Hôm nay (22/7), Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Nhật Bản tại Manila, Philippines, đề xuất 3 trọng tâm chiến lược định hướng cho hợp tác ASEAN - Nhật Bản thời gian tới.

Phát biểu tại Hội nghị, các Bộ trưởng chia sẻ mối quan hệ đối tác gắn bó lâu dài, bình đẳng, thực chất, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau; đề cao cấu trúc khu vực mở, minh bạch, bao trùm, dựa trên luật pháp quốc tế và lấy ASEAN làm trung tâm. Các nước ASEAN đánh giá Nhật Bản là một trong những đối tác đáng tin cậy nhất, với nhiều đóng góp, hỗ trợ hiệu quả, thực chất cho sự phát triển của từng thành viên cũng như cả khu vực.

Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Motegi Toshimitsu tái khẳng định cam kết lâu dài của Nhật Bản với khu vực trên nền tảng quan hệ đối tác tin cậy “từ trái tim đến trái tim”; ủng hộ đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, hỗ trợ ASEAN triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045; cam kết làm sâu sắc hơn mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN - Nhật Bản; tiếp tục hỗ trợ ASEAN nâng cao năng lực về an ninh hàng hải, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, phát triển trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, giao lưu nhân dân, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác an ninh hàng hải, an ninh mạng và đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Trên lĩnh vực kinh tế và xã hội, ASEAN và Nhật Bản cam kết tăng cường hội nhập khu vực thông qua thực hiện hiệu quả và hướng tới nâng cấp các hiệp định thương mại như AJCEP và RCEP. ASEAN đánh giá cao vai trò và sự hỗ trợ của Nhật Bản đối với quá trình chuyển đổi số, an ninh năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu thông qua các khuôn khổ như Cộng đồng châu Á Phát thải ròng bằng 0 (AZEC), Sáng kiến Đồng kiến tạo AI ASEAN - Nhật Bản và Quỹ Hội nhập Nhật Bản-ASEAN (JAIF) 3.0.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ đối tác ASEAN - Nhật Bản trong bối cảnh cục diện địa chính trị và địa kinh tế đang trải qua những biến đổi sâu sắc; nhấn mạnh quan hệ ASEAN - Nhật Bản vừa nhằm phục vụ lợi ích của hai bên, vừa là đóng góp quan trọng vào việc củng cố cấu trúc khu vực mở, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật lệ.

Thúc đẩy hợp tác theo hướng hành động, thực chất và hướng tới tương lai, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề xuất 3 trọng tâm chiến lược định hướng cho hợp tác ASEAN - Nhật Bản thời gian tới. Thứ nhất là củng cố an ninh và tự cường kinh tế, với trọng tâm gồm các lĩnh vực chiến lược như chuỗi cung ứng, khoáng sản thiết yếu, hạ tầng số, bán dẫn và an ninh năng lượng.

Thứ hai là đồng kiến tạo nền kinh tế số an toàn và sẵn sàng cho tương lai, tranh thủ năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của Nhật Bản, thúc đẩy triển khai hiệu quả Sáng kiến Đồng kiến tạo AI ASEAN - Nhật Bản, Hành lang Số FOIP và Công ước Hà Nội về phòng chống tội phạm mạng.

Thứ ba là đẩy nhanh tương lai xanh và bền vững, mở rộng hợp tác thực chất về năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh và cơ sở hạ tầng bền vững, tận dụng các sáng kiến quan trọng của Nhật Bản như AZEC 2.0 và POWERR Asia, qua đó hỗ trợ bảo đảm an ninh năng lượng đồng thời đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh, phát thải thấp trong tương lai.

Về các vấn đề quốc tế và khu vực, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cũng hoan nghênh sự hỗ trợ của Nhật Bản đối với các nỗ lực hợp tác và nâng cao năng lực hàng hải của ASEAN; khẳng định ASEAN và Nhật Bản chia sẻ lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông và các vùng biển khác, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.

