Cựu Tổng thống Mỹ nói với NBC News trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng vào ngày 19/6, với chủ đề xung đột Mỹ - Iran: “Chúng ta đã tiến hành một cuộc chiến, tiêu tốn hàng tỷ USD, gây áp lực rất lớn lên quân đội của chúng ta. Rất nhiều người đã chết. Và cảm giác như chúng ta lại trở về điểm xuất phát trước khi chiến tranh bắt đầu, thậm chí có thể còn tệ hơn một chút”.

Ông Obamacũngđưa ranhận xét về bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran được Tổng thống Donald Trump ký kết tại Paris hồi đầu tuần này.“Tôi rất vui khi thấy một lệnh ngừng bắn”, ông Obama nói. “Và tôi hy vọng rằng lệnh ngừng bắn đó sẽ được duy trì”.

Ông Obama nói về tác hại của việc Mỹ rút khỏi JCPOA

Cựu Tổng thống Obama đã chỉ trích lý do dẫn đến cuộc xung đột Iran và đặt câu hỏi về quyết định của chính quyền ông Trump ở nhiệm kỳ đầu tiên khi “xé bỏ” thỏa thuận năm 2015 với Iran do chính quyền ông Obama đàm phán. Được biết đến với tên gọi Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA), thỏa thuận này hạn chế Iran sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế quốc tế.

Ông Obama nói rằng, theo JCPOA, “Iran đã đồng ý không phát triển vũ khí hạt nhân”, nhưng sau đó ông Trump “đã rút khỏi thỏa thuận, điều này càng khiến Iran sau đó phát triển năng lực hạt nhân nhiều hơn”.

Những phát biểu của cựu Tổng thống Mỹ Obama được đưa ra vào thời điểm Nhà Trắng cho biết Phó Tổng thống JD Vance đã hoãn chuyến đi dự kiến ​​đến Thụy Sĩ để dẫn đầu vòng đàm phán mới với Cộng hòa Hồi giáo Iran, tập trung vào vấn đề hạt nhân. Theo tin tức mới nhất, Đặc phái viên của Tổng thống Trump đã lên đường để đàm phán với Ngoại trưởng Iran Araqchi tại Thụy Sĩ.

Phản ứng của chính quyền Mỹ và Iran về thỏa thuận

Cũng hôm 19/6, Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Iran, cho biết, các cuộc đàm phán trong tương lai với Mỹ phải tôn trọng “ranh giới đỏ” của Tehran, có thể là để ám chỉ lệnh ngừng bắn ở Lebanon như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào.

“Như chúng tôi đã chứng minh trong suốt các cuộc đàm phán trước đây, chúng tôi vẫn kiên định trong việc tôn trọng các điều kiện và ranh giới đỏ đã được thiết lập, và trong việc bảo vệ lợi ích của quốc gia Iran”, ông Ghalibaf nói. “Nếu đối phương trở nên quá đáng [trong các yêu cầu của mình] thì chúng tôi đã chứng minh rằng chúng tôi sẵn sàng trả đũa và sẽ không ngần ngại đưa ra một phản ứng mạnh mẽ”.

Ông Trump đã ký bản ghi nhớ trong một bữa tối tại Cung điện Versailles vào tối 17/6, và ông Vance đã ca ngợi văn bản này vào ngày 18/6 tại Nhà Trắng.

Ông Vance nói: “Kế hoạch hòa bình đã bắt đầu mang lại kết quả cho Mỹ, khi giá khí đốt giảm... Chương trình hạt nhân của Iran đã bị phá hủy, quân đội thông thường của họ đã bị phá hủy và khả năng răn đe láng giềng của họ phần lớn đã biến mất”.

Ông Vance kêu gọi hãy đặt “một chút niềm tin” vào Tổng thống Trump về thỏa thuận này và nói rằng nhà lãnh đạo cấp cao nhất nước Mỹ “tin tưởng vào thỏa thuận này, sẽ hoàn thành nó, và nếu người Iran không tuân thủ, chúng ta vẫn còn mọi công cụ và đòn bẩy mà chúng ta có hiện nay”.

Rủi ro vẫn còn nhiều

Một số giám đốc điều hành ngành năng lượng tin rằng giá dầu toàn cầu có thể bị đẩy lên cao hơn donhu cầu bổ sungdầu mỏ để khôi phục dự trữ chiến lược đã cạn kiệt trong cuộc xung đột Mỹ - Iran, vốn đã làm gián đoạn phần lớn việc vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz.

Neil Chapman, phó chủ tịch cấp cao của Exxon, cho biết giá dầu thực tế có thể tăng lên tới 150 hoặc 160 USD/thùng nếu lượng dự trữ dầu chạm mức nguy hiểm. “Bạn có thể tranh luận liệu giá dầu có chạm mức thấp đó trong 2-3 tuần nữa hay không. Nhưng một khi đến điểm đó, bạn sẽ thấy giá tăng vọt”, ông nói tại một hội nghị ở New York, theo tờ Nhật báo Phố Wall.

Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Today của NBC, cựu Tổng thống Obama nói rằng ông hy vọng trung tâm mới của mình - hay thư viện tổng thống - sẽ là lời nhắc nhở về nước Mỹ dưới thời ông lãnh đạo. “Không nghi ngờ gì nữa, chúng ta đang trải qua một thời kỳ hỗn loạn và phân cực”, ông Obama nói.

Ông Obama nói thêm rằng “tất cả chúng ta đều phải đóng góp phần mình để đảm bảo các quan chức được bầu của chúng ta phải chịu trách nhiệm”.

Xem thêm:

>> Iran tuyên tử hình những người có mối liên hệ với “chính phủ thù địch”

>> "Cơn bão" chính trị tại Mỹ do bản ghi nhớ mơ hồ với Iran

>> Thế kẹt của ông Trump khi thỏa thuận khung Mỹ - Iran cận kề