Trong số các hoạt động nhằm gìn giữ tiếng Việt tại Nhật Bản, chương trình “Tiếng Việt trong lòng Kyushu”, vừa được tổ chức theo 2 hình thức trực tiếp và trực tuyến tại Fukuoka – miền Nam Nhật Bản, thu hút sự tham gia của nhiều nhà ngoại giao, học giả, quan chức, chức sắc tôn giáo và đại diện Cộng đồng người Việt.

Tại đây, nhiều đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra vấn đề tiếng Việt đang dần mất đi vị trí tự nhiên trong đời sống của thế hệ trẻ, trong khi số lượng trẻ em thế hệ thứ hai đang không ngừng tăng nhanh.Nhiều trẻ em rơi vào tình trạng “ngôn ngữ thụ động”, nghe hiểu tiếng Việt, nhưng phản xạ bằng tiếng Nhật, do lớn lên trong môi trường giáo dục hoàn toàn bằng tiếng Nhật, còn tiếng Việt chỉ còn tồn tại ở mức độ giao tiếp đơn giản trong gia đình và dần yếu đi, khiến tiếng mẹ đẻ bị đẩy xuống vị trí thứ yếu, thậm chí trở thành một dạng “ngoại ngữ thứ hai” trong chính gia đình mình.

Các đại biểu cũng nhìn nhận những vấn đề nêu trên không hề dễ giải quyết do nhiều nguyên nhân. Trước hết là bài toán nhân lực. Các lớp học tiếng Việt tại Nhật Bản phần lớn do những người phải vừa đi làm, vừa tranh thủ thời gian để đứng lớp. Việc tìm kiếm giáo viên có chuyên môn, có kỹ năng sư phạm và đủ kiên trì là một thách thức lớn. Thứ hai là thiếu học liệu phù hợp. Nhiều giáo trình được mang từ Việt Nam sang, nhưng lại không sát với bối cảnh của trẻ em sinh ra tại nước ngoài. Thứ ba là điều kiện địa lý và thời gian. Gia đình người Việt tại Nhật thường sống rải rác, phụ huynh làm việc nhiều giờ, khiến việc đưa đón con đi học tiếng Việt trở nên khó khăn.

Từ thực trạng đó, nhiều giải pháp đã được đề xuất. Trong đó, nổ bật là sáng kiến phát động cuộc thi “Vui học tiếng Việt, nhớ ơn Bác Hồ”. Đây không chỉ là một cuộc thi đơn thuần, mà được kỳ vọng trở thành một “cú hích” để đưa tiếng Việt trở lại đời sống của trẻ em và gia đình. Cuộc thi hướng tới nhiều đối tượng, từ trẻ em, học sinh, phụ huynh, giáo viên cho đến các lớp học, hội đoàn cộng đồng. Nội dung xoay quanh tình yêu tiếng Việt, gia đình, quê hương và lòng biết ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh, với hình thức tham gia rất đa dạng như kể chuyện, đọc thơ, hát, thuyết trình, làm video, vẽ tranh…, mở ra cơ hội để mỗi cá nhân thể hiện tiếng Việt theo cách gần gũi nhất với mình.

Phát biểu tại sự kiện, bà Trịnh Thị Mai Phương- Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Fukuoka đánh giá cao sáng kiến này.

“Chúng tôi đánh giá đây là một chương trình hết sức có ý nghĩa, vừa để thiết thực triển khai Đề án tôn vinh Ngày tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2023 – 2030, vừa là dịp để chúng ta thể hiện tình cảm với tiếng mẹ đẻ, với bản sắc văn hóa dân tộc và với cội nguồn trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài”.

Kết thúc chương trình, các đại biểu nhấn mạnh thông điệp “việc duy trì tiếng Việt không thể chỉ dừng ở các lớp học tự phát, mà cần có sự kết nối giữa cơ quan đại diện – mạng lưới chuyên môn – hội đoàn – gia đình – nhà trường, đi kèm với hệ thống học liệu, đào tạo giáo viên và các hoạt động văn hóa hỗ trợ”.