Công tác tư tưởng, văn hóa luôn đóng vai trò quan trọng trong mọi giai đoạn, mọi lĩnh vực, đặc biệt trong giai đoạn xây dựng Quân đội nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Công tác tư tưởng hiện nay như một “mặt trận không tiếng súng” phải đối mặt với những thủ đoạn tinh vi, phức tạp, cần có sự nhận diện và đấu tranh quyết liệt, khôn khéo.

Nhân dịp Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội (11/5/1946 – 11/5/2026), phóng viênVOV phỏng vấn Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, nguyên Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị, Quân đội nhân dân Việt Nam về nội dung này.

PV:Thưa Trung tướng từ thực tiễn công tác, ông cho biết công tác tư tưởng của Quân đội trong thời bình có những đặc điểm khác biệt như thế nào so với thời chiến?

Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn:Thời chiến với một mục tiêu cao nhất là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, cho nên tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Ranh giới địch - ta rất rõ. Mục tiêu chiến đấu thống nhất, đã tạo sự đồng thuận của xã hội, đồng thuận trong quân đội hết sức sâu sắc. Công tác tuyên truyền chủ yếu cổ vũ chiến đấu, động viên tinh thần chiến đấu hy sinh, xây dựng niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trong hoàn cảnh đó, công tác tư tưởng có tính tập trung cao và nhanh chón đi vào cuộc sống, có giá trị sâu sắc, làm cho người cán bộ chiến sĩ đều tất cả để giải phóng miền Nam, tất cả để thống nhất đất nước.

Nhưng nay trong thời bình có đặc điểm khác: Đa dạng về lợi ích, phức tạp về nhận thức, nhiều chiều về thông tin, xuất hiện nhiều vấn đề rất mới, sự phân hóa lợi ích xã hội, sự tác động mạnh mẽ của mặt trái kinh tế thị trường. Rồi sự bùng nổ của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ số, mạng xã hội và truyền thông. Đồng thời đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâu sắc và toàn diện, sự xâm nhập cái tốt cũng vào đất nước, vào quân đội, nhưng đồng thời cái xấu, cái độc hại cũng vào quân đội.

Tất cả những vấn đề đó nảy sinh một tâm lý thực dụng, phát triển chủ nghĩa cá nhân có xu hướng gia tăng trong nội bộ quân đội của chúng ta. Rõ ràng đây là môi trường tiến hành công tác tư tưởng phức tạp hơn rất nhiều so với thời chiến.

PV:Theo Trung tướngnhững thách thức đặt ra với công tác tư tưởng trong thời bình, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay là gì?

Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn:Một là, sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch bằng chiến lược "Diễn biến hòa bình" đối với đất nước chúng ta, chống chủ nghĩa xã hội, chống sự nghiệp độc lập dân tộc bằng những phương pháp mới, bằng những thủ đoạn mới mà chúng ta cần phải cảnh giác.

Các thế lực thù địch hiện nay coi công tác tư tưởng văn hóa là mũi nhọn đột phá. Họ triệt để lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, tự do, dân tộc, tôn giáo. Họ lợi dụng những hạn chế yếu kém trong quản lý xã hội, trong quản lý, chỉ huy của quân đội. Đặc biệt là lợi dụng các vụ việc tiêu cực, tham nhũng, suy thoái đạo đức của cán bộ, chiến sĩ. Họ tận dụng không gian mạng và truyền thông xã hội để thẩm thấu những quan điểm xấu độc, nguy hại vào trong quân đội của chúng ta.

Mục tiêu của họ là làm giảm sút niềm tin của cán bộ chiến sĩ đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, giảm sút niềm tin đối với sự nghiệp phát triển, chế độ xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên của chúng ta. Họ kích động, làm hoài nghi về con đường, họ chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nguy hiểm hơn, các hoạt động chống phá hiện nay thường không công khai đối lập, mà núp dưới những thủ đoạn "mưa dầm thấm lâu", "thâm nhập", "thẩm thấu" theo thời gian. Họ tiến hành xuyên tạc, bóp méo, thay đổi sự thật, gieo rắc tâm lý hoài nghi, bất mãn dẫn đến giảm sút niềm tin; họ phủ nhận thành quả cách mạng và họ ca ngợi chế độ tư bản.

Hai là, nguy cơ trong nội bộ. Đây là nguy cơ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Các thế lực thù địch cho đây là mảnh đất tốt, màu mỡ để chúng gieo "Diễn biến hòa bình" trong quân đội chúng ta. Một bộ phận cán bộ chiến sĩ, giảm sút niềm tin đối với sự nghiệp cách mạng, phai nhạt lý tưởng chiến đấu, dao động trước những thông tin xấu độc của kẻ thù, trước khó khăn tác động của mặt trái kinh tế thị trường, trước những hiện tượng tiêu cực của xã hội.