Cùng ngày, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giaoASEAN - Ấn Độ do Philippines, nước điều phối quan hệ, và Ấn Độ đồng chủ trì.

Kiểm điểm hợp tác thời gian qua, hai bên ghi nhận quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - Ấn Độ tiếp tục đạt những tiến triển tích cực, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của mỗi bên cũng như cho hoà bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực. Ấn Độ hiện là đối tác thương mại lớn thứ 8 và đối tác đầu tư lớn thứ 9 của ASEAN; trong năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt trên 114 tỷ USD (tăng 6,6% so với năm 2024), tổng vốn FDI từ Ấn Độ vào ASEAN đạt 7,08 tỷ USD.

Trong bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều biến động, các nước ASEAN và Ấn Độ đều khẳng định quyết tâm tăng cường hợp tác trên cơ sở gắn kết tầm nhìn phát triển và mở rộng hợp tác thực chất. Trong đó, hai bên nhất trí triển khai các hoạt động trong khuôn khổ Năm Hợp tác biển ASEAN - Ấn Độ 2026, trước mắt chuẩn bị tổ chức Diễn tập hàng hải ASEAN - Ấn Độ lần 2 vào tháng 09/2026.

Về kinh tế - thương mại, hai bên nhất trí làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác nhằm ứng phó với các biến động, thách thức bên ngoài, trong đó cần sớm hoàn tất rà soát Hiệp định thương mại hàng hoá. Hai bên cũng cam kết thúc đẩy hợp tác bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng; mở rộng hợp tác về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khoa học công nghệ, du lịch, kết nối và phát triển tiểu vùng.

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới và khu vực ngày càng nhiều biến động, ASEAN và Ấn Độ, với dân số hơn 2 tỷ người, cần tận dụng tối đa các cơ hội hợp tác nhất là về thương mại, đầu tư, công nghệ, chuyển đổi số và AI, qua đó giảm thiểu rủi ro, đa dạng hoá quan hệ,cùng nhau chèo lái để giữ cho tương lai chung an toàn và vững chắc. Ấn Độ cam kết tiếp tục hợp tác với ASEAN trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, giao lưu văn hoá, bảo tồn di sản và y tế.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung đánh giá cao việc Ấn Độ tiếp tục coi ASEAN là một trong những trụ cột trong chính sách Hành động hướng Đông, nhấn mạnh hợp tác ASEAN - Ấn Độ không chỉ đáp ứng lợi ích mỗi bên mà còn đóng góp cho hoà bình, ổn định và phát triển chung ở khu vực. Về phương hướng thời gian tới, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề xuất 3 định hướng hợp tác lớn nhằm giúp quan hệ ASEAN - Ấn Độ phát triển tương xứng với vai trò và tiềm năng.

Thứ nhất là tăng cường hợp tác vì hòa bình, ổn định ở khu vực, với trọng tâm là hợp tác và an ninh biển, trong đó nghiên cứu thiết lập cơ chế đối thoại về biển và việc Ấn Độ tiếp tục ủng hộ lập trường nguyên tắc của ASEAN trong vấn đề Biển Đông. Thứ hai là nâng cao khả năng chống chịu kinh tế và tăng trưởng bền vững thông qua đẩy nhanh rà soát Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN - Ấn Độ (AITIGA) nhằm hướng tới thoả thuận hiệu quả, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước cũng như thích ứng với các biến động ở khu vực và thế giới.

Đồng thời, hai bên cần thúc đẩy các thoả thuận, dự án kết nối chiến lược, gồm cả đường biển và đường không, tăng cường phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng, trong đó nghiên cứu lập cơ chế đối thoại về năng lượng. Thứ ba là tăng cường kết nối nhân dân thông qua đẩy mạnh hợp tác về giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, giao lưu văn hóa, bảo tồn di sản và du lịch tâm linh.