Dự báo chính xác nhu cầu, tránh lãng phí nguồn lực

Sáng 9/4, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy chủ trì cuộc họp về báo cáo đầu kỳ quy hoạch hai tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối Trung Quốc, gồm tuyến Đồng Đăng – Hà Nội và tuyến Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy đánh giá báo cáo bước đầu đã có phân tích, so sánh các phương án, song yêu cầu cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để lựa chọn phương án tối ưu.

“Cần làm rõ nhu cầu vận tải, phương án đầu tư và hiệu quả kinh tế - xã hội ngay từ giai đoạn quy hoạch, bảo đảm tính cần thiết và hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, việc dự báo chính xác nhu cầu vận tải, xác định thời điểm đầu tư cũng như quy mô tuyến (đường đơn hay đường đôi) là yếu tố then chốt, quyết định hiệu quả của dự án.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị các bộ, ngành, địa phương làm rõ các vấn đề liên quan như: ảnh hưởng của đất quốc phòng, an ninh; tác động nhiễu điện từ từ tuyến đường sắt điện khí hóa đến các sân bay Kép, Vân Đồn, Cát Bi; quy hoạch quỹ đất dọc tuyến; kết nối cửa khẩu đường sắt Việt – Trung; cũng như ảnh hưởng khi tuyến đi gần các tuyến cao tốc.

Đối với địa phương, Thứ trưởng yêu cầu xác định rõ vai trò của các tuyến đường sắt này như một động lực phát triển mới, từ đó chủ động bố trí quỹ đất và nguồn lực. Trường hợp không bảo đảm hiệu quả, cần có ý kiến cụ thể làm căn cứ quyết định đầu tư.

Đặc biệt, với tuyến Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng, Thứ trưởng lưu ý cần nghiên cứu kỹ sự cạnh tranh giữa các loại hình vận tải, nhất là trong bối cảnh hành lang ven biển có nhiều lợi thế về đường bộ cao tốc và vận tải thủy chi phí thấp.

Đề xuất phương án kỹ thuật hai tuyến đường sắt

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện Công ty Hữu hạn Tập đoàn Viện Khảo sát Thiết kế số 4 đường sắt Trung Quốc (Viện 4)cho biết quy hoạch hai tuyến được nghiên cứu theo hai giai đoạn: đến năm 2040 và tầm nhìn đến năm 2050.

Đối với tuyến Đồng Đăng – Hà Nội, lưu lượng hàng hóa tại đoạn lớn nhất dự báo đạt 4,36 triệu tấn (ngắn hạn) và 5,45 triệu tấn (dài hạn); số đôi tàu khách tương ứng 10 – 15 đôi/ngày.

Tư vấn đề xuất tuyến có chiều dài 145,15km trên lãnh thổ Việt Nam, điểm đầu tại ga Nam Đồng Đăng (biên giới Việt – Trung), điểm cuối tại ga Gia Lâm (Hà Nội). Toàn tuyến bố trí 11 ga, đi dọc hành lang đường sắt hiện hữu.

Tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn khổ đường 1.435mm, đường sắt cấp I, khai thác hỗn hợp hành khách và hàng hóa, tốc độ thiết kế 160km/h, đoạn qua biên giới 80km/h; đầu tư đường đơn, dự phòng đường đôi.

Đối với tuyến Móng Cái – Hạ Long – Hải Phòng, lưu lượng hàng hóa dự báo đạt 0,72 – 1,02 triệu tấn; số đôi tàu khách từ 10 – 20 đôi/ngày tùy mùa.

Tuyến có chiều dài khoảng 174,9km, với 14 ga; trong đó tỷ lệ cầu, hầm chiếm gần 50%. Điểm đầu kết nối với tuyến Phòng Thành Cảng – Đông Hưng (Trung Quốc), điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật tương tự tuyến Đồng Đăng – Hà Nội, với tốc độ thiết kế 160km/h và dự phòng nâng lên 200km/h.

Đơn vị tư vấn cho biết đây mới là kết quả nghiên cứu ban đầu và sẽ tiếp tục hoàn thiện trên cơ sở bổ sung dữ liệu, ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương.

Yêu cầu đồng bộ quy hoạch, tăng cường kết nối

Góp ý tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành và địa phương đề nghị rà soát kỹ việc phân bổ thị phần vận tải giữa các phương thức để nâng cao độ chính xác của dự báo; đồng thời cập nhật các quy hoạch quốc gia, quy hoạch ngành và địa phương liên quan.

Các ý kiến cũng đề xuất bổ sung các tuyến nhánh kết nối cảng biển, trung tâm logistics, khu công nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác.

Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam Trần Thiện Cảnh nhấn mạnh yêu cầu quy hoạch phải bảo đảm tính đồng bộ, tăng cường kết nối giữa đường sắt với các phương thức vận tải khác.

“Việc kết nối cần phù hợp với quy hoạch mạng lưới đường sắt, quy hoạch tổng thể quốc gia và quy hoạch địa phương, đồng thời gắn với các đầu mối logistics, khu công nghiệp, cảng biển,” ông Cảnh nêu rõ.

Ông Cảnh cũng lưu ý cần sớm hoàn thiện dự báo nhu cầu vận tải, xác định rõ hướng tuyến, vị trí ga để làm cơ sở lấy ý kiến và quyết định quy mô đầu tư.

Đáng chú ý, theo ông Trần Thiện Cảnh, với cự ly khoảng 150 - 170km và tốc độ tàu 160km/h, vận tải đường bộ vẫn có lợi thế cạnh tranh lớn đối với hành khách. Vì vậy, cần xây dựng các kịch bản cụ thể, làm rõ cơ cấu hành khách nội địa và liên vận quốc tế để xác định phương án khai thác phù hợp.