Thông tin được các chuyên gia nêu tại hội nghị khoa học kinh tế ytế lần thứ XI, hội nghị quốc tế yhọc gia đình lần thứ IV và hội nghị tin học ytế lần thứ VI, diễn ra ngày 2/10 tại Trường Đại học Công nghệ thông tin (UIT), Đại học Quốc gia TP.HCM, do Hội Khoa học kinh tế y tế Việt Nam tổ chức.

Bài toán dữ liệu sạch

Theo GS.TS Đào Văn Dũng, nguyên Vụ trưởng Vụ Các vấn đề xã hội, Ban Tuyên giáo Trung ương, chuyển đổi số trong y tế không chỉ là đưa công nghệ vào quy trình sẵn có mà phải thiết kế lại quy trình, thay đổi phương thức quản trị và khai thác dữ liệu để tạo ra những mô hình dịch vụ mới.

Đến tháng 2/2026, 1.210 bệnh viện trên cả nước đã triển khai bệnh án điện tử (EMR), hơn 34 triệu sổ sức khỏe điện tử được tích hợp trên VNeID. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay không phải thiếu dữ liệu mà là dữ liệu chưa đủ sạch, chưa chuẩn hóa và chưa thực sự liên thông. Một người bệnh có thể xuất hiện trên nhiều hệ thống với thông tin trùng lặp, chồng chéo nhưng chưa thể đối soát đầy đủ.

Bên cạnh đó là khoảng cách hạ tầng giữa các tuyến, nguy cơ mất an toàn dữ liệu và thiếu nhân lực vừa hiểu y tế vừa có năng lực công nghệ, phân tích dữ liệu. Việc phải nhập lại thông tin trên nhiều phần mềm có thể gây “kiệt sức số” cho nhân viên y tế.

GS.TS Đào Văn Dũng nhấn mạnh rằng, nguyên tắc quan trọng là: “Một dữ liệu - một lần nhập - nhiều lần sử dụng”.

Từ thực trạng này, BS.CKII Nguyễn Thế Dũng, nguyên giám đốc Sở Y tế TP.HCM, Phó Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế ytế Việt Nam, cho rằng ứng dụng AI trước hết phải giải quyết bài toán tổ chức dữ liệu. Big data không chỉ là dữ liệu lớn mà phải được sắp xếp, chuẩn hóa và xử lý để tạo ra thông tin có thể sử dụng.

Đề cập tầm quan trọng của đội ngũ những người hiểu cả công nghệ và nhu cầu thực tế của ngành y tế, ông Dũng cho hay, cần phải có chính sách để thu hút và giữ chân được nhân lực ngành công nghệ thông tin làm việc trong lĩnh vực y tế.

"Chính các bạn sẽ là sợi dây cầu nối để xác định việc gì cần làm trước, việc gì làm sau, tham mưu cho ngành y tế, cho cả IT cách để tiến hành trơn tru. Nếu chúng ta không có lực lượng này thì tự làm cũng có thể được nhưng có một khoảng trống rất lớn", ông Dũng cho biết.

Cũng theo BS Dũng, AI không nên chỉ tập trung ở các bệnh viện lớn. Khi các giải pháp được xây dựng, cần có cơ chế chia sẻ để các cơ sở y tế, kể cả vùng sâu, vùng xa, có thể tiếp cận và sử dụng.

Cách tiếp cận này gắn với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe dựa trên 7 trụ cột gồm công bằng y tế, bảo vệ sức khỏe, quản lý sức khỏe, phục hồi và phục hồi chức năng, giáo dục sức khỏe, hiểu biết sức khỏe và nâng cao sức khỏe; trong đó dự phòng, điều trị, phục hồi và giáo dục sức khỏe được xem là các mắt xích liên kết.

Xây kho dữ liệu lớn, chuẩn bị nhân lực y tế số

PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết: Thành phố phấn đấu hoàn thành kho dữ liệu lớn về sức khỏe người dân vào cuối năm nay, kết nối dữ liệu khám chữa bệnh của các bệnh viện với hồ sơ sức khỏe điện tử.

Nguồn dữ liệu được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có dữ liệu từ chương trình khám sức khỏe, sau đó hội tụ về kho dữ liệu chung của thành phố.

Khi hoàn thiện, dữ liệu sẽ được cập nhật theo suốt quá trình chăm sóc sức khỏe của mỗi người, từ khám sức khỏe đến khi mắc bệnh và điều trị. Điều này không chỉ giúp ngành y tế có cái nhìn đầy đủ hơn về sức khỏe người dân mà còn hạn chế việc phải thực hiện lại những xét nghiệm đã có.

Theo ông Tăng Chí Thượng, dữ liệu phải bảo đảm sạch, chính xác, kịp thời và an toàn mới có giá trị. Khi dữ liệu được kết nối, ngành y tế có cơ sở phân tích các mô hình nguy cơ bệnh tật, đồng thời phát triển các ứng dụng AI.

"Chắc chắn người dân sẽ được thụ hưởng từ việc xây dựng kho dữ liệu lớn này, bởi từ nguồn dữ liệu đó sẽ có nhiều ứng dụng phục vụ người dân, như tra cứu cơ sở khám chữa bệnh, tìm hiểu bác sĩ đang công tác ở đâu… Nghĩa là người dân có thể tra cứu thông tin một cách công khai, minh bạch", ông Tăng Chí Thượng nhấn mạnh.

Bài toán nhân lực cũng được đặt ra song song với đầu tư công nghệ.Theo PGS.TS Nguyễn Lưu Thùy Ngân, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia TP.HCM, công nghệ thông tin trong y tế đang trở thành lĩnh vực có nhu cầu nhân lực ngày càng lớn, cùng với xu hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và AI trong chăm sóc sức khỏe.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe đang được Nhà nước, các trường đại học và doanh nghiệp cùng thúc đẩy

"Trường hướng đến nền tảng đào tạo vững về công nghệ thông tin, đồng thời phối hợp với các trường thuộc lĩnh vực sức khỏe để sinh viên có thêm kiến thức về khoa học sức khỏe. UIT cũng hợp tác với doanh nghiệp và bệnh viện, tạo điều kiện để sinh viên thực tập trong môi trường ứng dụng công nghệ thông tin cho y tế, qua đó tăng khả năng làm việc thực tế", TSNgân nói.