Đề xuất chế độ, chính sách hợp lý, tương xứng với áp lực công việc

Sau sáp nhập, dân số xã Vĩnh Thạnh (Cần Thơ) tăng, số lượng hồ sơ tại Trung tâm Hành chính công xã Vĩnh Thạnh theo đó cũng tăng lên rất nhiều. Qua thống kê, mỗi ngày trung tâm tiếp nhận khoảng 90-100 hồ sơ, tương đương 2.200-3.000 hồ sơ mỗi tháng. Tuy nhiên, cán bộ trung tâm cố gắng hỗ trợ xử lýhồ sơ cho người dân trong ngày hoặc là trong thời hạn giải quyết thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật.

Theo chị Hoàng Thị Hà, xã Vĩnh Thạnh, việc thực hiện các thủ tục hành chính như đóng thuế, đăng ký xe, thế chấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… diễn ra nhanh chóng. Người dân đến lấy số thứ tự và chờ đến lượt giải quyết; nếu đông thì chờ khoảng 1-2 giờ, còn khi vắng có thể được xử lý ngay. Điều này giúp người dân tiết kiệm thời gian và công sức di chuyển. Anh Lê Minh Thiện, công chức tại Trung tâm Hành chính công xã Vĩnh Thạnh cho biết, đơn vị phải xử lý nhiều lĩnh vực như bảo trợ xã hội, chứng thực chữ ký… Khó khăn lớn nhất là hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, nhất là người cao tuổi. Phần lớn người lớn tuổi chưa quen thao tác trên hệ thống, nên cán bộ phải hỗ trợ từ khâu tiếp nhận đến hoàn thiện hồ sơ. Trong khi đó, số lượng hồ sơ ngày càng tăng, khiến áp lực công việc ngày một lớn. Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ đã thích nghi với công việc và từng bước ổn định.

Theo ông Phạm Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thạnh, thời gian tới cần tiếp tục nâng cấp hạ tầng công nghệ, tổ chức tập huấn chuyên sâu, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ. Khi người dân chủ động tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, cán bộ nâng cao năng lực phục vụ, chất lượng giải quyết thủ tục hành chính sẽ được thực hiện nhanh, gọn. Xã đề xuất cấp trên quan tâm, đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, đồng thời đề xuất chế độ, chính sách hợp lý, tương xứng với áp lực công việc.

TS. Nguyễn Thị Thủy, Phó trưởng Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội nhận xét, chính quyền địa phương 2 cấp đem lại rất nhiều lợi ích cho người dân. Lợi ích rõ nhất và dễ cảm nhận nhất trong đời sống hằng ngày là mô hình này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính. Khi chúng ta bỏ cấp trung gian, người dân không còn phải qua nhiều “cửa” như trước đây. Tất cả hồ sơ hành chính được xử lý trực tiếp ở cấp xã, phường - nơi gần dân nhất. Như vậy, sẽ giảm được thời gian, chi phí đi lại, đồng thời việc giải quyết công việc cho người dân cũng nhanh hơn. Với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy được tinh gọn hơn, giảm tầng nấc trung gian và trách nhiệm cũng rõ ràng hơn trong xử lý hồ sơ. Cấp xã, phường hiện nay được tăng thẩm quyền nên có thể giải quyết nhiều công việc hơn cho người dân. Mô hình này cũng làm tăng trách nhiệm của chính quyền.

Khi bỏ cấp trung gian là cấp huyệnsẽ không còn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cấp. Người dân có thể nhận biết rõ cơ quan, cá nhân nào chịu trách nhiệm giải quyết công việc. Đồng thời, một lợi ích rất rõ là tiết kiệm ngân sách - đây là lợi ích gián tiếp cho người dân. Khi giảm bộ máy, giảm chi phí thường xuyên, nguồn lực đó có thể được chuyển sang đầu tư cho phúc lợi xã hội, cơ sở hạ tầng hoặc dịch vụ công. Bên cạnh đó, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn giúp tăng tính minh bạch và giám sát. Với cơ cấu từ tỉnh xuống xã, phường, người dân dễ theo dõi hoạt động của chính quyền hơn; việc giám sát của nhân dân và đại biểu dân cử cũng hiệu quả hơn.

