Tại cuộc thông báo kết quả Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Ban Chỉ đạo) tổ chức vào chiều 18/6, báo chí đặt câu hỏi với đại diện Bộ Công an về những phương thức, thủ đoạn mới nổi lên trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thời gian qua.

Trả lời nội dung này, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản – Chánh Văn phòng kiêm người phát ngôn Bộ Công an cho biết, trong 6 tháng đầu năm, các cơ quan tiến hành tố tụng trong cả nước đã khởi tố mới 1.985 vụ án/4.671 bị can về các tội tham nhũng, kinh tế, chức vụ. Đây là một con số rất lớn cho thấy triển khai đúng tinh thần của Trung ương đó là “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”;công tác điều tra, xử lý đảm bảo đúng người, đúng tội, phục vụ tốt nhất cho đầu tư, phát triển.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, có 2 vấn đề nổi lên liên quan đến loại tội phạm này. Thứ nhất,tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục xảy ra ở nhiều khu vực. Đây cũng là vấn đề mà Ban Chỉ đạo rất quan tâm, nhất là trong việc triển khai dự án trọng điểm quốc gia, thực hiện chính sách an sinh xã hội và giải quyết thủ tục hành chính công. Việc này gắn liền với tinh thần xây dựng bộ máy kỷ luật, kỷ cương, liêm chính.

Vấn đề thứ hai, là tình trạngtham nhũngxảy ra tại các doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp tư nhân có xu hướng gia tăng, gây thất thoát tài sản nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp.

Trong đó, hành vi phổ biến gồmnhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn khi thi hành công vụ, tham ô tài sản, vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản nhà nước, vi phạm về đầu tư công, các quy định về đấu thầu.

Về phương thức, thủ đoạn, nổi lên 5 vấn đề chính. Trong đó, có sự cấu kết móc nối giữa đối tượng trong cơ quan nhà nước và đối tượng ngoài xã hội, hình thành thông đồng xuyên suốt, chuỗi hoạt động từ đầu tư, đấu thầu đến nghiệm thu, thanh quyết toán. Hình thành các lợi ích nhóm, cài cắm tiêu chí kỹ thuật, nâng khống dự toán công trình, lợi dụng chức vụ can thiệp cho nhà thầu trúng thầu, sử dụng doanh nghiệp trung gian, "hệ sinh thái" để che giấu dòng tiền tham nhũng.

Thủ đoạn tiếp theo là các đối tượng lợi dụng nhiệm vụ được giao trong việc cấp các loại giấy phép và giải quyết thủ tục hành chính để thu thêm phí ngoài, liên quan đến tham nhũng vặt.

Bên cạnh đó, các đối tượng lợi dụng việc được giao nhiệm vụ quản lý tài sản, quá trình cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp,xử lý tài sản công để thực hiện hành vi định giá thấp tài sản nhà nước, chuyển quyền sử dụng đất công, bán tài sản không qua định giá, đấu giá gây thất thoát.

Một phương thức, thủ đoạn nữa là lợi dụng chuyển đổi số để che giấu tội phạm. Đây là hành vi, cũng là xu hướng hoạt động của tội phạm mang tính quy luật. Các đối tượng lợi dụng tin nhắn mã hóa, tài sản ảo, hồ sơ điện tử và giao dịch tài chính trực tuyến.

Nhấn mạnh phương thức, thủ đoạn lợi dụng các mô hình kinh doanh mới, tài sản mới để chiếm đoạt và trục lợi, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nêu ví dụ điển hình nhưmô hình bất động sản nghỉ dưỡng, sở hữu kỳ nghỉ, huy động vốn dự án. Vừa qua Công an Hà Nội đã khởi tố 21 vụ án liên quan 23 công ty và 187 bị canvề hành vi này.

Về giải pháp đối với các loại tội phạm này, theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, cần phải nhận diện sớm, đi trước tội phạm trên cơ sở bám sát các dấu hiệu hoạt động. Đồng thời, cần tăng cường công tác phòng ngừa, xây dựng mô hình quản trị quốc gia liêm chính, kỷ luật công vụ gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

Bên cạnh đó, cần tập trung giải pháp mạnh mẽ với phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm trên không gian số, sớm hoàn thiện xây dựng cơ sở dữ liệu và kết nối dữ liệu để phục vụ phòng ngừa, đấu tranh; đẩy mạnh tuyên truyền, phối hợp xây dựng văn hóa công vụ, văn hóa liêm chính trong hệ thống chính trị và nhân dân.