Chiều 26/8, tại TP.HCM, Bộ Quốc phòng tổ chức Hội nghị rút kinh nghiệm công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm. Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia, chủ trì hội nghị.

Quân khu 7 vượtchỉ tiêu quy tập liệt sĩ

Những con số được nêu tại hội nghị cho thấy kết quảbước đầuthực hiện Chiến dịch 500 ngày đêmđẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩcòn chênh lệch lớngiữa các đơn vị, địa phương.

Cụthể, theo Thứ trưởng Bộ Quốc phòngNguyễn Văn Gấu, Quân khu 7 là đơn vị đạt kết quả cao nhất, với958 hài cốt liệt sĩquy tập được trong và ngoài nước, đạt 63,87% chỉ tiêu toàn chiến dịch, vượt 6,44% chỉ tiêu giai đoạn 1. Trong khi đó tại nhiều đơn vị, kết quả này chỉ đạt từ 1% đến 46% chỉ tiêu được giao, cá biệt có đơn vị chỉ mới tìm kiếm, quy tập được 1 hoặc 2 hài cốt liệt sĩ.

Chia sẻ kinh nghiệm, cách làm của Quân khu 7, Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủyQuân khu cho biết, ngay khi phát động chiến dịch, đơn vị đã phân công rõ trách nhiệm, thành lập các tổ giúp việc rà soát các trận đánh, chiến dịch và những khu vực có khả năng còn mộ liệt sĩ. Nhờ vậy, từ hàng nghìn nguồn tin tiếp nhận, thu thập, đơn vị tiến hành phân tích, rà soát và xác định 82 thông tin cần tập trung xử lý.

“Bộ Tư lệnh Quân khu đã thành lập tổ giúp việc rà soát các trận đánh, chiến dịch diễn ra trên địa bàn. Nội dung rà soát gồm tên trận đánh, chiến dịch; đơn vị, lực lượng tham gia; thời gian, địa điểm, kết quả và đặc biệt là số lượng thương vong của ta. Trên cơ sở đó, chúng tôi phân tích, xác định những trận đánh có khả năng còn mộ liệt sĩ để hướng dẫn các địa phương khảo sát, tổ chức hội thảo, xây dựng kế hoạch tìm kiếm, quy tập”,Thiếu tướng Trần Chí Tâm nói.

Qua sàng lọc, Quân khu 7 xác định một số địa bàn có khả năng còn mộ liệt sĩ tập thể như sân bay Tân Sơn Nhất, khu vực Hàng Keo tại TP.HCM; Cánh đồng Rùm, Cầu Vịnh tại Tây Ninh và đồi Bắc Sơn thuộc Vườn quốc gia Bù Gia Mập. Đây là những khu vực dự kiến có hài cốt liệt sĩ rất lớn.

Bên cạnh cách làm sáng tạo để tiếp nhận được nhiều nguồn tin có giá trị, Quân khu 7 kết hợp phương pháp truyền thống với ứng dụng khoa học, công nghệ trong khảo sát khu vực nghi có mộ liệt sĩ.

Thực tế, các phương pháp như radar xuyên đất, ảnh điện trở suất kết hợp với kinh nghiệm phân tích kết cấu, màu sắc và đặc điểm các tầng đất, đã được ứng dụng tại Công viên Lê Thị Riêng cùng một số khu vực ở Tây Ninh, Đồng Nai, giúp nâng cao độ chính xác trong xác định vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ.

“Điểm nghẽn” từ những nguồn tin chồng chéo

Tham luận tại hội nghị, Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu nhận định, việc nghiên cứu, phân tích và xử lý thông tin là “điểm nghẽn” lớn nhất trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Theo ông, nguồn tin tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hiện chủ yếu đến từ nhân chứng lịch sử và người dân. Để nâng cao độ chính xác, những thông tin này cần được đối chiếu với hồ sơ trận đánh, bản đồ, sơ đồ, không ảnh và tài liệu đang được lưu trữ tại Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ cũng như các trung tâm lưu trữ ở Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, đại diện Cục Tác chiến nhận định khó khăn hiện nay là thông tin được tiếp nhận tại nhiều đầu mối: từ các Đội tìm kiếm, Bộ Chỉ huy Quân sự cấp tỉnh, Quân khu đến Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia và tổng đài riêng của Chiến dịch 500 ngày đêm, nên rất dễ chồng chéo và trùng lặp trong xác minh, tìm kiếm.

Đối với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, Đại tá Bùi Yên Tĩnh đề xuất tập trung vào ba cụm địa bàn có nhiều hồ sơ, thông tin về mộ liệt sĩ tập thể: khu vực Quảng Trị, Quảng Nam, Huế; địa bàn Quân khu 7 và địa bàn Quân khu 5.

“Chúng tôi đề xuất lựa chọn tại mỗi địa bàn khoảng 10–15 hồ sơ liên quan đến nơi chôn cất nhiều liệt sĩ và có nguồn tin tương đối rõ. Trên cơ sở đó, các tổ nghiên cứu của Trung ương, quân khu phối hợp với các trung tâm lưu trữ tập trung thu thập thông tin, nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ và tổ chức truyền thông có trọng tâm. Khi hồ sơ đủ cơ sở, các đơn vị mới có thể triển khai tìm kiếm, quy tập ngoài thực địa trong thời gian ngắn nhất”,Đại tá Bùi Yên Tĩnh đề xuất.

Tìm kiếm đến khi không còn thông tin

Kết luận hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng đánh giá Chiến dịch 500 ngày đêm đã tạo sức lan tỏa sâu rộng, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện vẫn còn khoảng cách so với chỉ tiêu đặt ra. Trong khi đó, nhiệm vụ thời gian tới có khối lượng lớn, phạm vi rộng, yêu cầu cao; nhiều địa phương còn khó khăn về lực lượng, phương tiện, kinh nghiệm và điều kiện bảo đảm.

Các đơn vị cần chủ động đề xuất thành lập đội quy tập, bảo đảm quân số và phân công hợp lý về thời gian, địa bàn, phạm vi hoạt động, nhất là đối với lực lượng làm nhiệm vụ tại Lào và Campuchia.

Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu nhấn mạnh: “Quan điểm của tôi là phải tìm kiếm đến khi không còn thông tin, cả trong nước và nước ngoài. Đối với nhiệm vụ tại Lào, Campuchia, không đặt ra thời điểm kết thúc cụ thể; còn thông tin thì còn phải xác minh, tìm kiếm. Các số liệu về hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy chỉ mang tính ước lượng, không nên xem đó là giới hạn. Thực tế có thể còn nhiều hài cốt, nhiều hố chôn tập thể chưa được phát hiện, vì vậy phải cố gắng tìm kiếm, quy tập được càng nhiều càng tốt”.

Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Văn Gấu cũng đề nghị các đơn vị tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và mục tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm.

Đẩy mạnh thu thập, xác minh và chia sẻ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả tìm kiếm.