Giữ rừng, sống được nhờ rừng và rừng ngày càng xanh tốt hơn nhờ nguồn lực bền vững từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng - đó là câu chuyện thực tế tại tỉnh Lâm Đồng sau hơn 15 năm kiên trì triển khai. Với nguồn tài chính từ 450-500 tỷ đồng mỗi năm phủ sóng hơn 700.000 ha rừng, Lâm Đồng đã và đang kiến tạo một nền tảng vững chắc để công tác bảo vệ và phát triển rừng ngày càng đi vào thực chất, bền vững hơn.

Trạm quản lý bảo vệ rừng Đa Ra Hoa, thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim có trách nhiệm quản lý bảo vệ hơn 9.600 ha rừng. Mặc dù cả trạm chỉ có 8 cán bộ, nhân viên nhưng rừng vẫn được quản lý bảo vệ tốt nhờ 13 Tổ hợp tác bảo vệ rừng tham gia. Tất cả thành viên các tổ đều được trả thù lao bảo vệ từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng với mức chi trả từ 800.000 -900.000 đồng/1ha. Tổng số tiền mà mỗi thành viên của 13 Tổ hợp tác bảo vệ rừng nhận được hàng năm từ 20-25 triệu đồng.

Anh Klong Cil Sơn, Tổ hợp tác bảo vệ rừng số 5 bon Ju Mnang, cho biết: “Trong tổcó 46 thành viên, theo sự chỉ đạo của Trạm một nửa là trực tuần tra ban đêm còn một nửa tuần tra ban ngày. Đi tuần tra nếu mà phát hiện ra mình báo lên Trạm. 46 thành viên trong tổ chấp hành tốt theo chỉ định của Trạm. Cũng nhờ số tiền bảo vệ của mình để mình cải thiện được cuộc sống. Ví dụ như quý vừa rồi đó cũng nhận được kha khá tiền bảo vệ đó rồi bà con mình cũng mua đồ, dụng cụ học tập cho con cái rồi mấy việc khác nữa”.

Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim được tỉnh Lâm Đồng giao quản lý bảo vệ gần 28.000ha rừng thuộc địa bàn xã Lạc Dương và phường Lang Biang,Đà Lạt. Năm 2026 đơn vị giao gần 25.000 ha rừng cho 40 Tổ hợp tác bảo vệ rừng với hơn 1.000 thành viên, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số K’Ho cùng4 đơn vị tập thể hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Từ đầu năm đến nay qua công tác tuần tra, các Tổ hợp tác bảo vệ rừng đã phát hiện và cùngBan quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim giải toả 69 vị trí rừng, đất rừng bị lấn chiếm với tổng diện tích hơn 14ha; thực hiện 6 đợt giải tỏa các vị trí khai thác khoáng sản trái phép tại tiểu khu 140, 142 và 143… Trong đợt nghiệm thu quý I và tạm ứng đợt 1 năm 2026, tổng số tiền mà các Tổ hợp tác bảo vệ rừng và 4 đơn vị tập thể nhận được là hơn 6,8 tỷ đồng.

Ông Đinh Hữu Được, Phó trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim, khẳng định, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã gắn kết chặt chẽ quyền lợi, trách nhiệm của cộng đồng và người dân tại chỗ nên diện tích rừng của đơn vị ngày càng được quản lý bảo vệ tốt.

“Hiệu quả rõ nét nhất đó là ý thức của người dân đặc biệt là các hộ được nhận khoán quản lý bảo vệ rừng được nâng lên. Thực hiện theo nội dung hợp đồng đã ký kết với đơn vị họ đã đồng hành với đơn vị trong công tác tuần tra kiểm tra rừng đặc biệt công tác giải toả nhưng diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm, giải toả những công trình xây dựng trái phép trên diện tích đất lâm nghiệp đã được giao cho Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim quản lý. Bên cạnh đó công tác phát triển rừng người dân cũng nhiệt tình tham gia, đặc biệt là những hộ nhận khoán”- ông Đinh Hữu Được, khẳng định.

Tỉnh Lâm Đồng hiện đang dẫn đầu cả nước với hơn 1,1 triệu ha rừng, trong đó có tới hơn 700.000ha đủ điều kiện cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Nguồn lực tài chính quan trọng được chi trả hàng năm từ chính sách dịch vụ môi trường rừng đang giúp các đơn vị chủ rừng Nhà nước quản lý tốt diện tích rừng được giao. Cùng với đó gần 167.000 ha được khoán trực tiếp cho khoảng 14.400 hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư quản lý bảo vệ với số tiền nhận được hàng năm từ 20-25 triệu đồng đã góp phần cải thiện cuộc sống và sinh kế cho người dân.

Ông Nguyễn Văn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng, cho biết xã có hơn 33.000ha rừng. Từ nền tảng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, quản lý bảo vệ và phát triển rừng đã trở thành một trong 3 hướng phát triển bền vững của địa phương: “Chúng tôi phối hợp với rất nhiều đơn vị chủ rừng rồi các đơn vị liên quan triển khai các mô hình sinh kế gắn với rừng. Đã liên kết, nghiên cứu một số mô hình phát triển kinh tế dưới tán rừng. Đối với lại một số doanh nghiệp lữ hành du lịch thì chúng tôi cũng kêu gọi triển khai các dịch vụ khai thác du lịch. Bên cạnh đó hiện nay để giúp cho người dân an tâm giữ rừng cũng đã kết hợp khai thác những lâm sản phụ để tăng sinh kế cho người dân”.

Lâm Đồng là một trong những tỉnh đầu tiên cả nước triển khai thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Hơn 15 năm qua từ việc thực hiện tốt chính sách này, hiện tỉnh đã xây dựng được nguồn lực quan trọng cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, cho biết, với việc tiếp nhận, chi trả nguồn tiền theo hướng công khai, minh bạch đảm bảo quyền lợi cao nhất cho người giữ rừng, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng kiến tạo một nền tảng vững chắc để công tác bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh ngày càng đi vào thực chất, bền vững hơn: “Hiện nay toàn tỉnh có trên 700.000 ha được nhận tiền dịch vụ môi trường rừng với nguồn thu một năm trung bình khoảng 450-500 tỷ đồng. Sau khi tính toán và điều tiết thì đơn giá trung bình cho 1ha rừng để thực hiện công tác quản lý bảo vệ được khoảng sáu, bẩy trăm nghìn, thậm chí có những diện tích được trên 2 triệu đồng/ha. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng là một nguồn lực rất lớn để cho chủ rừng, cho các hộ nhận khoán trang trải các chi phí và hỗ trợ một phần cho ngân sách của tỉnh trong công tác quản lý bảo vệ rừng”.

Hơn 15 năm thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, Lâm Đồng đã từng bước biến nguồn lực từ rừng thành động lực để người dân gắn bó, bảo vệ và phát triển rừng. Khi quyền lợi của người dân được bảo đảm, trách nhiệm giữ rừng cũng được nâng lên, tạo nền tảng để hướng tới mục tiêu “rừng tự nuôi rừng”, góp phần phát triển lâm nghiệp bền vững.

Tỉnh Lâm Đồng cũng đang tiếp tục đa dạng hóa và mở rộng các nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, không chỉ từ thủy điện mà còn từ du lịch, dịch vụ sử dụng nước và các lĩnh vực khác. Qua đó, từng bước tăng nguồn lực cho chủ rừng, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng để rừng thực sự trở thành nguồn sinh kế bền vững cho người dân.