Co cụm trong ngõ nhỏ, buôn bán chật vật hơn

Dạo qua một vòng các tuyến phố ở trung tâm Hà Nội những ngày này, dễ dàng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh gần như đã không còn phổ biến như trước. Nhiều tuyến phố vốn đông đúc hàng quán nay trở nên gọn gàng, thông thoáng, người đi bộ có không gian di chuyển an toàn hơn.

Tuy nhiên, phía sau sự ngăn nắp ấy là câu chuyện mưu sinh của hàng nghìn tiểu thương buộc phải co cụm, dịch chuyển vào sâu trong các ngõ nhỏ, thích nghi với hoàn cảnh mới. Để duy trì hoạt động, mỗi người đều cố gắng tận dụng tối đa diện tích trước cửa nhà. Từ việc kê thêm bàn nhỏ, vài chiếc ghế nhựa đến việc sắp xếp lại đồ đạc sao cho gọn nhất có thể. Việc “co kéo” từng khoảng trống trở thành giải pháp phổ biến, dù chỉ mang tính tạm thời.

Tại khu vựcchợ Thịnh Yên, phường Đống Đa không còn cảnh họp chợ tràn ra lòng đường như trước. Các sạp hàng co cụm lại chuyển sâu vào trong nhà.Chị Nguyệt, bán cá lâu năm ở ngõ Thái Thịnh 1 và chợ Thịnh Yên, phường Đống Đa cho hay: “Giờ lực lượng chức năng đi kiểm tra liên tục, không ai dám bày ra vỉa hè nữa. Phải ngồi lùi vào trong, khách cũng ít đi, buôn bán vất vả hơn nhiều”.

Gần đó, bà Nhâm bán hoa quả cũng cho biết: “Trước còn bày ra ngoài cho dễ bán, giờ cứ thấy lấn ra là bị nhắc. Không dám vi phạm nên phải co lại lùi vào trong, mà co lại thì khó bán hơn”, bà Nhâm chia sẻ.

Trước những thay đổi trong việc siết chặt trật tự vỉa hè, nhiều quán, cửa hàng nhỏ tại Hà Nội buộc phải linh hoạt tìm cách thích nghi để duy trì hoạt động. Không còn không gian bày bán rộng rãi như trước, các hộ kinh doanh chủ động thu gọn quy mô, sắp xếp lại bàn ghế gọn gàng hơn hoặc chuyển sâu vào trong nhà, trong ngõ để tránh vi phạm. Không gian hạn chế khiến lượng khách bị chia nhỏ, thu nhập giảm rõ rệt. Một số quán chuyển sang bán mang đi, tận dụng các nền tảng giao hàng trực tuyến để tiếp cận khách thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khách vãng lai.

Chị Minh kinh donhcửa hàng thịt lợn trước đây ngồi bán ngay vệ đường, nay phải chuyển vào sâu trong ngõ cho hay: “Ngồi trong này vắng khách hơn hẳn. Trước người đi qua ghé mua nhiều, giờ chủ yếu trông vào khách quen”, chị Minh nói.

Còn anh Tuấn, chủ một quán ăn nhỏ trên phố Thái Thịnh chia sẻ: “Không còn được bày bàn ghế ra vỉa hè như trước nên doanh thu vì thế giảm mạnh. Tôi phải thu gọn không gian, chuyển sang bán mang đi là chính. Khách quen thì vẫn ủng hộ, còn khách vãng lai giảm hẳn nên mình buộc phải thay đổi cách bán để duy trì quán”.

Giữ trật tự nhưng không "triệtsinh kế"

Nhiều người dân cho biết, đã có sự thay đổi tích cực về diện mạo đô thị. Chị Lê Thị Hoa ở phường Hoàng Mai chia sẻtừ khi dẹp bỏ tình trạng lấn chiếm, đường phố thông thoáng hơn rõ rệt. “Đi lại dễ dàng hơn, không còn cảnh chen chúc như trước”.

Song không ít người cho rằng, không nên cấm đồng loạt ở mọi nơi, bởi thực tế có những tuyến phố có vỉa hè rộng, hoàn toàn có thể vừa dành cho người đi bộ, vừa tổ chức kinh doanh hợp lý. “Có những chỗ chừa ra vẫn đủ rộng để đi lại an toàn. Nhưng nhiều vỉa hè ở trung tâm lại quá nhỏ, lồi lõm, người đi bộ phải xuống lòng đường, rất nguy hiểm. Những nơi như vậy thì chắc chắn phải cấm”, anh Nguyễn Sang ở Long Biên nêu quan điểm.

Theo TS. Trần Xuân Lượng - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam, vỉa hè không chỉ là không gian giao thông mà còn gắn với sinh kế của một bộ phận lớn người dân đô thị. Việc lập lại trật tự là cần thiết, nhưng cần có giải pháp đi kèm để giảm tác động tiêu cực.

“Cần nhìn nhận vỉa hè như một không gian đa chức năng, vừa phục vụ đi lại, vừa có thể tổ chức hoạt động kinh doanh ở mức độ phù hợp. Thay vì siết đồng loạt, cơ quan quản lý nên phân vùng cụ thể, xác định khu vực ưu tiên cho người đi bộ và khu vực có thể cho phép kinh doanh có điều kiện”, ông Lượng nêu quan điểm.

Cùng quan điểm, chuyên gia Hoàng Trọng Thủy cho rằng, việc quản lý vỉa hè nên chuyển từ “cấm” sang “tổ chức lại”. “Nếu được tổ chức hợp lý, vỉa hè không chỉ đảm bảo trật tự, vănminh mà còn tạo giá trị kinh tế và giữ gìn bản sắc đô thị. Điều quan trọng là xây dựng cơ chế minh bạch để người dân biết họ được phép kinh doanh ở đâu và trong điều kiện nào”.

Việc lập lại trật tự vỉa hè đang khiến nhiều khu phố tại Hà Nội thay đổi rõ rệt, đã không còn hiện tượng hàng quán bày bán tràn ra lòng đường. Song, trong bối cảnh đô thị ngày càng phát triển, bài toán vỉa hè không chỉ dừng ở việc lập lại trật tự, mà còn là cách tổ chức không gian hiệu quả, cân bằng giữa quản lý và sinh kế. Một chính sách linh hoạt, có phân vùng rõ ràng và quy định cụ thể được kỳ vọng vừa duy trì sinh kế cho người dân, giúp người dân ổn định cuộc sống, đồng thời đảm bảo diện mạo đô thị theo hướng văn minh, bền vững.