Bắt đầu từ quản trị dữ liệu

Theo ông Lê Trường Duy, Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM (C4IR), năng lực sản xuất của phần lớn doanh nghiệp trong nước hiện nay chưa đạt tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Để trụ lại bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu, bước đi đầu tiên của các doanh nghiệp là phải tự đánh giá được mức độ "thông minh" của nhà máy, từ đó lên kế hoạch tái cấu trúc và xác định chính xác mắt xích nào cần gia cố.

Trong tiến trình này, Nhà nước không dùng biện pháp ép buộc mà đóng vai trò kiến tạo khung chính sách, khuyến khích ứng dụng công nghệ. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết để tạo ra sự đồng bộ.

"Chúng tôi đang tham mưu cho TP.HCM ban hành chương trình chuyển đổi sản xuất thông minh. Chúng tôi đã hợp tác với Diễn đàn Kinh tế Thế giới để đưa ra bộ khung tư duy, tiêu chí và công cụ nhằm 'nội soi' doanh nghiệp. Sẽ có các cấp độ chuyển đổi và một hệ sinh thái toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm cả tài chính và đầu ra sản phẩm. Tất cả sẽ nằm trong cấu phần của kế hoạch chuyển đổi sản xuất thông minh", ông Lê Trường Duy nói.

Thay vì vội vã chạy theo xu hướng trí tuệ nhân tạo (AI) một cách cảm tính, doanh nghiệp cần bắt đầu từ nền tảng quản trị dữ liệu. Bà Nguyễn Thị Phương Quyên, Giám đốc Giải pháp chuyển đổi số doanh nghiệp (MISA Group), cho rằng cần chuẩn hóa hệ thống quản trị dữ liệu toàn diện. Doanh nghiệp phải tìm ra các "điểm gãy" trong dây chuyền sản xuất, kết nối dữ liệu xuyên suốt giữa các phòng ban để lãnh đạo có góc nhìn toàn cảnh trước khi tích hợp AI.

"Đó là sự kết hợp giữa Agent AI và Flexible AI. Agent AI là hệ thống giúp phân tích dữ liệu, còn robot và hệ thống Flexible AI sẽ giúp vận hành. Khi kết hợp với yếu tố con người, năng suất sẽ được gia tăng đáng kể. Một khái niệm mới về mô hình tổ chức trong doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là nhóm hợp tác người và AI (Human-agent team). Điều này có nghĩa, một nhân sự sẽ không chỉ có một công cụ AI hỗ trợ bên cạnh, mà sẽ có cả một đội ngũ Agent AI ở phía sau hậu thuẫn" , bà Nguyễn Thị Phương Quyên nói.

Đào tạo con người là quan trọng nhất

Công nghệ tối tân đến đâu thì chìa khóa vận hành vẫn nằm ở con người. Dẫn chứng cho nhận định này, ông Đỗ Hoàng Trung, Chủ tịch Tập đoàn công nghệ IDEAS nhấn mạnh: Trong giai đoạn 2025 - 2030, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ không thể tiếp tục bấu víu vào lợi thế nhân công giá rẻ, bởi các chuỗi cung ứng lớn toàn cầu đã có sẵn những đối tác gia công với chi phí thấp hơn nhiều.

Lối thoát duy nhất là vươn lên làm chủ thiết kế và công nghệ chế tạo; chuyển đổi từ quản trị cảm tính sang quản trị bằng hệ thống và đo lường bằng dữ liệu. Nền móng để thực thi chiến lược này chính là đội ngũ kỹ thuật chất lượng cao.

"Chúng ta phải đầu tư vào con người. Khi yêu cầu ngày càng tăng và công nghệ liên tục thay đổi, chỉ có con người mới theo kịp sự thay đổi đó. Dù vậy, chúng ta đang gặp rất nhiều khó khăn. Gần đây, nhiều doanh nghiệp than phiền rằng hiện nay không thiếu việc, mà thiếu người; không tuyển dụng được, hoặc tuyển vào rồi khâu đào tạo cũng rất khó khăn. Do đó, yếu tố cốt lõi là phải đào tạo. Đầu tư vào con người là khoản đầu tư có giá trị nhất, mang tính lâu dài và bền vững", ông Đỗ Hoàng Trung cho hay.

Còn ông Võ Sơn Điền, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP.HCM (HASI) nhìn nhận, đa số doanh nghiệp nội địa vẫn chưa chạm ngưỡng tiêu chuẩn khắt khe của các nhà nhập khẩu quốc tế. Để rút ngắn khoảng cách, HASI đang trực tiếp mời gọi các chuyên gia, tập đoàn lớn để "cầm tay chỉ việc", giúp các đơn vị vừa và nhỏ nâng cấp mô hình sản xuất: "Chúng tôi đang kết hợp với một số tổ chức huấn luyện để đảm bảo chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Điều này giúp doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tự động hóa có thể theo kịp các tiêu chí về môi trường, cũng như yêu cầu đổi mới sáng tạo từ các nhà mua hàng quốc tế hiện nay".