Thách thức thứ ba là tác động mạnh mẽ của mạng xã hội và chiến tranh thông tin mà các thế lực thù địch tấn công vào, cũng như các thành phần cơ hội, bất mãn trong nước. Hiện nay thông tin lan truyền với tốc độ chưa từng có. Một sự việc nhỏ có thể trở thành khủng hoảng truyền thông. Nếu không có sức đề kháng mạnh mẽ thì một bộ phận quân nhân dễ bị lệch chuẩn về nhận thức, xa rời về mặt lý tưởng và suy thoái về lối sống.

Công tác tư tưởng trong quân đội trong thời bình hiện nay tuy không hy sinh, gian khổ như trong thời chiến, nhưng nó là mặt trận thầm lặng không tiếng súng, một cuộc đấu tranh hết sức quyết liệt trong giai đoạn mới. Nhất là giai đoạn mà cách mạng Việt Nam đang vươn mình bước vào kỷ nguyên mới, giai đoạn mà Quân đội Nhân dân Việt Nam đang xây dựng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong thời kỳ mới.

PV: Theo Trung tướng cần làm gì để giữ vững trận địa tư tưởng trong giai đoạn hiện nay?

Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn:Tôi nghĩ những vấn đề này, Tổng cục Chính trị và đặc biệt Cục Tuyên huấn đã triển khai, nó thể hiện trên mấy vấn đề mà tôi nghĩ cần phải hết sức chú ý.

Một là, phải tiếp tục kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, đặc biệt là phải kiên trì bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ đường lối đổi mới của Đảng, bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc, bảo vệ bản sắc văn hóa và giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây là những vấn đề có tính nguyên tắc bất biến, công tác tư tưởng cần phải nắm tốt và kiên quyết đấu tranh phản bác lại những quan điểm sai trái thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng cho tốt.

Hai là, phải đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức công tác tư tưởng văn hóa trong quân đội. Trước hết, công tác tư tưởng phải sát với cán bộ chiến sĩ và sát với cơ sở, phải lắng nghe tâm tư nguyện vọng của cán bộ chiến sĩ. Phải lấy đối thoại, giáo dục, thuyết phục, giải đáp những vấn đề mà cán bộ chiến sĩ quan tâm. Đồng thời, nắm chắc những vấn đề tác động vào trong nội bộ cán bộ quân đội, chiến sĩ của quân đội. Trên cơ sở đó, chủ động định hướng dư luận, không để những vấn đề, những sự kiện xảy ra tác động xấu vào trong quân đội của chúng ta mà không được kịp thời định hướng xử lý, nhất là trong thời gian sắp tới. Trước những diễn biến của tình hình thế giới, diễn biến của tình hình trong nước, chúng ta cần phải chủ động định hướng dư luận.

Ba là, phải xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng văn hóa trong quân đội phải có bản lĩnh chính trị, có trí tuệ và có khả năng đáp ứng được yêu cầu của người làm công tác tuyên huấn. Đồng thời cán bộ tuyên huấn phải là những người nêu gương, nói đi đôi với làm, phải có uy tín và có đạo đức làm nền tảng để thuyết phục cho cấp dưới.

Bốn là, phải gắn công tác tư tưởng với công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội. Cần xác định rõ công tác tư tưởng là bộ phận rất quan trọng của công tác Đảng, công tác chính trị. Hiệu quả công tác tư tưởng tác động vào công tác Đảng, công tác chính trị và ngược lại, công tác Đảng, công tác chính trị có tác động rất lớn trở lại đối với công tác tư tưởng. Muốn cán bộ chiến sĩ tin thì cán bộ cấp trên, lãnh đạo, chỉ huy phải gương mẫu, phải xử lý nghiêm minh những biểu hiện suy thoái, 'tự diễn biến', 'tự chuyển hóa' trong nội bộ, nhất là những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống.

Năm là, phải xây dựng văn hóa quân sự, phát huy phẩm chất, truyền thống Bộ đội Cụ Hồ. Có thể nói, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ là biểu hiện tinh hoa của văn hóa quân sự Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời đại hiện nay. Phải làm cho các bộ chiến sĩ nhận thức sâu sắc vai trò, vị trí, trách nhiệm của mình trước Đảng, trước Tổ quốc, trước nhân dân. Trên cơ sở đó, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ. Văn hóa quân sự phải là nền tảng tư tưởng tinh thần của cán bộ chiến sĩ, là sức mạnh nội sinh cho vấn đề xây dựng quân đội ta cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Cho nên, chú ý bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho cán bộ chiến sĩ, nhất là chiến sĩ trẻ; phải giáo dục lòng yêu nước, lòng tự hào tự tôn dân tộc; phải gìn giữ giá trị truyền thống tốt đẹp của quân đội ta, của dân tộc ta, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại, tinh hoa văn hóa quân sự của các nước khác một cách có chọn lọc để nâng cao bản sắc văn hóa quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam.

PV: Trân trọng cảm ơn Trung tướng!