Sau 4 tuần làm việc khẩn trương, trách nhiệm không vì tiến độ mà xem nhẹ chất lượng, đợt 1 Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVIđã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra.

Khai mạc sớm hơn thông lệ 3 ngày, làm việc xuyên nhiềungày thứ Bảy và Chủ nhật với cường độ cao để xem xét khối lượng công việc lớn nhất từ đầu nhiệm kỳ lên tới 47 dự án luật. Toàn bộ nhịp đập của nghị trường suốt gần 1tháng qua đều hướng đến mục tiêukiến tạo bệ phóng thể chế và siết chặt kỷ luật thực thi để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng kinh tế hai con số.

Tăng trưởng GDP 9 tháng năm 2026 đạt 9,01% giữa bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động là một bệ đỡ tích cực, nhưng để cán đích cả năm từ 10% trở lên, đòi hỏi quý IV phải tăng trưởng 12,5% và duy trì đà tăng trưởng hai con số cho năm 2027, nền kinh tế không thể vận hành theo lối mòn. Tinh thần xuyên suốt được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh ngay từ phiên khai mạc kỳ họp, đó là thể chế phải đi đầu, khơi thông mọi nguồn lực.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, năm 2027, tinh thần là phải tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực cho những năm tiếp theo; tăng trưởng cao phải dựa trên năng suất, sức cạnh tranh, năng lực tự chủ và nền tảng ổn định lâu dài, đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, nâng cao mọi mặt đời sống nhân dân. Những quyết sách của Quốc hội phải thật sự nhanh, đúng, trúng, khả thi, tạo chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn.

Thay vì tư duy "không quản được thì cấm", công tác lập pháp tại kỳ họp này chuyển mạnh sang tư duy "kiến tạo và cởi trói". Tâm điểm của nghị trường được dồn vào nhóm luật "rường cột" tác động trực tiếp đến sức khỏe của nền kinh tế như Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Đầu tư (sửa đổi), Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên (Ủy ban Pháp luật và Tư pháp) cho biết,trong 4 tuần qua, các đại biểu đã thảo luận rất sôi nổi tất cả các dự án luật. Trong đó nhóm luật đất đai, nhà ở, xây dựng là nhóm luậtđược người dân rất quan tâm. Nhóm luật về tư pháp như hai bộ luật lớn, nền tảng, rường cột của đất nước gồm Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự. Đi kèm với đó là các lĩnh vực, pháp luật khác về đầu tư, các sắc luật liên quan đến thuế, các luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cácluật và nghị quyết để thúc đẩy du lịch, văn hóa… đều là những lĩnh vựccơ bản, toàn diện. Phát triển kinh tếtrong giai đoạn hiện nay đều được Quốc hội,Chính phủ rất quyết liệt; xác định thể chế phải đi đầu và thể chế phải khơi thông mọi nguồn lực.

Cùng với 3 dự án luật và 2 nghị quyết được thông qua tại đợt đầu của kỳ họp này, Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 được thông qua đầu tiên, Quốc hội đề nghị Chính phủ tập trung khơi thông nguồn lực, làm mới động lực tăng trưởng. Nghị quyết yêu cầu, đầu tư công cần được đẩy nhanh tiến độ giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, phân bổ theo kết quả đầu ra; kiên quyết điều chuyển vốn từ nơi giải ngân chậm sang nơi thực hiện tốt.

Đại biểu Trần Anh Tuấn, đoàn TP.HCM cho rằng, để tăng trưởng hai con số, đầu tư công đóng vai trò rất quan trọng. Trong bối cảnh hiện nay, việc thu hút lượng đầu tư bên ngoài hay đầu tư ngoài xã hội rất khó khăn do nhiều tác động và mặt bằng lãi suất cao, khiến việc huy động nguồn lực xã hội đưa vào nền kinh tế để đầu tư phát triển gặp trở ngại. Vì vậy, việc triển khai và giải ngân tốt đầu tư công là nhiệm vụ rất quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Giải ngân đầu tư công cũng là tâm điểm tại phiên chất vấn đối với Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Đại biểu Tráng A Dương, đoàn Lào Cai đặt câu hỏi:"Bộ trưởng có giải pháp nào và cam kết thời gian cụ thể hoàn thành, khắc phục tình trạng nơi cần vốn không có, nơi có vốn lại không sử dụng hết, đảm bảo nguồn vốn được thực hiện phân bổ đúng, đủ và phát huy hiệu quả?"

