Địa phương vướng khi cấp mã

Theo bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp – Môi trường tỉnh Tây Ninh, địa phương này đang tích cực triển khai các nghị định thư xuất khẩu nông sản, đặc biệt với bưởi và chanh tươi vào thị trường Trung Quốc. Là địa phương có diện tích chanh lớn, khoảng 12.000ha, phần lớn phục vụ xuất khẩu, còn lại dành cho chế biến, việc sớm triển khai cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói có ý nghĩa rất quan trọng đối với doanh nghiệp và người dân.

Tuy nhiên, địa phương gặp một số vướng mắc, cụ thể như khi kiểm tra cơ sở đóng gói, còn lúng túng trong việc quản lý an toàn thực phẩm đối với lao động thời vụ, nhất là yêu cầu khám sức khỏe cho lực lượng lao động chỉ tham gia theo mùa thu hoạch.

Bà Khanh kiến nghị các cơ quan chuyên ngành tiếp tục hướng dẫn và hỗ trợ kịp thời để bảo đảm tiến độ cấp mã số.

"Trong việc cấp mã số vùng trồng vẫn còn một số lúng túng, như cùng một diện tích sản xuất nhưng xuất khẩu sang hai thị trường khác nhau thì nộp một hay 2 bộ hồ sơ; cách đánh mã số và quản lý như thế nào, đây là những vấn đề cần được hướng dẫn thêm. Việc phân cấp về địa phương là chủ trương đúng, những giai đoạn đầu triển khai chắc chắn sẽ có những vướng mắc. Nếu việc cấp mã số chậm trễ hoặc không đáp ứng yêu cầu xuất khẩu thì sẽ rất khó khăn cho doanh nghiệp và người dân", bà Khanh nêu ý kiến.

Bà Võ Thị KimPhương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp – Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, đến nay, tỉnh đã cấp 38 mã số vùng trồng, 45 mã số cơ sở đóng gói, với tổng diện tích trên 100.000ha, chiếm hơn 70% diện tích cây ăn trái toàn tỉnh. Địa phương đang gặp vướng mắc trong việc duy trì mã số do dữ liệu chỉ có hiệu lực một năm, nếu không được cập nhật, phê duyệt kịp thời sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu. Do vậy, Đồng Tháp kiến nghị Cục trồng trọt và bảo vệ thực vật sớm hướng dẫn rõ trách nhiệm kiểm tra, cập nhật và duy trì mã số hằng năm. Ngoài ra, quá trình chuyển đổi mã số cũng phát sinh bất cập tên gọi của dữ liệu.

Trong quá trình chuyển đổi số, có một số trường hợp do thay đổi tên tiếng Anh giữa cơ sở dữ liệu của Cục Trồng trọt và của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Vì vậy, địa phương cần cập nhật mã số vùng trồng tiếng Anh theo dữ liệu của GACC hay Cục Trồng trọt, để bảo đảm đồng bộ và không ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu?", bà Phương nêu ý kiến.

Các địa phương khác, như: Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau, Phú Thọ và Khánh Hòa cũng kiến nghị sớm hoàn thiện cơ chế phân cấp, rút gọn thủ tục cấp mã số; khôi phục, mở rộng hệ thống phòng thử nghiệm, phân tích phục vụ xuất khẩu tại các vùng trọng điểm; có hướng dẫn cụ thể về quản lý an toàn thực phẩm đối với lao động thời vụ; tháo gỡ các vướng mắc pháp lý trong phân quyền; đồng thời cập nhật thủ tục hành chính trên hệ thống, hướng dẫn xử lý các mã số chưa đạt chuẩn và hỗ trợ mở rộng thị trường xuất khẩu.

Doanh nghiệp kiến nghị gỡ nghẽn

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Ngô Tường Vy, CEO Công ty cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay là tiến độ cấp mới, tái cấp mã số vùng trồng còn chậm sau khi phân cấp về địa phương, nhất là ở cấp xã khi cán bộ còn thiếu chuyên môn, khiến hồ sơ kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch xuất khẩu.

Bà Vy kiến nghị Bộ và các địa phương tăng cường tập huấn đến tận cơ sở, xây dựng quy trình xử lý hồ sơ với thời hạn cụ thể để doanh nghiệp chủ động. Đồng thời, cần giao chỉ tiêu phát triển mã số vùng trồng cho từng địa phương, khuyến khích doanh nghiệp trực tiếp xây dựng dữ liệu vùng nguyên liệu với nông dân, rà soát các đơn vị thực sự có liên kết thu mua và sớm có cơ chế rõ ràng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư các trung tâm kiểm nghiệm, phục vụ xuất khẩu lâu dài.

"Ở các địa phương khi chọn doanh nghiệp tham gia xây dựng mã số vùng trồng thì cần chọn những đơn vị thực sự có liên kết, có thu mua và đồng hành cùng nông dân. Bởi thực tế tôi đi nhiều nơi, có những trường hợp doanh nghiệp đứng tên làm mã số vùng trồng nhưng nông dân lại không biết doanh nghiệp đó. Điều này ít nhiều đã ảnh hưởng đến niềm tin và tâm lý của người dân. Vì vậy, các chi cục địa phương cần rà soát lại, bảo đảm mối liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân để tạo niềm tin cho bà con tham gia.", bà Vy kiến nghị.

Ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty Huy Long An cho rằng, hoạt động xuất khẩu chanh, bưởi sang Trung Quốc, khó khăn lớn hiện nay không nằm ở quy định hay tổ chức thực hiện, mà là năng lực cán bộ cơ sở và ý thức tuân thủ của người sản xuất. Ông kiến nghị Bộ tiếp tục tập huấn cho cán bộ cấp xã, phối hợp chặt với chi cục chuyên ngành để đẩy nhanh thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Đồng thời, cần giao chỉ tiêu phát triển mã số vùng trồng cho từng địa phương gắn với diện tích canh tác thực tế.

"Tôi nghĩ điều quan trọng lúc này là phải nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực kỹ thuật của đội ngũ làm quản lý ở địa phương; khơi dậy tinh thần gắn kết giữa doanh nghiệp thu mua, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất và bà con nông dân. Khi các bên thực sự đồng hành, cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm thì những vướng mắc hiện nay sẽ từng bước được tháo gỡ. Tôi cũng kiến nghị cần có chủ trương phát triển những chuỗi liên kết thực chất, tức là liên kết thật, hợp tác thật.", ông Huy nói.

Từ những kiến nghị tại hội nghị, yêu cầu đặt ra là sớm hoàn thiện cơ chế phân cấp, nâng năng lực thực thi và xây dựng chuỗi liên kết thực chất, qua đó bảo đảm nông sản Việt xuất khẩu ổn định, bền vững.