Khai thác hiệu quả tiềm năng

Hiện nay,thành phố Cần Thơ có 57 dự án nguồn điện với tổng công suất trên 12.000 MW, gồm các dự án nhiệt điện, điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối và điện rác. Trong đó, 16 nhà máy đã đi vào vận hành, gồm 3 nhà máy nhiệt điện, 8 nhà máy điện gió, 2 nhà máy điện sinh khối, 2 nhà máy điện rác và 1 nhà máy điện mặt trời; 9 dự án đang thi công, 14 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và 18 dự án đang thực hiện lựa chọn nhà đầu tư.

Theo đánh giá, các dự án có vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, đồng thời tạo động lực thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, việc triển khai quy hoạch điện VIII điều chỉnh vẫn còn nhiều khó khăn. Một số dự án trọng điểm như Ô Môn II và Sông Hậu II chậm tiến độ; đầu tư lưới điện truyền tải chưa đồng bộ với các dự án nguồn; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng ở một số khu vực còn chậm.

Theo ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), việc cung ứng điện trên địa bàn thành phố Cần Thơ được bảo đảm ổn định. Theo quy hoạch đến năm 2035, Cần Thơ dự kiến bổ sung khoảng 11.400 MW nguồn điện, nâng tổng công suất trên địa bàn lên khoảng 14.000 MW.

Ông Nguyễn Tài Anh cho biết, theo kế hoạch từ nay đến năm 2030, EVN dự kiến đầu tư khoảng 20.700 tỷ đồng vào hạ tầng điện tại Cần Thơ, trong đó khoảng 7.700 tỷ đồng dành cho lưới truyền tải và khoảng 13.000 tỷ đồng đầu tư lưới điện. Vì vậy, thành phố cần cập nhật quy hoạch điện đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, tuyên truyền phát triển điện mặt trời mái nhà theo chủ trương của Chính phủ và thực hiện Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường tiết kiệm điện.

"Đến năm 2035 theo tổng sơ đồ thì chúng ta sẽ tăng lên 11.400 MW và tổng công suất trên địa bàn thành phố của chúng ta 14.000 MW. Và như vậy chúng ta phải suất đi các tỉnh bạn, và khi suất đi chắc chắn chúng ta phải bằng đường 500 kV. Từ nay cho đến 2030 tập đoàn sẽ đầu tư vào thành phố là 20.700 tỷ đồng, trong đó lưới truyền tải 7.700 tỷ đồng, và lưới điện phân phối 110 kV, và lưới trung áp là 13.000 tỷ đồng", ông Tài Anh nói.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Cần Thơ trở thành một trong những trung tâm năng lượng lớn của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam. Ông Phan Tử Giang, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn cho biết, hiện tập đoàn đang vận hành Nhà máy Nhiệt điện Sông Hậu 1 với công suất 1.200 MW, đồng thời triển khai ba dự án gồm Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 (1.200 MW) và hai dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn 3, Ô Môn 4 với tổng công suất khoảng 2.300 MW.

Theo ông Phan Tử Giang, hiện tập đoàn đang phối hợp với thành phố Cần Thơ xây dựng Đề án Trung tâm công nghiệp năng lượng. Mô hình này hướng đến phát triển đồng bộ các loại hình năng lượng, từ nhiệt điện, điện khí đến năng lượng tái tạo và các dạng năng lượng mới, góp phần hình thành trung tâm năng lượng quy mô lớn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

"Thành phố Cần Thơ rất là ủng hộ chúng tôi và đã hỗ trợ hết sức trong quá trình triển khai các dự án này. Với cái đầu tư lớn như vậy tập đoàn cũng đang đề xuất thành phố xem xét một mô hình trung tâm công nghiệp năng lượng. Mô hình này chúng tôi cũng đã báo cáo thành phố rồi, hiện nay cũng đang hoàn thiện với thành phố để trình cho các cấp về cái mô hình này để làm sao chúng tôi tích được tất cả các loại hình năng lượng và phát triển tiếp các loại hình năng lượng xanh hơn, sạch hơn ở thành phố Cần Thơ", ông Giang cho biết thêm.

Theo đánh giá, hệ thống lưới điện hiện nay đủ khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của thành phố Cần Thơ. Không chỉ bảo đảm nhu cầu sử dụng điện tại chỗ, Cần Thơ còn là địa phương có vai trò cung cấp nguồn điện cho các tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL.

Ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cho biết, giai đoạn 2015 - 2026, đơn vị đã đầu tư 32 công trình lưới điện 110 kV trên địa bàn thành phố. Riêng năm 2026 triển khai 11 công trình, trong đó đã đóng điện 4 công trình. Mặc dù Cần Thơ có lợi thế lớn về nguồn điện, nhưng để khai thác hiệu quả cần tiếp tục đầu tư đồng bộ hệ thống lưới truyền tải và phân phối.

