuẩn tướng Yadollah Javani, Phó tư lệnh phụ trách chính trị của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết Tehran có thể cắt đứt các tuyến cáp internet ngầm ởeo biển Hormuz.

Saeid Golkar, chuyên gia nghiên cứu về IRGC tại Đại học Tennessee ở Chattanooga, nhận định Iran có thể rơi vào tình trạng vượt quá khả năng nếu tìm cách thực hiện toàn bộ những lời đe dọa này. Theo ông, Tehran cần quản lý thận trọng kho tên lửa đang dần cạn kiệt.

Farzin Nadimi, chuyên gia cấp cao về Iran tại Viện Washington, một tổ chức nghiên cứu của Mỹ, lưu ý, Tehran cần phải tính đến nguy cơ Mỹ và Israel tiến hành các đòn đáp trả.

“Iran chắc chắn có khả năng gây thiệt hại lớn cho cơ sở hạ tầng năng lượng và internet trong khu vực. Nhưng nếu làm vậy, nhiều khả năng chính nước này cũng sẽ phải hứng chịu thiệt hại từ các đòn đáp trả”, ông Nadimi nhận định.

Các chuyên gia cho rằng, Iran có thể dựa vào chiến lược tác chiến bất đối xứng, sử dụng các phương tiện có chi phí thấp để gây thiệt hại đáng kể cho đối thủ. Từ đầu tháng 10, Iran đã gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại vịnh Ba Tư. Tuần trước, hai tàu được cho là đã bị chìm sau khi trúng đòn tấn công.

Trước những lo ngại về việc IRGC có thể đã lên kế hoạch sử dụng UAV tấn công các máy bay ném bom Mỹ tại một căn cứ ở Anh, Không quân Mỹ quyết định điều chuyển số máy bay này trở về Mỹ.

Một số cuộc tấn công bằng tên lửa gần đây cho thấy năng lực tác chiến của Iran có thể vẫn đáng kể. Trong vụ tấn công hồi tháng 7 nhằm vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, ba quân nhân Mỹ đã thiệt mạng. Đến tháng 9, tên lửa Iran tiếp tục bay đến gần các tàu chiến Mỹ. Các quan chức Mỹ lo ngại Iran có thể nhận được sự hỗ trợ từ bên ngoài trong việc tiếp cận hình ảnh vệ tinh và theo dõi hoạt động của tàu chiến Mỹ.

Cuối tuần qua, Quốc hội Iran bổ nhiệm Mehrdad Akhlaghi, một trong những người đặt nền móng cho chương trình tên lửa đạn đạo của nước này, làm Bộ trưởng Quốc phòng. Ông tiếp quản vị trí bị bỏ trống kể từ khi người tiền nhiệm thiệt mạng hồi tháng 2. Hôm 22/10, ông Akhlaghi cho biết sẽ tập trung phát triển các công nghệ mới.

Ông Vali Nasr, cựu cố vấn cấp cao tại Bộ Ngoại giao Mỹ, lưu ý, Washington không nên xem nhẹ các cảnh báo của Tehran, bất chấp những tổn thất mà Iran đã phải gánh chịu trong cuộc xung đột.

“Chúng ta có thể coi những lời đe dọa của họ chỉ là đòn gió, nhưng họ đã không ít lần gây bất ngờ trong suốt cuộc xung đột này. Vì vậy, tốt hơn hết là chúng ta nên thận trọng trước khi xem nhẹ các mối đe dọa đó. Tôi không chắc liệu năng lực của họ có thực sự suy giảm hay không”, ông Nasr nhận định.