Khi các nhà ngoại giao Ấn Độ đàm phán một thỏa thuận nhằm giảm bớt các mức thuế trừng phạt của Mỹ đối với hàng xuất khẩu của nước này hồi tháng 1/2026, New Delhi đã cắt giảm mạnh việc mua dầu thô của Nga - động thái được xem là nhượng bộ đáng kể đối với chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Tuy nhiên, chỉ hai tháng sau, Ấn Độ và Nga lại tăng cường hợp tác năng lượng. Theo hai nguồn thạo tin, hai bên đã nhất trí chuẩn bị cho việc Nga nối lại các hoạt động bán trực tiếp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cho Ấn Độ lần đầu tiên kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra. Một trong các nguồn tin cho biết, nếu New Delhi quyết định theo đuổi thỏa thuận này các cuộc đàm phán có thể hoàn tất trong vài tuần.

Ấn Độ quay lại mua năng lượng Nga

Các chi tiết về cuộc thảo luận này, diễn ra trong bối cảnh giá năng lượng tăng vọt do cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, trước đó chưa từng được công bố. Theo các nguồn tin, một “thỏa thuận miệng” về việc đàm phán hợp đồng LNG đã đạt được trong cuộc gặp ngày 19/3 giữa Thứ trưởng Năng lượng Nga Pavel Sorokin và Bộ trưởng Dầu mỏ và Khí đốt Ấn Độ Hardeep Singh Puri tại New Delhi.

Hai quan chức này cũng nhất trí tiếp tục tăng mạnh lượng dầu thô Nga bán sang Ấn Độ. Theo ba nguồn tin, con số này có thể tăng gấp đôi so với mức tháng 1, lên ít nhất 40% tổng lượng nhập khẩu của Ấn Độ chỉ trong khoảng một tháng.

Sau khi xung đột Ukraine nổ ra, Ấn Độ trở thành khách hàng lớn của dầu thô Nga với mức giá chiết khấu sâu - điều từng gây căng thẳng với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Quốc gia nhập khẩu và tiêu thụ dầu lớn thứ ba thế giới này đã mua gần 44 tỷ USD dầu thô từ Nga trong năm 2025.

Một nguồn tin cho biết, New Delhi cũng đã yêu cầu các nhà nhập khẩu năng lượng chuẩn bị nối lại việc mua LNG của Nga. Ấn Độ cũng đã tiếp cận Washington để đề nghị miễn trừ trừng phạt.

Bộ Ngoại giao và Bộ Dầu mỏ Ấn Độ hiện chưa bình luận về thỏa thuận LNG. Khi được hỏi về thông tin này tại cuộc họp báo ngày 27/3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Randhir Jaiswal cho biết chính sách năng lượng của chính phủ dựa trên nhu cầu của 1,4 tỷ dân, diễn biến thị trường và các điều kiện toàn cầu.

Giới chức Ấn Độ cũng cho biết nước này vẫn đang mua khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của Nga - loại nhiên liệu chủ yếu dùng cho nấu nướng và không nằm trong diện trừng phạt.

Bộ Năng lượng Nga từ chối bình luận về các cuộc thảo luận với Ấn Độ, trong khi Bộ Tài chính Mỹ và Nhà Trắng không trả lời các câu hỏi liên quan đến khả năng nới lỏng trừng phạt.

Ông Ajai Malhotra, cựu Đại sứ Ấn Độ tại Moscow, nhận định: “Ấn Độ đã lựa chọn con đường phục vụ tốt nhất lợi ích quốc gia của mình, dựa trên mối quan hệ đối tác lâu dài và đáng tin cậy với Nga”. Ông cho rằng New Delhi nên “yêu cầu các cơ chế miễn trừ hoặc điều chỉnh như một phần bình thường trong đàm phán giữa các đối tác chiến lược”, ám chỉ Mỹ.

Những cú sốc khiến Ấn Độ phải thay đổi tính toán

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã tìm cách lôi kéo Ấn Độ như một đối trọng chiến lược với Trung Quốc. Tuy nhiên, nền kinh tế lớn thứ năm thế giới này đã chịu hai cú sốc chỉ trong chưa đầy một năm từ các quyết sách chủ yếu xuất phát từ Washington.

Sau nhiều năm mua dầu Nga với giá rẻ, Ấn Độ đã cắt giảm mạnh nhập khẩu sau khi Tổng thống Donald Trump hồi tháng 8/2025 áp thuế lên tới 50% đối với hàng hóa Ấn Độ - một trong những mức cao nhất áp lên bất kỳ quốc gia nào. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ sau đó đã phán quyết rằng việc áp thuế này là trái pháp luật.

