Hôm nay 29/9, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) tổ chức Lễ kỷ niệm 15 năm Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên Việt Nam, đồng thời trao quyết định công nhận mới và gia hạn chế độ ưu tiên cho 7 doanh nghiệp. Dù chỉ chiếm số lượng khiêm tốn, nhóm doanh nghiệp ưu tiên hiện đang đóng góp tới gần 1/3 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước, khẳng định vai trò trụ cột trong nền kinh tế.

Từ 9 doanh nghiệp trong năm đầu triển khai, đến nay cả nước đã có 74 doanh nghiệp ưu tiên hoạt động trong các lĩnh vực chủ lực như điện tử, công nghệ cao, bán dẫn, dệt may và nông thủy sản. Giai đoạn 2022– 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của nhóm này liên tục vượt 230 tỷ USD mỗi năm; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 164 tỷ USD, chiếm trên 30% tổng kim ngạch cả nước.

Đại diện cho các doanh nghiệp vừa được công nhận mới, ông Chung Won Seok, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hana Micron Vina cho biết, đơn vị chuyên gia công, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ về các chính sách ưu tiên trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Việc trở thành doanh nghiệp ưu tiên là kết quả nỗ lực tuân thủ pháp luật và tính chuyên nghiệp của toàn thể công ty chúng tôi; đồng thời cũng là sự tin tưởng, ghi nhận của cơ quan Hải quan đối với năng lực quản lý của công ty. Chương trình mang lại những lợi ích thiết thực như: quy trình thông quan đơn giản hóa, tiết kiệm thời gian, chi phí và củng cố uy tín với đối tác. Tuy nhiên, chúng tôi hiểu rằng, được công nhận doanh nghiệp ưu tiên không chỉ có ưu đãi mà còn đi đôi với trách nhiệm nâng cao hơn nữa mức độ tuân thủ và kiểm soát rủi ro và không ngừng cải tiến hệ thống; trách nhiệm về việc đóng góp cho hoạt động xuất nhập khẩu, kinh tế - xã hội của địa phương và của Việt Nam”, ông Chung Won Seok nói.

Để trở thành doanh nghiệp ưu tiên trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại Việt Nam, doanh nghiệp phải đáp ứng đủ 6 nhóm điều kiện theo quy định của pháp luật hải quan. Theo đó, trong 2 năm liên tục tính đến ngày nộp đơn, doanh nghiệp không vi phạm các quy định về pháp luật hải quan và thuế đến mức bị xử lý về tội buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, trốn thuế, gian lận thương mại; không có tiền thuế nợ quá hạn, nợ phạt tại thời điểm đề nghị. Doanh nghiệp đạt mức kim ngạch bình quân trong 2 năm liên tục gần nhất với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu từ 100 triệu USD/năm trở lên; hoặc kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sản xuất tại Việt Nam từ 40 triệu USD/năm trở lên; hoặc kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản sản xuất/nuôi trồng tại Việt Nam từ 30 triệu USD/năm trở lên.

Bên cạnh việc được luồng xanh thông quan nhanh chóng, doanh nghiệp ưu tiên còn hưởng đặc quyền về dòng tiền khi được chậm nộp thuế đến ngày 10 của tháng tiếp theo. Đáng chú ý, chương trình cũng là cầu nối hiện thực hóa Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, thu hút FDI chất lượng cao và chuyển đổi xanh.

Theo ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, việc trao quyết định công nhận và gia hạn chế độ ưu tiên cho các doanh nghiệp FDI hôm nay chính là hành động cụ thể để hiện thực hóa Nghị quyết 10.

“Ngành Hải quan không chỉ trao những đặc quyền về miễn giảm kiểm tra thực tế hàng hóa, ưu tiên thông quan và nộp thuế, mà còn gửi gắm thông điệp: Việt Nam luôn coi thành công của nhà đầu tư nước ngoài là thành công của chính mình. Chúng tôi kỳ vọng các doanh nghiệp ưu tiên sẽ là những đơn vị tiên phong chuyển giao công nghệ và dẫn dắt các doanh nghiệp vệ tinh trong nước cùng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và dẫn dắt các doanh nghiệp vệ tinh trong nước cùng tham gia sâu vào chuỗi mạng lưới giá trị”, ông Trần Đức Hùng bày tỏ.

Dù mang lại lợi ích lớn, Cục Hải quan khẳng định, chương trình không hướng tới công nhận đại trà. Doanh nghiệp phải liên tục duy trì sự tuân thủ nghiêm ngặt, nếu vi phạm sẽ bị đình chỉ hoặc chấm dứt chế độ ưu tiên.

Về định hướng quản lý thời gian tới, ông Nguyễn Hồng Linh, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm tra sau thông quan, Cục Hải quan cho biết: “Quá trình triển khai Chương trình doanh nghiệp ưu tiên cũng là quá trình đổi mới phương thức quản lý, chuyển từ chú trọng kiểm tra từng giao dịch lô hàng sang đánh giá hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Xử lý kịp thời những vấn đề cũng như vướng mắc khó khăn trong quá trình quản lý. Về phía cơ quan Hải quan sẽ tiếp tục đổi mới phương pháp đánh giá quản lý doanh nghiệp ưu tiên theo hướng chuyên nghiệp minh bạch dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số…”.

Tại buổi lễ, 3 doanh nghiệp công nhận mới gồm Hana Micron Vina, Luxshare-ICT và Samju Vina; 4 doanh nghiệp được gia hạn gồm Thủy sản Minh Phú Hậu Giang, Tập đoàn Hoa Sen, Hoya Glass Disk Việt Nam và LG Electronics Việt Nam Hải Phòng. Việc đồng hành và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực quản lý của ngành Hải quan, mà còn tạo động lực bứt phá mạnh mẽ cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.