"Chúng ta đang có dự địa nguồn lớn, tuy nhiên để giải phóng được năng lượng đó thì bắt buộc chúng ta phải hoàn thiện lưới điện và truyền tải điện, cũng như là chúng ta đẩy mạnh phát triển kinh tế. Đối với phát triển kinh tế thì cũng kiến nghị xem xét cái khu vực Vĩnh Thạnh phải bổ sung 1 trạm 120 kV để phục vụ cho phát triển kinh tế khu vực đó đồng bộ với phát triển công nghiệp", ông Hoan cho hay.

Sau khi hợp nhất, Cần Thơ được Trung ương định hướng trở thành trung tâm năng lượng của khu vực ĐBSCL với tổng quy mô nguồn điện quy hoạch khoảng 12.000 MW (chưa tính điện gió ngoài khơi). Tuy nhiên, tiến độ triển khai các dự án còn chậm, mới đưa vào vận hành khoảng 2.500 MW, trong khi gần 10.000 MW còn lại chưa được triển khai, ảnh hưởng đến mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và đóng góp cho tăng trưởng của địa phương.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, hiện nay thành phố đang tập trung tháo gỡ khó khăn đối với chuỗi dự án khí Lô B - Ô Môn và các dự án Nhà máy Điện Ô Môn, Long Phú 1, Sông Hậu 2 nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai. Đồng thời xây dựng Đề án Trung tâm năng lượng sinh thái và phối hợp với các bộ, ngành để hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp.

"Thành phố Cần Thơ sau khi hợp được sự ưu ái của Trung ương, một thành phố trước đây không có gì bây giờ thành trung tâm năng lượng quốc gia với sản lượng điện như thế. Trước đây Hậu Giang có Sông Hậu 1,2; Sóc Trăng thì có Long Phú 1,2 và cụm điện gió ngoài khơi; rồi thành phố Cần Thơ trước đây thì có điện khí Ô Môn 1,2,3,4, nếu mà tích hợp lại tổng số hiện nay chưa tính ngoài khơi là trên 12.000 MW, đây phải nói là nguồn lực hết sức quan trọng để phát triển thành phố", ông Tuyên nhấn mạnh.

Đẩy nhanh tiến độ các dự án theo quy hoạch điện VIII

Mặc dù có nhiều tiềm năng để trở thành trung tâm năng lượng của khu vực và cả nước. Tuy nhiên, việc triển khai quy hoạch điện VIII thời gian qua của thành phố Cần Thơ chưa như kỳ vọng, nhiều dự án còn chậm tiến độ, làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực và ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng của địa phương.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết, với quy mô quy hoạch nguồn điện rất lớn, nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ sẽ tạo nguồn lực đầu tư cho thành phố Cần Thơ. Vì vậy, thành phố cần xử lý các dự án chậm triển khai; đối với nhà đầu tư không đủ năng lực phải xem xét thu hồi để lựa chọn nhà đầu tư mới, bảo đảm vừa giữ vững an ninh năng lượng, vừa phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Thứ trưởng Trương Thanh Hoài cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng ngày càng cao, việc lựa chọn loại hình nguồn điện cần được xem xét trên cơ sở hiệu quả kinh tế, công nghệ và mục tiêu trung hòa phát thải carbon, đồng thời bảo đảm nguồn nhiên liệu ổn định, lâu dài. Cùng với đó, thành phố cần sớm quy hoạch và hình thành Trung tâm dịch vụ hậu cần điện gió ngoài khơi, kết hợp phát triển công nghiệp năng lượng, công nghiệp hóa chất và các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Đây là nền tảng để Cần Thơ trở thành trung tâm năng lượng và trung tâm dịch vụ điện gió ngoài khơi của khu vực.

"Điện gió ngoài khơi là đông lực tăng trưởng rất là lớn, từ điện gió chúng ta phát triển được nhiều ngành công nghiệp khác nhau, trong giai đoạn đầu điện gió ngoài khơi giá thành sẽ rất là cao nhưng nếu mà ta phát triển với quy mô lớn như trong quy hoạch điện VIII hiện nay thì chúng ta sẽ kéo giá thành điện gió thấp hơn nhiệt điện than hiện nay. Khi mà kéo thấp hơn được chúng ta sản xuất ra hydro, amoniac thì lại sản xuất được phân bón, hóa chất, rất nhiều thứ phục vụ công nghiệp chế biến, chế tạo. Cho nên tôi nói Cần Thơ với tiềm năng điện gió các đồng chí sẽ giàu từ điện gió ngoài khơi này",Thứ trưởng Trương Thanh Hoài nhấn mạnh.

Với vị thế trung tâm vùng ĐBSCL, Cần Thơ đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng với hệ sinh thái nhiệt điện, điện khí, năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi. Khi các dự án được triển khai đồng bộ, sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn mở ra dư địa, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho thành phố Cần Thơ và toàn vùng ĐBSCL./.