Từ khái niệm đến triển khai chỉ mất 2 tháng

Khái niệm “6 mạng lưới” lần đầu tiên được đưa ra tại kỳ họp “Lưỡng hội” (hai kỳ họp thường niên của Nhân đại toàn quốc và Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc) hồi tháng 3/2026. Phát biểu tại cuộc họp báo về kinh tế trong khuôn khổ kỳ họp, ông Trịnh San Khiết, Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) tiết lộ, trong năm 2026, Trung Quốc sẽ đầu tư hơn 7.000 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1.040 tỷ USD) để phát triển “6 mạng lưới” và các lĩnh vực trọng điểm khác.

“6 mạng lưới” này bao gồm: mạng lưới nước, lưới điện, mạng lưới năng lực tính toán, mạng lưới thông tin liên lạc thế hệ mới, mạng lưới hạ tầng kỹ thuật ngầm đô thị và mạng lưới logistics.

Ngày 28/4, cuộc họp của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc nêu rõ, “tăng cường quy hoạch và xây dựng các mạng lưới nước, lưới điện kiểu mới, mạng lưới năng lực tính toán, mạng lưới thông tin liên lạc thế hệ mới, mạng lưới hạ tầng kỹ thuật ngầm đô thị và mạng lưới logistics, đồng thời đẩy nhanh việc khởi công các dự án trọng điểm đã sẵn sàng triển khai.”

Ngày 9/5, Hội nghị Thường trực Quốc vụ viện đã đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với công tác này. Tiếp đó, tại cuộc họp báo ngày 22/5, ông Lý Siêu, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Nghiên cứu Chính sách kiêm người phát ngôn của NDRC cho biết, cơ quan này sẽ thực hiện hiệu quả vai trò đơn vị chủ trì và ưu tiên triển khai công việc trên 3 lĩnh vực trọng tâm, nhằm đẩy nhanh việc xây dựng “6 mạng lưới”.

Các nhà phân tích Trung Quốc cho rằng, chính phủ nước này đã hoàn tất toàn bộ quy trình từ đề cập lần đầu tại kỳ họp “Lưỡng hội”, đưa ra định hướng tại cuộc họp Bộ Chính trị đến triển khai kế hoạch tại NDRC, tức từ hình thành ý tưởng đến đưa vào thực thi chỉ trong vòng 2 tháng, điều này đã cho thấy tầm quan trọng chiến lược của “6 mạng lưới” trong Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) của nước này.

“6 mạng lưới” - “hạ tầng nền tảng” cho năng lực cạnh tranh của Trung Quốc

Theo Đài Phát thanh Truyền hình Trung ương Trung Quốc, “6 mạng lưới” không hoạt động độc lập, mà tạo thành một bàn cở ​​chiến lược quan trọng liên quan đến năng lực nền tảng của nền kinh tế Trung Quốc. Theo ước tính sơ bộ của NDRC, vốn đầu tư vào “6 mạng lưới” và các lĩnh vực trọng điểm liên quan dự kiến ​​sẽ vượt 7.000 tỷ nhân dân tệ chỉ riêng năm 2026. Nhìn xa hơn, trong giai đoạn 2026-2030, một số tổ chức ước tính, tổng vốn đầu tư có thể lên đến 26,9 nghìn tỷ nhân dân tệ (gần 1/5 GDP của Trung Quốc năm 2025), tăng khoảng 21% so với giai đoạn 5 năm trước đó.

“6 mạng lưới” này được chia làm 2 nhóm chính. Nhóm thứ nhất gồm 3 mạng lưới được thiết kế để khắc phục các điểm yếu hiện có: mạng lưới hạ tầng nước, mạng lưới hạ tầng kỹ thuật ngầm đô thị và mạng lưới logistics.

Mặc dù đã có một mạng lưới logistics mà nhiều quốc gia mơ ước, khi một sản phẩm giá trị chỉ vài nhân dân tệ (tức hơn 10.000 đồng), dù đi một quãng đường lên tới hàng trăm, thậm chí hàng ngàn km vẫn có thể miễn phí vận chuyển, nhưng Trung Quốc vẫn chưa hài lòng với mạng lưới này. Tính đến năm 2025, tỷ trọng tổng chi phí logistics trong GDP ở nước này là 13,9%. Tuy nhiên, Trung Quốc cho rằng, mức chi phí này so với các nước phát triển vẫn còn cao, do vậy cần tiếp tục giảm mạnh hơn nữa.

Kênh đào Bình Lục của Quảng Tây, công trình thế kỷ của Trung Quốc vừa hoàn thành chạy thử tàu hôm 12/8, bước thử nghiệm cuối cùng trước khi chính thức đi vào hoạt động trong tháng 9 là một trong những dự án được xây dựng nhằm giải quyết những hạn chế trong lĩnh vực logistics và tích hợp các mạng lưới giao thông thành một khối thống nhất, đồng bộ ở khu vực Tây Nam nước này.

Theo Nhân Dân nhật báo, Trung Quốc hiện đã thiết lập được một mạng lưới đường sắt cao tốc và đường cao tốc lớn nhất thế giới, nhưng hệ thống vận tải đường thủy vẫn chưa tạo thành một mạng lưới đồng bộ, tỷ trọng vận tải hàng hóa đa phương thức còn ở mức thấp.

Thông qua việc triển khai xây dựng nhiều tuyến kênh đào và đẩy nhanh quá trình tích hợp các tuyến đường thủy quốc gia cấp cao thành một mạng lưới thống nhất, ngành logistics Trung Quốc đang đứng trước cơ hội chuyển mình: từ chỗ chỉ đơn thuần “có” cơ sở hạ tầng sang “tối ưu hóa” hạ tầng hiện có, từ chỉ “kết nối” các điểm nút sang đảm bảo sự “lưu thông liền mạch”.

Nhóm thứ hai gồm 3 mạng lưới giúp mở ra cục diện phát triển mới: lưới điện kiểu mới, mạng lưới viễn thông thế hệ mới và mạng lưới năng lực tính toán. Trong đó, mạng lưới năng lực tính toán và mạng lưới viễn thông thế hệ mới đóng vai trò là “mảnh đất” nuôi dưỡng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ lái xe tự động, trong khi lưới điện kiểu mới đóng vai trò là “huyết mạch” của kỷ nguyên năng lượng mới. Lưới điện kiểu mới, mạng lưới năng lực tính toán và mạng lưới viễn thông thế hệ mới được Trung Quốc ví như các dịch vụ tiện ích thiết yếu (điện, nước, khí đốt) của kỷ nguyên AI.

Xét về tổng thể, “6 mạng lưới” này tạo nên “hạ tầng nền tảng” cho năng lực cạnh tranh của Trung Quốc trong những năm tới. Chúng không chỉ đơn thuần là những điều chỉnh hay sửa chữa nhỏ, mà đại diện cho một bước chuyển mình căn bản sang lộ trình phát triển mới, là nội dung cốt lõi trong xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại của nền kinh tế thứ hai thế giới trong giai đoạn 2026-2030.