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, hiện nay các thủ tục giải ngân đầu tư công đã cải tiến rất nhiều. Sắp tới, sau khi Luật Ngân sách (hợp nhất) ra đời, chúng ta sẽ tiếp tục thêm một bước nữa triển khai việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, vẫn yếu kém nhất ở khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt ở khâu chuẩn bị dự án.

Đại biểu Tạ Văn Hạ đặt câu hỏi: "Bộ trưởng đã chỉ ra một khâu rất then chốt là khâu chuẩn bị đầu tư. Nhưng ở đây tôi xin chỉ ra một nguyên nhân nhiều kỳ Quốc hội chúng ta chưa chạm đến, đó là vấn đề "đa cấp" trong thi công".

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, về tình trạng bán thầu, việc này thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư phải theo dõi, giám sát. Khi đã đấu thầu và tổ chức triển khai thì phải giám sát chặt chẽ nhà thầu thực hiện theo đúng hợp đồng dân sự đã ký giữa hai bên. Bộ trưởng cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan chức năng vào cuộc để giám sát chuyện này.

Việc lựa chọn lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ để chất vấn tại Kỳ họp thứ 2 có ý nghĩa thiết thực đối với mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nếu tài chính liên quan trực tiếp đến việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực thì khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quyết định khả năng nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân: "Giải pháp cụ thể nào để thành quả khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được chuyển hóa thành năng suất lao động, thu nhập của người dân và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay?".

Bộ trưởng Vũ Hải Quân trả lời, bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành bộ đo lường đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đối với kinh tế và Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định đó. Hệ thống lại khoảng 46 tiêu chí cho 4 công đoạn: đầu vào, kết quả, hiệu quả và sức lan tỏa. Dự kiến Bộsẽ đánh giá thử nghiệm vào đầu năm 2027 để đo lường được thực sự hiệu quả của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Cùng trả lời nội dung này,Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, quan điểm của Chính phủ là gắn nghiên cứu khoa học với việc cải thiện đời sống của người dân, làm cho chất lượng cuộc sống người dân tốt hơn, năng suất lao động tốt hơn và giải quyết được những công việc mà nhân dân, doanh nghiệp đặt ra.

Tại phiên chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI,Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã kết nối toàn bộ các mảnh ghép thành một cam kết hành động nhất quán cho mục tiêu tăng trưởng 10% vào năm 2027 - từ việc cắt giảm tối thiểu 30% số lượng dự án đầu tư công, vận hành hai Trung tâm tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng, cho đến kiên quyết điều chuyển cán bộ né tránh, sợ sai và cả giải pháp phát huy sức mạnh tổng hợp của 34 địa phương nhằm hoàn thành 45 chỉ tiêu trong nghị quyết của Quốc hội.

Theo người đứng đầu Chính phủ, một trong những ưu tiên của Chính phủ là phải tổng rà soát lại hệ thống các quy hoạch (trung ương, địa phương, liên vùng, ngành, lĩnh vực) để hoàn thiện làm cơ sở cho địa phương huy động nguồn lực và xây dựng dự án phát triển kinh tế - xã hội. Kèm theo đó, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kỹ thuật làm cơ sở triển khai dự án có hiệu quả.

"Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn này, Chính phủ đã phân bổ và ưu tiên đầu tư cho các dự án có tính chất liên vùng, kết nối trên các lĩnh vực. Đồng thời, Chính phủ sẽ chỉ đạo tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng công nghệ và các sản phẩm chiến lược theo đặc thù, lợi thế của từng địa phương để nâng cao năng lực, sức cạnh tranh, đóng góp vào tăng trưởng chung của đất nước", Thủ tướng nhấn mạnh.

Khoảng thời gian nghỉ giữa hai đợt họp này sẽ là giai đoạn chạy nước rút để các cơ quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hơn 40 dự án luật trước khi Quốc hội bấm nút thông qua tại đợt 2, bắt đầu vào ngày 20/11.

Con đường chinh phục mục tiêu tăng trưởng hai con số phía trước chắc chắn không bằng phẳng, bởi bài toán khó nhất vẫn là biến thể chế thành nguồn lực, biến lời hứa thành hành động, biến khát vọng phát triển hùng cường thành những kết quả đo đếm được trong đời sống của mỗi người dân và doanh nghiệp.