Mục tiêu đặt ra là hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh giai đoạn 2026-2030, trong đó nâng tỷ trọng đóng góp của các địa phương ven biển, phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh và thông minh; hoàn thiện hạ tầng biển; nâng cao năng lực khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; bảo vệ môi trường; bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống người dân vùng biển, đảo.

Chương trình nhằm cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Nghị quyết số 20-NQ/TW thành các nhiệm vụ quản lý, điều hành của Chính phủ, bảo đảm rõ nội dung, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và thời hạn hoàn thành. Đồng thời, Chương trình xác định những nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 để các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch triển khai, gắn với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công và quy hoạch.

Phát triển kinh tế biển hiện đại, xây dựngcác trung tâm kinh tế biển

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ 9 nhóm nhiệm vụ, gồm: nâng cao hiệu quả quản trị biển quốc gia; hoàn thiện thể chế và quy hoạch không gian biển; huy động nguồn lực phát triển doanh nghiệp biển; phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực; đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại; phát triển hạ tầng biển; bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển; xây dựng văn hóa biển, nâng cao đời sống người dân; bảo đảm quốc phòng, an ninh và tăng cường hội nhập quốc tế.

Trong đó, phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Các bộ quản lý ngành được giao rà soát chiến lược, quy hoạch để hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, ưu tiên các mô hình sản xuất, kinh doanh phát thải thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và năng lượng.

Chương trình cũng đặt mục tiêu phát triển mạnh ngành dầu khí, công nghiệp dịch vụ kỹ thuật dầu khí, khai thác tài nguyên biển theo hướng hiệu quả, bền vững; đồng thời hoàn thiện cơ chế đặc thù cho các dự án vùng nước sâu, xa bờ và năng lượng ngoài khơi.

Đối với lĩnh vực hàng hải, Chính phủ yêu cầu phát triển hệ thống cảng biển xanh, thông minh, đội tàu vận tải biển, công nghiệp đóng tàu, logistics hàng hải và bảo đảm kết nối đồng bộ với các loại hình giao thông khác. Cùng với đó là xây dựng Chương trình quốc gia về công nghiệp hàng hải và cơ khí biển.

Ngành thủy sản sẽ tiếp tục được cơ cấu lại theo hướng giảm khai thác ven bờ, tăng khai thác xa bờ có trách nhiệm và phát triển nuôi biển công nghiệp, công nghệ cao. Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU của Ủy ban châu Âu (EC), nâng cao hiệu lực quản lý nghề cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Bên cạnh đó, Chương trình khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nuôi biển hiện đại, phát triển hệ thống lồng nuôi thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và năng lượng tái tạo trong nuôi trồng thủy sản.

Du lịch biển cũng được định hướng phát triển theo hướng xây dựng các thương hiệu quốc tế, hình thành các trung tâm và cụm du lịch biển quy mô lớn với các sản phẩm du lịch xanh, du lịch tàu biển, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và kinh tế đêm.

Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển các ngành kinh tế biển mới như nuôi biển công nghệ cao, công nghệ sinh học biển, dược liệu biển, khử mặn nước biển, điện sóng, hydrogen, amoniac xanh và hạ tầng cáp ngầm biển.

Hoàn thiện thể chế, quy hoạch không gian biển

Một nhiệm vụ đột phá khác được Chương trình xác định là hoàn thiện thể chế và đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia.

Theo đó, Chính phủ yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật về biển, hải đảo và các lĩnh vực liên quan nhằm bảo đảm thống nhất, đồng bộ, minh bạch, tháo gỡ các điểm nghẽn và nâng cao sức cạnh tranh.

Đồng thời, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), trong đó quy định rõ cơ chế giao, cho thuê, khai thác không gian biển, nghĩa vụ tài chính, bảo vệ tài nguyên, môi trường và xử lý xung đột trong sử dụng biển.

Chính phủ cũng yêu cầu rà soát, cập nhật Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát quy hoạch; đồng thời ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh tại các đặc khu, đảo tiền tiêu và địa bàn chiến lược.

Theo Chính phủ, việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp trên sẽ tạo nền tảng để phát huy tiềm năng, lợi thế biển, đưa kinh tế biển trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, góp phần xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh vào năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.