Ngày 22/8, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TWvề phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Ông Nguyễn Duy Ngọc - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết,Nghị quyết số 24 gồm 4 quan điểm, 4 mục tiêu, 5 nhómnhiệm vụ, giải pháp và phân công rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Theo đó, Nghị quyết số 24 đã có bước chuyển từ khuyến khích,bảo vệ cán bộdám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu, trách nhiệm hành độnglà chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Đây là bước phát triểncó ý nghĩa nền tảng. Nghị quyết không chỉ đặt câu hỏi cán bộ nào năng động, sáng tạo để khuyến khích và bảo vệ, mà đặt yêu cầu cao hơn, người cán bộ trong kỷ nguyên mới phải hành động như thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng, đất nước vànhân dân.

TạiHội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính, Trưởng Ban tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, quán triệt: "Đíchđến của nghị quyết không chỉ là khắc phục tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm của cán bộ. Yêu cầu cao hơn là hình thành một môi trường trong đó chủ động, đổi mới, dấn thân, trách nhiệm, liêm chính và hiệu quả trở thành chuẩn mực;còn trì trệ, né tránh, đùn đẩy không còn là lựa chọn an toàn".

Nói về Nghị quyết số 24, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng Nghị quyết này đặt trọng tâm vào việc tạo môi trường và thể chế để khuyến khích cán bộ đổi mới, sáng tạo. Song thực tế cho thấy vẫn còn những điểm nghẽn khiến một bộ phận cán bộ có năng lực, có tinh thần đổi mới nhưng e ngại hành động.

PGS.TS Bùi Thị An dẫn chứng, hiện nay vẫn có nhiều quy định còn mâu thuẫn, khiến cán bộ thực hiện quy định này lại có thể vi phạm quy định khác. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ có tâm lý thà đứng trước hội đồng kỷ luật còn hơn phải đứng trước hội đồng xét xử. Tâm lý sợ sai, sợ bị xử lý hình sự các quan hệ kinh tế, hành chính khi thực hiện các giải pháp đột phá nhưng chưa có quy định rõ ràng khiến nhiều cán bộ e ngại.

Để phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm ở đội ngũ cán bộ, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh đến giải pháp cần tháo gỡ đồng thời các yếu tố, trong đó trọng tâm là cơ chế và cách thức phân định trách nhiệm.

“Tôi cho rằng trước tiên cần ban hành “cơ chế miễn trừ trách nhiệm pháp lý” rõ ràng đối với cán bộ khi chứng minh được động cơ hoàn toàn trong sáng, vì lợi ích chung và đã tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ. Về thẩm quyền và phân định trách nhiệm, cần cá thể hóa trách nhiệm ở mức tối đa, quy định rõ việc nào thuộc thẩm quyền cá nhân, việc nào thuộc tập thể. Không để tình trạng lấy tập thể làm lá chắn cho sự trì trệ, hoặc ngược lại, quy kết lỗi cá nhân đối với những quyết định mang tính lịch sử của tập thể”, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, theo PGS.TS Bùi Thị An cần xác lập ranh giới rõ ràng giữa “dám nghĩ dám làm” và “né tránh trách nhiệm” dựa trên động cơ hành động và quy trình thực hiện.

Trong đó, động cơ của cán bộ dám nghĩ, dám làm phải xuất phát từ lợi ích chung, lợi ích của nhân dân và quốc gia, không có yếu tố vụ lợi, trục lợi cá nhân hay lợi ích nhóm. Ngược lại, cán bộ né tránh trách nhiệm lại đặt sự an toàn của bản thân lên trên lợi ích chung, đùn đẩy việc khó, né tránh rủi ro.

Hành động “dám làm” phải được thảo luận dân chủ, báo cáo cấp có thẩm quyền, có đề án, phương án và quản trị rủi ro rõ ràng. “Dám làm” không đồng nghĩa với làm liều, làm ẩu hay bất chấp pháp luật một cách vô căn cứ.

PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh việc cần cụ thể hóa Kết luận 14-KL/TW thành các văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ; cũng như có chế tài xử lý nghiêm những cán bộ né tránh, đùn đẩy, “giữ mình” làm trì trệ bộ máy.

Với những nhiệm vụ mới, mang tính đột phá, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, cần chấp nhận “xác suất rủi ro” trong quản lý, trên cơ sở tư duy đầu tư mạo hiểm trong kinh tế, nếu đạt tỷ lệ thành công nhất định, như khoảng 70-80%, hoặc tìm ra được thể chế, bài học kinh nghiệm cho tương lai thì cần được coi là hoàn thành nhiệm vụ. Ngoài ra, cũng cần đánh giá dựa trên nỗ lực hành độngvà quy trình quản trị rủi ro, xem cán bộ đã tận lực hay chưa, các biện pháp kiểm soát rủi ro đã được thực hiện khoa học hay chưa, thay vì chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng.

PGS.TS Bùi Thị An cũngkiến nghị thành lập Hội đồng tư vấn độc lập để đánh giá những nhiệm vụ mới, khó, khi nghiệm thu cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý độc lập để đánh giá khách quan những yếu tố rủi ro bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, biến động thị trường thế giới; qua đó hạn chế việc đánh giá dựa trên cảm tính hoặc định kiến.

Để tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” thực sự trở thành động lực tự thân của bộ máy, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng công tác cán bộ cần tạo ra 3 chuyển biến căn bản.

Trước hết là cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và thúc đẩy”, công tác cán bộ không chỉ dừng ở việc xem xét quy trình, thủ tục hành chính mà phải chủ động tìm kiếm, phát hiện và bố trí cán bộ có tư duy đổi mới vào đúng vị trí, tạo không gian để họ hành động.

Bên cạnh đó, cần thay đổithước đo đánh giá, chuyển mạnh từ đánh giá dựa trên bằng cấp, thâm niên, sự “tròn trịa” sang đánh giá bằng sản phẩm cụ thể. Cán bộ giỏi phải là người giải quyết được việc khó, việc nghẽn.

Cuối cùng, cần xây dựng văn hóa ứng xử với rủi ro, số hóa và thể chế hóa quy trình để cán bộ hiểu rằng, nếu cống hiến vì lợi ích chung, họ sẽ được bảo vệ, ngược lại, tư duy “tròn vai, co cụm” sẽ không còn phù hợp.