Nơi nào cấp cơ sở vững mạnh, nơi đó kinh tế phát triển

Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam khẳng định, thực tiễn 40 năm Đổi mới cho thấy, nơi nào cấp cơ sở vững mạnh, nơi đó kinh tế phát triển, quốc phòng, an ninh ổn định, lòng dân yên thuận. Ngược lại, nơi nào bộ máy yếu kém, quan liêu, xa dân thì dễ phát sinh khiếu kiện, mất đoàn kết, thậm chí trở thành “điểm nóng” phức tạp.

Khác với mô hình quản trị đơn thuần thiên về hành chính, mô hình xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa mang bản chất chính trị - xã hội sâu sắc, phản ánh đặc trưng của chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, về bản chất đó là mô hình đặt Nhân dân ở vị trí trung tâm của mọi quyết sách, mọi chủ trương đều phải xuất phát từ lợi ích chính đáng của người dân. Không phải quản lý dân theo tư duy mệnh lệnh hành chính cứng nhắc, mà phục vụ Nhân dân bằng tinh thần trách nhiệm, lương tâm, đạo đức công vụ, minh bạch và tận tụy.

Một điểm khác được ông đặc biệt nhấn mạnh, đó là có sự kết hợp hài hòa giữa quản trị hiện đại với bản sắc văn hóa dân tộc. Bởi suy cho cùng, một xã, phường, đặc khu hiện đại không đồng nghĩa với sự xa rời cội nguồn văn hóa. Trái lại, càng phát triển càng phải giữ gìn bản sắc, đạo lý, truyền thống cộng đồng, tình làng nghĩa xóm và các giá trị nhân văn Việt Nam.

Bên cạnh đó, mô hình xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng. Đây là nguyên tắc có tính nền tảng, là sự vận hành đồng bộ của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Cũng theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, mô hình này phải bảo đảm sự thống nhất giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội.

“Không thể gọi là “xã hội chủ nghĩa” nếu nơi đó giàu lên, nhưng phân hóa giàu nghèo gay gắt, đạo đức xã hội xuống cấp, môi trường bị hủy hoại hay người yếu thế bị bỏ lại phía sau”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.

Vì vậy, tiêu chí của xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa không chỉ là tăng trưởng GDP hay thu ngân sách, mà còn là mức độ hài lòng của Nhân dân, chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường sống và an sinh xã hội.

Trong bối cảnh không gian mạng trở thành mặt trận mới của thông tin và dư luận xã hội, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác thông tin xấu độc, xây dựng thế trận lòng dân càng phải bắt đầu từ cấp cơ sở, nơi gần dân nhất, sát dân nhất.

Ở góc độ quốc phòng, an ninh, theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, cấp cơ sở luôn là nơi đầu tiên phản ánh trạng thái ổn định hay bất ổn của xã hội.

“Khi người dân tin Đảng, tin chính quyền, đồng thuận với chủ trương phát triển đó chính là “lá chắn vững chắc nhất” trước mọi âm mưu chống phá”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.

Xây dựng xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa thành những “tế bào khỏe mạnh” của quốc gia

Khái niệm “đặc khu” thường gắn với cơ chế vượt trội nhằm tạo động lực phát triển mạnh mẽ; nay đặc khu là cấp cơ sở đặc thù ở vùng biển, đảo.

Tuy nhiên, theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, trong điều kiện Việt Nam, đặc khu xã hội chủ nghĩa không phải nơi để chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá, thu hút đầu tư bất chấp môi trường hay đánh đổi văn hóa - xã hội lấy kinh tế. Ngược lại, đó phải là hình mẫu phát triển cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với tiến bộ xã hội.

“Trong tương lai, các đặc khu của Việt Nam cần trở thành “phòng thí nghiệm thể chế” cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và quản trị hiện đại; đồng thời là “pháo đài” giữ vững chủ quyền biển đảo, an ninh quốc gia và lợi ích dân tộc”, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định.

Đề cập tới các giải pháp xây dựng mô hình xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa hiện nay, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế và phân cấp mạnh mẽ cho cơ sở đi đôi với kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Cấp xã, phường, đặc khu phải có đủ thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm để chủ động giải quyết các vấn đề của địa phương.

Một yêu cầu đặc biệt quan trọng được ông nhấn mạnh đó là xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở “vừa hồng, vừa chuyên”, đủ tâm, tầm, trí; có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, tư duy đổi mới và năng lực quản trị hiện đại. Cán bộ phải thật sự là “công bộc của dân”, gần dân, hiểu dân, nghe dân, trọng dân và có trách nhiệm với dân.

Cùng với đó, chuyển đổi số phải được triển khai toàn diện ở cấp cơ sở, từ xây dựng dữ liệu dân cư đồng bộ, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến đến hình thành nền hành chính minh bạch, hiệu quả, phục vụ người dân tốt hơn.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cũng cho rằng cần phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của Nhân dân thông qua cả dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Người dân phải được tham gia, được biết, được bàn, được giám sát và được hưởng những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của mình.

Theo ông, mô hình xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa không thể tách rời yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với xây dựng văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh. Đồng thời, phải tăng cường xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh ngay từ cơ sở; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và bệnh hình thức.

Nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của mô hình này, Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định: “Mô hình xã, phường, đặc khu xã hội chủ nghĩa không chỉ là một mô hình quản lý hành chính mới mà còn là biểu tượng sinh động của khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Theo ông, một xã hội chủ nghĩa hiện đại không thể hình thành nếu nền tảng cơ sở yếu kém. Ngược lại, khi từng xã, phường, đặc khu trở thành những “pháo đài phát triển”, những “tế bào khỏe mạnh” của quốc gia thì đất nước sẽ có nội lực to lớn để bước vào kỷ nguyên phát triển phồn vinh, hùng cường và bền vững.