Yêu cầu hoàn thành thực chất, không chỉ thông xe kỹ thuật

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 30/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.

Thảo luận về việc kết thúc thực hiện các mục tiêu tại hai nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh, đại biểu Lý Anh Thư Đoàn Đại biểu Quốc hội An Giang cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ và báo cáo thẩm tra. Tuy nhiên, từ thực tiễn địa phương và kiến nghị của cử tri An Giang, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm, tiến độ hoàn thành những phần việc còn lạicủa đường Hồ Chí Minh.

Theo đại biểu, đường Hồ Chí Minh là công trình có ý nghĩa lịch sử, chính trị sâu sắc, giữ vai trò trục giao thông chiến lược phía Tây, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đối với người dân khu vực cầu Cái Lớn thuộc xã Bình An, tỉnh An Giang, công trình còn là mong mỏi qua nhiều thế hệ, gắn với nhu cầu đi lại, đưa đón con em đến trường và vận chuyển nông sản. Mỗi lần dự án chậm tiến độ là người dân thêm một lần phải chờ đợi.

Theo báo cáo của Chính phủ, đoạn Chơn Thành - Đức Hòa đạt 97%, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026. Các đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận dự kiến đến cuối năm 2026 hoàn thành 42/55 km. Khoảng 13 km còn lại chỉ thông xe kỹ thuật trên nền cấp phối, dự kiến hoàn thành trong quý I/2027.

Đại biểu Lý Anh Thư cho rằng cần phân biệt rõ giữa thông xe kỹ thuật với hoàn thành công trình đủ điều kiện khai thác an toàn, ổn định. Việc kết thúc thực hiện các mục tiêu tại hai nghị quyết phải gắn với điều kiện và trách nhiệm cụ thể đối với phần việc còn lại. Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ giữ đúng cam kết hoàn thành các đoạn còn lại trong quý I/2027; bảo đảm xử lý nền đất yếu, chất lượng công trình, nghiệm thu, sửa chữa và gia cố những đoạn xuống cấp. Mục tiêu là hoàn thành thông tuyến, phục vụ người dân đi lại an toàn trước ngày 30/4/2027.

Đồng thời, cần quy định trực tiếp trong nghị quyết các mốc hoàn thành thi công, đưa công trình vào khai thác, quyết toán và trách nhiệm giải quyết dứt điểm những tồn tại về bồi thường, tái định cư, đường dân sinh, bảo trì. Chính phủ cần báo cáo Quốc hội kết quả tại kỳ họp gần nhất sau thời hạn cam kết. Đáng chú ý, đại biểu đề nghị chưa xem xét chính thức kết thúc việc thực hiện các mục tiêu tại hai nghị quyết nếu công trình chưa hoàn thành thông tuyến, chưa bảo đảm điều kiện khai thác an toàn trước ngày 30/4/2027.

Đề nghị xử lý bất cập tại trạm BOT km1747

Cũng liên quan đến việc tổng kết thực hiện các nghị quyết về đường Hồ Chí Minh, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) thống nhất cao với tờ trình của Chính phủ về tổng kết thực hiện Nghị quyết số 66 của Quốc hội và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe.

Theo đại biểu, sau 20 năm triển khai, dự án đã đạt được những kết quả quan trọng, cơ bản hoàn thành các mục tiêu đề ra, góp phần hình thành hệ thống hạ tầng, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động và giảm nghèo tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Chủ trương huy động nguồn lực xã hội thông qua hình thức đối tác công tư, trong đó có các dự án BOT giao thông, cũng góp phần phát triển kết cấu hạ tầng và giảm áp lực cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số dự án vướng mắc về vị trí trạm thu phí, phương án tài chính, chính sách miễn, giảm phí cho người dân và việc triển khai thu phí không dừng theo nghị quyết của Quốc hội.

Đại biểu đặc biệt nêu trường hợp trạm thu phí BOT km1747 trên đường Hồ Chí Minh, thuộc dự án nâng cấp, mở rộng đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 14 qua tỉnh Đắk Lắk, do Công ty Quang Đức làm chủ đầu tư. Trạm bắt đầu thu phí hoàn vốn từ tháng 11/2015.

Sau khi tuyến tránh phía Tây Buôn Hồ được đưa vào khai thác, lưu lượng phương tiện qua trạm thay đổi đáng kể so với phương án ban đầu, chỉ còn khoảng 35-45%. Điều này khiến doanh nghiệp không thể thực hiện giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ cho người dân như cam kết. Trong khi đó, người dân trong tỉnh và các khu vực lân cận vẫn phải qua trạm hằng ngày để học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh, thực hiện các giao dịch hành chính và tiếp tục đóng phí theo quy định. Việc chưa triển khai chính sách miễn, giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ đối với những đối tượng thuộc diện được xem xét hỗ trợ đã gây bức xúc, phát sinh nhiều đơn thư khiếu nại, kiến nghị của cử tri và nhân dân.

Đại biểu cho biết, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đã nhiều lần có văn bản kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét nhưng đến nay vấn đề vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ khẩn trương rà soát toàn diện tính pháp lý, hiệu quả khai thác và phương án tài chính của dự án; đánh giá sự phù hợp của vị trí trạm thu phí trong điều kiện tuyến tránh đã được đưa vào sử dụng. Trên cơ sở đó, cần lựa chọn phương án xử lý căn cơ, có thời hạn cụ thể, xem xét chấm dứt thu phí tại vị trí này hoặc áp dụng phương án khác phù hợp quy định pháp luật.

Trong thời gian chưa hoàn thành phương án xử lý tổng thể, đại biểu kiến nghị sớm triển khai miễn, giảm giá dịch vụ sử dụng đường bộ cho phương tiện của người dân và cán bộ, công chức thuộc diện được hưởng chính sách tại khu vực lân cận trạm thu phí, bảo đảm đúng đối tượng, công khai và minh bạch. Đồng thời, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp và thời hạn giải quyết; nghiên cứu phương án tài chính, cơ chế xử lý hợp đồng phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và nhân dân.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt nhấn mạnh, thu phí điện tử không dừng là bước tiến về công nghệ và phương thức quản lý, nhưng hiện đại hóa công tác thu phí phải đi đôi với giải quyết những bất cập trong thực tiễn. Người dân cần được thụ hưởng lợi ích thiết thực từ chính sách, thay vì tiếp tục chịu ảnh hưởng kéo dài bởi những vướng mắc của dự án.