Rào cản kỹ thuật ngày càng lớn

Tại hội thảo “Nâng tầm giá trị nông sản và thực phẩm trong chuỗi cung ứng bền vững”, ngành chức năng và chuyên gia đãtư vấn cho doanh nghiệp giải pháp đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế, tham gia vào chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực cạnh tranh. Hội thảo cũngtạo dựng mộtkênh tương tác,đối thoạiđể doanh nghiệp nắm bắt nhu cầu của nhau, tìm kiếm những cơ hội hợp tác mới.

Bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thươngnhận định, vai trò của xuất khẩu nông sản ngày càng lớn trong nền kinh tế, là nhóm mặt hàng mang về giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP và cân bằng cán cân thương mại.

"Giai đoạn 2022-2025, tốc độ phát triển xuất khẩu nói chung chỉ 9%/năm nhưng riêng nông sản xuất khẩu là 15-16%/năm. Không chỉlà nông nghiệp sản xuất nhiều hơn mà còn là sản xuất tốt hơn, sạch hơn, bền vững hơn. Đây chính là hướng đi của ngành nông nghiệp Việt Nam", bà Hiền phân tích.

Tính từđầu năm đến hết tháng 7, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025; GDP toàn ngành tăng từ 3,8% đến 3,85% và cán cân thương mại ghi nhận mức xuất siêu 9,2 tỷ USD.

Tuy nhiên,nhiều khó khăn, thách thức đặt ra cho ngành nông nghiệp và xuất khẩu nông sản, đặc biệt là hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe. Các thị trường lớn như châu Âu, Hoa Kỳ liên tục siết chặt tiêu chuẩn về SPS, quy định truy xuất nguồn gốc và gia tăng các tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững, đáng lưu ý như Quy định chống phá rừng,Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM), IUU…

Tại TP.HCM, địa phương đảm nhận 30% đến 35% giá trị sản xuất chế biến lương thực, thực phẩm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và chiếm khoảng 14% đến 15% quy mô sản xuất của cả nước, cộng đồng doanh nghiệp nỗ lực đáp ứng các tiêu chuẩn này.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốcTrung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP.HCMcho biết: “Trước đòi hỏi ngày càng cao của người tiêu dùng và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, ngành nông nghiệp đang định hình bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu có giá trị gia tăng cao, tuân thủ các chuẩn mực về môi trường và trách nhiệm xã hội”.

TP.HCM đang triển khai Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Chiến lược phát triển ngành chế biến lương thực thực phẩm đến năm 2030 với trọng tâm là ứng dụng công nghệ sau thu hoạch, kinh tế tuần hoàn và hoàn thiện hạ tầng logistics chuỗi lạnh đồng bộ.

Từ phía doanh nghiệp, ôngSven Dekker, đại diện Công ty Food Europe BV Hà Lan tại Việt Nam cho biết,thị trường châu Âu là khách hàng lớn của nông sản, thực phẩm từ Việt Nam vàviệc đảm bảo chuỗi cung ứng bền vững “từ hạt giống đến bàn ăn” là chìa khóa để nông sản tiếp cận, tăng thị phần ở đây.

Doanh nghiệp tái cơ cấu thị trường

Theo nhiều doanh nghiệp, để giảm thiểu rủi ro từ sự phụ thuộc vào đối tác truyền thống, thị trường Trung Đông đang nổi lên như một điểm sáng tiềm năng với quy mô nhập khẩu lớn và đang tăng cường tìm kiếm nguồn hàng nông sản, thực phẩm.

Nhiều doanh nghiệp lớn tại Trung Đông như Tập đoàn Lulu, Lootah đánh giá cao năng lực cung ứng từ thị trường Việt Nam, đồng thời đưa ra nhiều khuyến nghị về chất lượng để nông sản Việt tiếp cận và thâm nhập hiệu quả các kênh phân phối khu vực.

Còn đại diện Tập đoàn Central Retail thì nhận định, thị trường Đông Nam Á còn nhiều dư địa phát triển cho các mặt hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam và doanh nghiệp trong nước cần nâng cao năng lực cạnh tranh để mở rộng thị phần.

Ông Lê Anh Dũng, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Rau quả, Nông sản Việt Nam (Vegetexco Vietnam)cho biết,Tổng Công ty đã tập trung đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và xuất khẩu với quy mô lớn, thiết lập chuỗi giá trị nông nghiệp khép kín. Từ đó, sản phẩm có mặt tại thị trường 58 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm các thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Theo ông Dũng, những khó khăn, thách thức từ thị trường quốc tế đặt ra hiện nay rất lớn, nhưng cũng chính là động lực mạnh mẽ để các doanh nghiệp đổi mới tư duy, tái cơ cấu thị trường xuất khẩu theo hướng đa dạng, phát triển bền vững.

"Doanh nghiệp nếu quản trị được chuỗi cung ứng toàn diện với chất lượng đảm bảo thì rào cản nào cũng vượt qua được. Doanh nghiệp cũng cần đa dạng hóa sản phẩm để khi môi trường biến động thì với nhiều sản phẩm nên có thể nhẹ nhàng chuyển dịch sang các sản phẩm khác để hoạt động bình thường, ổn định. Đồng thời, phải đa dạng hóa thị trường, có những chính sách của nhiều chính phủ mà doanh nghiệp không thể dự đoán được nên nếu bị động, ít thị trường thì rất nguy hiểm.", ông Dũng chia sẻ.

Sự phát triển bền vững của ngành nông sản và thực phẩm Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa ba giải pháp then chốt: định hướng quy hoạch và hỗ trợ kỹ thuật chế biến sâu từ cơ quan quản lý nhà nước; năng lực mở rộng kênh phân phối số xuyên biên giới của các nhà cung ứng; việc tuân thủ các chuẩn mực chất lượng khắt khe từ các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia. Mối liên kết đồng bộ này là cơ sở vững chắc giúp hàng hóa Việt Nam gia tăng giá trị kinh tế, nâng cao uy tín thương hiệu và từng bước tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.