Thận trọng với nghĩa vụ bắt buộc và mức phạt vi phạm hành chính

Thống nhất sự cần thiết ban hành luật nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển chính phủ số, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) góp ý về các trường hợp bắt buộc liên kết, xác thực với danh tính điện tử (khoản 5 Điều 23). Đại biểu cho rằng, cần làm rõ giao dịch điện tử và các chủ thể tham gia, đánh giá đầy đủ tính khả thi để tránh ban hành nhiều nghị định ngoại lệ gây khó áp dụng. Nhiều lĩnh vực đã được luật chuyên ngành quy định, do đó cần rà soát để tránh chồng lấp hoặc tạo thêm yêu cầu kỹ thuật mới.

Đại biểu Tâm đề nghị xây dựng nguyên tắc, tiêu chí tập trung vào giao dịch yêu cầu cao về xác định danh tính, phòng ngừa gian lận; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết phạm vi, đối tượng và lộ trình. Bên cạnh đó, cần bổ sung đánh giá tác động chi phí tuân thủ và khả năng đáp ứng hạ tầng kỹ thuật của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về xử phạt vi phạm hành chính tại điểm g khoản 1 Điều 45 (quy định mức phạt tối đa đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức; thành phố, khu kinh tế đặc biệt được phạt cao hơn nhưng không quá 2 lần), đại biểu Tâm đề nghị rà soát tính hợp pháp, tương xứng và mâu thuẫn với Điều 24 Luật Xử lý vi phạm hành chính, cũng như tránh trùng lặp với pháp luật an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết mức phạt thay vì quy định cụ thể mức phạt tối đa ngay trong luật.

Hoàn thiện nguyên tắc quản lý danh tính và sử dụng cơ sở dữ liệu

Góp ý về danh tính điện tử tự chủ (khoản 2 Điều 13), đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đề nghị bổ sung nguyên tắc cơ bản về xác lập, quản lý, sử dụng, kiểm soát và làm rõ trách nhiệm pháp lý khi có tranh chấp, sự cố. Đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế cập nhật, điều chỉnh, tạm dừng, khôi phục, thu hồi danh tính và trách nhiệm bảo đảm tính chính xác của thông tin.

Về liên kết danh tính điện tử (Điều 20), đại biểu Mai cho rằng, chỉ nên liên kết trong phạm vi cần thiết phục vụ quản lý nhà nước hoặc giao dịch cụ thể; tuân thủ bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và xác định rõ trách nhiệm kiểm soát, xử lý khi lộ lọt dữ liệu. Tại Điều 25 về mức độ xác thực, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc gắn với tính chất, giá trị và rủi ro của từng giao dịch; giao Chính phủ hoặc cơ quan thẩm quyền hướng dẫn các nhóm giao dịch giá trị lớn hoặc nguy cơ gian lận cao phải áp dụng mức độ tương ứng.

Đối với khai thác dữ liệu ở Điều 34, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị hoàn thiện nguyên tắc đúng mục đích, đúng thẩm quyền, đúng phạm vi và ghi nhận nhật ký truy cập. Về công nhận danh tính và kết quả xác thực nước ngoài ở Điều 38, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí, điều kiện tương đương về chuẩn kỹ thuật, an toàn thông tin, cơ chế tạm dừng, hủy bỏ và bảo đảm chủ quyền dữ liệu, an ninh quốc gia.

Chuẩn hóa kiến trúc dữ liệu và phạm vi đối tượng định danh

Đóng góp ý kiến về kiến trúc định danh, đại biểu Dương Mạc Kiên (Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng) chỉ ra điểm chưa thống nhất tại điểm b khoản 1 Điều 12 (cho phép một đối tượng có nhiều mã tự chọn) với khoản 3 Điều 3 (định nghĩa mã định danh gắn với một danh tính điện tử, không trùng lặp). Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc: các mã tự chọn phải liên kết với nhau và với mã định danh quốc gia; ưu tiên kế thừa mã theo pháp luật chuyên ngành/tiêu chuẩn có sẵn và quy định rõ chủ thể chịu trách nhiệm đối soát khi thông tin sai lệch.

Về đồng bộ dữ liệu (Điều 28, Điều 33), đại biểu Kiên đề nghị hợp nhất nghĩa vụ đồng bộ tại Điều 28 và điểm b khoản 2 Điều 33 về một đầu mối nhằm tránh 1 lần xác thực phát sinh 2 nghĩa vụ đồng thời. Cần quy định ngay trong luật các trường dữ liệu tối đa được đồng bộ, lưu nhật ký kỹ thuật chi tiết tại hệ thống nguồn và xem xét quy định giới hạn thời hạn lưu trữ tối đa cho dữ liệu tập trung.

Cuối cùng, góp ý về khoản 1 Điều 7, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng đối tượng định danh điện tử đang quy định quá rộng (bao gồm cả hàng hóa, tài sản vật chất, tệp dữ liệu, sự kiện, hành vi, địa điểm không gian...). Đại biểu nhấn mạnh định danh một đối tượng không đồng nghĩa toàn bộ dữ liệu về đối tượng đó đều trở thành danh tính điện tử. Việc quy định quá rộng dễ dẫn đến nguy cơ điều chỉnh cả nhiều quan hệ pháp lý khác và gây chồng lấn với nhiều luật hiện hành.