Tính toán của New Delhi nhanh chóng thay đổi sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2. Tehran đáp trả bằng cách nhắm vào các tàu thuyền tại eo biển Hormuz, gần như làm gián đoạn tuyến vận tải mà khoảng một nửa nguồn cung dầu thô và LNG của Ấn Độ đi qua.

Tình trạng này đã khiến nhiều trạm xăng tại Ấn Độ xuất hiện cảnh xếp hàng dài, trong khi một số nhà hàng rơi vào tình trạng thiếu khí đốt phục vụ nấu ăn.

Nhu cầu đối với năng lượng Nga - vốn được vận chuyển đến châu Á mà không đi qua Vùng Vịnh - đã tăng mạnh trên toàn khu vực.

Các nhà máy lọc dầu quốc doanh của Ấn Độ bắt đầu đặt mua thêm dầu thô Nga chỉ vài giờ trước khi Mỹ ngày 5/3 công bố miễn trừ tạm thời cho phép New Delhi mua một số lô hàng bị trừng phạt. Khi giá dầu tiếp tục tăng, Washington đã nới lỏng thêm các hạn chế.

Một số nhà hoạch định chính sách Ấn Độ đã bày tỏ tiếc nuối khi nước này việc cắt giảm nhập khẩu dầu Nga như một sự nhượng bộ đối với Mỹ.

“Ấn Độ đã giảm mua dầu thô Nga giá rẻ - vốn có thể giúp giảm bớt phần nào tác động của tình hình”, bản báo cáo về khủng hoảng Trung Đông được chuẩn bị ngày 20/3 cho Ban Thư ký Nội các nêu rõ.

Tài liệu này cảnh báo rằng nếu nguồn cung dầu từ Trung Đông bị gián đoạn kéo dài, nền kinh tế Ấn Độ sẽ đối mặt với hàng loạt thách thức, “dẫn đến lạm phát cao hơn, đồng nội tệ suy yếu và nợ nước ngoài gia tăng”. Tăng trưởng xuất khẩu có thể giảm từ 2–4%, trong khi lạm phát bán buôn có thể tăng thêm 0,3–0,7%.

“Thị trường đang nghiêng về bên bán”

Nga - quốc gia duy trì quan hệ thân thiết với Ấn Độ từ thời Chiến tranh Lạnh - đang tận dụng cơ hội để củng cố vị thế.

Theo một nguồn tin, bất kỳ thỏa thuận LNG mới nào cũng có thể kém ưu đãi hơn so với hợp đồng cung cấp 20 năm mà công ty GAIL của Ấn Độ ký với Gazprom năm 2012. “Hiện tại thị trường đang nghiêng về bên bán”, nguồn tin nhận định.

Các lãnh đạo Tập đoàn lưới điện quốc gia Nga Rosseti, nhân chuyến thăm New Delhi trong tháng này, cũng đã đề xuất hợp tác với phía Ấn Độ trong việc phát triển hạ tầng truyền tải điện, đặc biệt tại các khu vực miền núi và vùng sâu vùng xa. Nếu đạt được thỏa thuận, đây sẽ là bước đi đầu tiên của Moscow vào lĩnh vực truyền tải điện tại Ấn Độ.

Nga cũng mong muốn mở rộng kết nối hàng không với Ấn Độ. Ông Timofei Titarenko, lãnh đạo Sân bay Pulkovo (St. Petersburg), cho biết đang khảo sát các sân bay Ấn Độ nhằm tìm kiếm khả năng mở thêm các đường bay thẳng.

Phát biểu tại một hội nghị về quan hệ Ấn Độ - Nga trong tuần này, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết 96% thương mại song phương hiện được thanh toán bằng đồng rupee và rouble.

“Tình hữu nghị Nga - Ấn đã được thử thách qua thời gian là hình mẫu cho cách xây dựng quan hệ giữa các quốc gia - dựa trên bình đẳng, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau, cũng như tính đến lợi ích của mỗi bên”, ông nhấn mạnh.

Theo một lãnh đạo cấp cao của chi nhánh ngân hàng Sberbank của Nga tại Ấn Độ, các giao dịch bằng đồng rupee - rouble trị giá tới 1 tỷ USD hiện đã có thể được xử lý chỉ trong một ngày, nhanh hơn gấp đôi so với vài năm trước.