Đề nghị quy định rõ bản sắc kiến trúc và lộ trình chuyển đổi số

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc cùng ba dự án luật khác. Nhiều đại biểu bày tỏ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật nhằm tháo gỡ những bất cập trong quản lý kiến trúc, đồng thời đề xuất bổ sung nhiều quy định để bảo đảm tính minh bạch, khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tham gia thảo luận, một số đại biểu cho biết cơ bản thống nhất với Tờ trình và dự thảo Luật Kiến trúc, đồng thời kiến nghị hoàn thiện sáu nhóm nội dung trọng tâm để các quy định sau khi ban hành rõ ràng, dễ thực hiện và không phát sinh thêm thủ tục hành chính.

Theo đó, các đại biểu đề nghị quy định cụ thể phương thức xác định bản sắc kiến trúc của địa phương. Việc xác định cần dựa trên khảo sát thực tế, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, chuyên gia và các tổ chức nghề nghiệp; đồng thời công khai tiêu chí, hình ảnh và phạm vi áp dụng. Đại biểu cũng cho rằng không nên áp đặt một kiểu kiến trúc, màu sắc hay vật liệu duy nhất, ngoại trừ các khu vực bảo tồn hoặc có yêu cầu quản lý đặc biệt.

Đối với việc ứng dụng công nghệ số trong thiết kế kiến trúc, nhiều ý kiến đồng tình với chủ trương chuyển đổi số nhưng cho rằng cần có lộ trình phù hợp. Theo đề xuất, chỉ nên bắt buộc áp dụng đối với các công trình quy mô lớn, công trình quan trọng hoặc có yêu cầu kỹ thuật phức tạp; khuyến khích áp dụng đối với các công trình khác và không bắt buộc với nhà ở riêng lẻ hoặc các công trình cải tạo nhỏ nhằm tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

Các đại biểu cũng đề nghị việc phân cấp cho cấp xã trong quản lý kiến trúc phải gắn với điều kiện về nhân lực, kinh phí và dữ liệu quản lý; dự thảo quy chế quản lý kiến trúc của cấp xã cần được cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thẩm định trước khi ban hành.

Bên cạnh đó, cần bổ sung các công trình bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh có yêu cầu bảo mật cao vào nhóm không bắt buộc thi tuyển phương án kiến trúc; đồng thời làm rõ quy định về gia hạn chứng chỉ hành nghề kiến trúc và quy định chuyển tiếp đối với các hồ sơ đang giải quyết để tránh phát sinh chi phí, kéo dài thời gian thực hiện.

Cần quản lý đồng bộ kiến trúc không gian ngầm và phát triển kiến trúc xanh

Đại biểu Nguyễn Hải Long (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) bày tỏ thống nhất với việc sửa đổi Luật Kiến trúc nhằm phù hợp với mô hình chính quyền đô thị và yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Theo đại biểu, việc chuyển nhiều nhiệm vụ quản lý kiến trúc xuống cấp xã là chủ trương đúng nhưng cần bảo đảm nguồn nhân lực, tăng cường tập huấn, sớm ban hành quy chế quản lý kiến trúc và phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp chính quyền để tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Đối với việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc, đại biểu Nguyễn Hải Long ủng hộ chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua việc bỏ khâu sát hạch và Hội đồng xét cấp chứng chỉ. Tuy nhiên, ông đề nghị bổ sung cơ chế hậu kiểm, nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và quy định rõ tiêu chuẩn đào tạo, chuyên môn để bảo đảm chất lượng đội ngũ hành nghề.

Đáng chú ý, đại biểu cho rằng dự thảo Luật chưa đề cập đến kiến trúc không gian ngầm, trong khi các công trình như ga ngầm, trung tâm thương mại ngầm, bãi đỗ xe ngầm có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan và bản sắc đô thị. Vì vậy, cần bổ sung các nguyên tắc quản lý kiến trúc đối với không gian ngầm nhằm bảo đảm quản lý đồng bộ cả trên và dưới mặt đất.

Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị làm rõ khái niệm "bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc", bổ sung các yêu cầu về kiến trúc xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và cân nhắc việc mở rộng các trường hợp không bắt buộc thi tuyển phương án kiến trúc đối với những công trình công cộng có ảnh hưởng lớn đến cảnh quan đô thị.

Làm rõ nội hàm bản sắc kiến trúc Việt Nam,tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng

Góp ý vào dự thảo luật, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, bày tỏ băn khoăn về việc dự thảo đề cập đến bản sắc văn hóa trong kiến trúc nhưng chưa làm rõ nội hàm cụ thể.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, thực tế hiện nay kiến trúc tại nhiều địa phương phát triển thiếu thống nhất, chịu ảnh hưởng từ nhiều phong cách khác nhau như châu Âu, Nhật Bản, Thái Lan hay Trung Quốc. Trong khi đó, chưa có định hướng rõ ràng về đặc trưng kiến trúc Việt Nam để các địa phương tham chiếu khi quản lý và phê duyệt dự án.

Ông đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, làm rõ khái niệm "văn hóa đặc trưng Việt Nam" trong kiến trúc, đồng thời cụ thể hóa các yếu tố văn hóa, lịch sử đặc trưng đối với từng loại hình công trình. Theo đại biểu, nếu không có tiêu chí rõ ràng, việc áp dụng sẽ dễ mang tính cảm tính, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án.

Đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng) cho rằng việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư khi xây dựng quy chế quản lý kiến trúc hiện nay còn mang tính hình thức do thiếu quy định cụ thể và chưa đồng bộ với Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bắt buộc lấy ý kiến, phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cộng đồng dân cư; quy định thời gian lấy ý kiến tối thiểu 30 ngày; công khai đầy đủ hồ sơ, bản vẽ và các chỉ tiêu kiến trúc trên môi trường số, ứng dụng VNeID, cổng dịch vụ công hoặc niêm yết tại địa phương.

Đồng thời, cơ quan chủ trì phải lập báo cáo tiếp thu, giải trình các ý kiến góp ý và coi việc không thực hiện đúng quy trình lấy ý kiến là vi phạm thủ tục, có thể không được phê duyệt quy chế quản lý kiến trúc.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cũng đề nghị rà soát các quy định còn chồng chéo trong dự thảo luật, đặc biệt là thẩm quyền điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc giữa Điều 14 và Điều 15 theo nguyên tắc cấp nào ban hành thì cấp đó có thẩm quyền điều chỉnh.

Đối với quy định về thi tuyển phương án kiến trúc, đại biểu cho rằng cần bắt buộc tổ chức thi tuyển đối với các công trình quy mô lớn, có giá trị văn hóa hoặc là điểm nhấn đô thị, không phân biệt nguồn vốn đầu tư công hay tư nhân nhằm bảo đảm chất lượng kiến trúc và cảnh quan đô thị.