Sáng 17/8, Cục Thuế Việt Nam và Đoàn chuyên gia IMF do ông Patrick De Mets dẫn đầu đã có phiên làm việc về quản lý thuế đối với doanh nghiệp lớn.

Phát biểu tại phiên làm việc, Phó Cục trưởng Cục Thuế Lê Long cho biết đây là hoạt động tiếp nối quá trình hợp tác, hỗ trợ kỹ thuật giữa IMF và ngành Thuế Việt Nam. Những khuyến nghị của IMF về đánh giá hiệu quả quản lý thuế, quản lý rủi ro tuân thủ và hiện đại hóa phương thức quản lý người nộp thuế đang được Cục Thuế nghiên cứu, tiếp thu trong quá trình hoàn thiện thể chế và đổi mới nghiệp vụ.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, ngành Thuế đang bước vào giai đoạn cải cách sâu rộng với những thay đổi quan trọng về thể chế và phương thức quản lý. Từ ngày 1/7/2026, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành có hiệu lực, tạo khuôn khổ pháp lý mới cho hoạt động quản lý thuế.

Cùng với việc vận hành tổ chức bộ máy theo mô hình mới, ngành Thuế đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu hóa đơn điện tử và các nguồn dữ liệu liên thông, tăng cường phân tích rủi ro, quản lý tuân thủ và cung cấp dịch vụ thuế trên môi trường số.

Những thay đổi này được kỳ vọng nâng cao hiệu quả quản lý, song cũng đặt ra yêu cầu mới về chất lượng dữ liệu, công nghệ, quy trình nghiệp vụ và năng lực đội ngũ công chức thuế.

Trong tiến trình này, quản lý thuế đối với doanh nghiệp lớn được xác định là lĩnh vực đặc biệt quan trọng.

Theo Cục Thuế, Chi cục Thuế Doanh nghiệp lớn hiện trực tiếp quản lý 393 doanh nghiệp, gồm nhiều tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài quy mô lớn và các doanh nghiệp hoạt động trong những ngành, lĩnh vực đặc thù. Dù số lượng không lớn so với toàn hệ thống, số thu từ nhóm doanh nghiệp này chiếm khoảng 25% tổng thu nội địa.

Đây cũng là nhóm người nộp thuế có hoạt động kinh doanh phức tạp, phạm vi hoạt động rộng, cơ cấu sở hữu đa dạng, phát sinh nhiều giao dịch liên kết, giao dịch xuyên biên giới và nghiệp vụ tài chính đặc thù.

Theo Phó Cục trưởng Lê Long, rủi ro tuân thủ đối với doanh nghiệp lớn không chỉ nằm ở đăng ký, kê khai và nộp thuế, mà tập trung nhiều hơn vào việc xác định nghĩa vụ thuế, giao dịch liên kết và chuyển giá, phân bổ chi phí, vốn và tài sản vô hình, thu nhập từ các hoạt động đặc thù, áp dụng hiệp định thuế cũng như các mô hình kinh doanh mới trong nền kinh tế số.

Vì vậy, quản lý doanh nghiệp lớn không thể chỉ dựa vào các cuộc kiểm tra hoặc xử lý rủi ro sau khi phát sinh. Ngành Thuế cần nhận diện rủi ro sớm, phân bổ nguồn lực có trọng tâm và lựa chọn biện pháp quản lý phù hợp với mức độ tuân thủ của từng nhóm doanh nghiệp.

Tại chương trình làm việc, Cục Thuế đề nghị các chuyên gia IMF tập trung đánh giá mô hình quản lý doanh nghiệp lớn hiện nay và đề xuất giải pháp cải cách phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Cục Thuế đặt ra 5 kỳ vọng đối với chương trình hợp tác, gồm đánh giá độc lập về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, nhân sự và quy trình nghiệp vụ cốt lõi của Chi cục Thuế Doanh nghiệp lớn; xác định mức độ trưởng thành trong áp dụng quản lý rủi ro tuân thủ và khoảng cách với thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó, ngành Thuế mong muốn IMF tư vấn các công cụ có thể áp dụng ngay; phác thảo mô hình vận hành tương lai cùng bộ chỉ số đo lường hiệu quả; đồng thời xây dựng kế hoạch hành động cải cách để Cục Thuế cụ thể hóa thành các nhiệm vụ trong thời gian tới.

Phát biểu tại phiên làm việc, ông Patrick De Mets đánh giá cao sự chủ động của Cục Thuế trong đổi mới phương thức quản lý, đặc biệt là định hướng chuyển từ quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên rủi ro và mức độ tuân thủ.

Theo chuyên gia IMF, trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng phức tạp, xây dựng mô hình quản lý chuyên sâu đối với doanh nghiệp lớn là cần thiết. Cách tiếp cận này giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào những doanh nghiệp, lĩnh vực và giao dịch có rủi ro cao, đồng thời nâng cao chất lượng hỗ trợ đối với người nộp thuế tuân thủ tốt.

Ông Patrick De Mets cho rằng quản lý doanh nghiệp lớn đòi hỏi cơ quan thuế phải hiểu rõ hoạt động kinh doanh, nhận diện sớm rủi ro và xây dựng chiến lược nâng cao mức độ tuân thủ phù hợp với từng nhóm người nộp thuế.

Việc áp dụng thông lệ quốc tế, theo chuyên gia IMF, cần được đặt trong điều kiện thực tế của Việt Nam, với trọng tâm là tính khả thi và hiệu quả quản lý.

Trên cơ sở trao đổi giữa hai bên, chương trình hợp tác được kỳ vọng sẽ giúp Cục Thuế có thêm cơ sở thực tiễn để tiếp tục đổi mới mô hình quản lý doanh nghiệp lớn, nâng cao năng lực quản lý rủi ro tuân thủ và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Qua đó, ngành Thuế hướng tới mô hình quản lý hiện đại, chuyên sâu, dựa trên dữ liệu và mức độ tuân thủ, từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế tốt, phù hợp với yêu cầu cải cách, hiện đại hóa quản lý thuế trong giai đoạn mới.