Phân định rõ thẩm quyền nhằm tránh chồng chéo hoặc khoảng trống trong quản lý

TS. Nguyễn Văn Đáng, Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, khi chính quyền cơ sở hoạt động ổn định, vận hành hiệu quả, phục vụ người dân tốt và người dân cảm thấy hài lòng với hoạt động của chính quyền, điều đó sẽ góp phần giúp đời sống kinh tế - xã hội ở địa phương không chỉ ổn định mà còn có thể phát triển tốt hơn. Hiện nay, chúng ta đang nỗ lực từng bước để sớm hiện thực hóa kỳ vọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng như mong đợi của người dân, đó là xây dựng một chính quyền thực sự phục vụ nhân dân, phụng sự sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Vì thế, chính quyền địa phương hai cấpcần tiếp tục vận hành tốt hơn nữa, giữ được tính khách quan, đồng thời lắng nghe các phản hồi từ phía người dân và doanh nghiệp. Qua đó, có thể sớm phát hiện những vấn đề phát sinh và nhanh chóng xử lýnhằm cải thiện chất lượng hoạt động của hệ thống chính quyền, bảo đảm vận hành hiệu lực, hiệu quả như kỳ vọng.

TS. Nguyễn Thị Thủy cho rằng, để bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả, trước hết cần phân định rõ thẩm quyền nhằm tránh chồng chéo hoặc khoảng trống trong quản lý. Phải xác định cụ thể cấp tỉnh giải quyết những vấn đề như quy hoạch, ngân sách, chính sách…, còn cấp xã, phường tập trung vào dịch vụ công, quản lý dân cư và trật tự địa phương. Điều quan trọng là hạn chế tình trạng cấp xã phải “xin” cấp tỉnh hoặc không rõ trách nhiệm thuộc về cấp nào, qua đó bảo đảm việc phân cấp, phân quyền mang tính thực chất, không chỉ dừng ở hình thức. Trên cơ sở đó, việc tăng cường phân cấp, ủy quyền cần đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Trao quyền cho cấp cơ sở nhưng phải có cơ chế giám sát, kiểm tra hiệu quả, đồng thời quy định rõ trách nhiệm cá nhân theo nguyên tắc giao quyền đến đâu thì kiểm soát đến đó. Cùng với hoàn thiện thể chế, cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức thông qua chuẩn hóa năng lực về pháp lý, quản trị và kỹ năng số, tổ chức đào tạo chuyên sâu theo vị trí việc làm, đồng thời cải cách chế độ đánh giá theo hiệu quả công việc (KPI) và xây dựng cơ chế đãi ngộ tương xứng để giữ chân người có năng lực.

Một yêu cầu quan trọng khác là đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử, trong đó cần hình thành hệ thống dữ liệu liên thông từ tỉnh đến cơ sở, phát triển dịch vụ công trực tuyến ở mức độ cao nhằm giảm tiếp xúc trực tiếp, tăng tính minh bạch và hạn chế tiêu cực. Đây là yếu tố then chốt giúp mô hình hai cấp vận hành hiệu quả hơn so với mô hình ba cấp truyền thống. Song song với đó, cần hoàn thiện cơ chế tài chính -ngân sách theo hướng tăng tính chủ động cho cấp xã, phường, phân bổ ngân sách gắn với nhiệm vụ được giao, tránh tình trạng giao việc mà không có nguồn lực thực hiện, đồng thời tăng cường kiểm soát chi tiêu công và kiểm soát quyền lực. Bên cạnh các giải pháp trên, việc phát huy vai trò của Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, người dân và báo chí có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm minh bạch đối với việc ban hành quyết định hành chính, quản lý đất đai và đầu tư công. Trong điều kiện không còn cấp huyện, cần thiết lập quy trình phối hợp chặt chẽ, trực tiếp giữa tỉnh và xã, phường, đồng thời xây dựng cơ chế một đầu mối xử lý liên ngành nhằm tránh ách tắc trong tổ chức thực hiện.