Tranh luận không hướng tới công kích cá nhân

Phát biểu tại tọa đàm “Hành trang và kỹ năng của đại biểu dân cử trong kỷ nguyên mới” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, ông Bế Trung Anh, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cho rằng, trong các kỳ họp Quốc hội không ít đại biểu còn e dè trong tranh luận, chưa phát huy hết vai trò nghị trường. Vì thế, cần xây dựng văn hoá tranh luận tại nghị trường.

“Tranh luận không thể hình thành trong ngày một, ngày hai mà cần quá trình bồi đắp từ không khí nghị trường, nguyên tắc tranh luận và cách ứng xử của mỗi đại biểu. Mục tiêu của tranh luận không phải để phân thắng - thua mà để làm rõ vấn đề, tìm phương án đúng và thuyết phục được số đông, tạo sự đồng thuận trong quyết sách”, ĐBQH Bế Trung Anh nêu ý kiến.

Theo ĐBQH Bế Trung Anh, tranh luận văn minh cần tuân thủ 2 nguyên tắc cơ bản.Thứ nhất, tranh luận phải bằng lý lẽ, không phải bằng cảm xúc. Bởi khi cảm xúc chi phối, tranh luận rất dễ trở nên căng thẳng và đi chệch khỏi vấn đề. Thứ hai,tranh luận phải tập trung vào vấn đề, không hướng tới công kích cá nhân. Khi tranh luận về mặt đúng - sai, bản chất chỉ có một phương án đúng nên dễ tìm được tiếng nói chung. Ngược lại, nếu tranh luận chỉ để khẳng định cái tôi cá nhân, rất khó tạo được sự đồng thuận.

“Để có bản lĩnh tranh luận, trước hết đại biểu phải biết lắng nghe để tiếp nhận thông tin, hiểu đầy đủ vấn đề và nhận diện đâu là thông tin đúng. Khi có đủ thông tin, phân tích thấu đáo, lời nói của đại biểu mới có giá trị và sức thuyết phục”, ĐBQH Bế Trung Anh nêu ý kiến.

ĐBQH Bế Trung Anh cho rằng, bản lĩnh tranh luận nghị trường của đại biểu cần xây dựng trên hai yếu tố: "cần" và "đủ". Yếu tố cần là phải đủ thông tin, phân tích sâu và chính xác; còn yếu tố “đủ” là phải có nguyên tắc, bản lĩnh cá nhân và tinh thần tranh luận vì lợi ích chung. Khi hội tụ được cả hai yếu tố này, tranh luận nghị trường sẽ thực chất hơn, thuyết phục hơn và góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội.

Tranh luận phải làm rõ được vấn đề khoa học

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển nhận xét, đại biểu trong nhiệm kỳ đầu đôi khi hạn chế tranh luận có thể do tâm lý e ngại, thiếu tự tin, chưa quen với áp lực nghị trường hoặc chưa kịp thích ứng với yêu cầu phản ứng nhanh.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết, nội quy kỳ họp yêu cầu chặt chẽ về thời gian, ĐBQH phát biểu từ 5 - 7 phút, tranh luận chỉ từ 2 - 3 phút, lần 2 thời gian còn ngắn hơn. Trong thời gian ngắn như vậy, không phải đại biểu nào cũng có thể phản ứng nhanh, nhất là khi thiếu thông tin đã được kiểm chứng để lập luận ngay tại chỗ.

Để tăng cường kỹ năng tranh luận, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đề nghị, Ủy ban Công tác đại biểu cần chú trọng đào tạo kỹ năng này cho ĐBQH, nhất là đại biểu mới trúng cử lần đầu, trong đóchú trọng cách tư duy logic, cách lập luận, cung cấp thông tin và diễn đạt.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hộilưu ý, trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật, mỗi đại biểu cần dự liệu tình huống, khi lập luận của mình được đưa ra tại nghị trường có thể có những ý kiến khác thì mình sẽ bảo vệ quan điểm như thế nào. Các đại biểu có thể rèn luyện tư duy logic thông qua tranh luận tại các phiên thảo luận tổ, chú trọng đi trực diện vào vấn đề, vì thời gian tranh luận ngắn, không thể lập luận dài dòng, đồng thời đưa ra bằng chứng, có trích dẫn rõ ràng.

“Đại biểu cần chú ý tới văn hoá tranh luận: tuân thủ quy tắc nghị trường, bao gồm thời gian phát biểu, nội dung theo chương trình, tôn trọng sự điều hành của chủ tọa, bảo đảm kỷ cương, trật tự nghị trường. Đặc biệt, đại biểu cần lưu ý tranh luận để làm rõ vấn đề, không công kích cá nhân. Mục tiêu cuối cùng là làm rõ các khía cạnh khoa học, pháp lý, nhằm xây dựng chính sách và pháp luật tốt hơn, tuyệt đối không biến tranh luận thành công kích cá nhân”, ĐBQH Nguyễn Văn Hiển nêu ý kiến.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên là ĐBQHhoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chia sẻ, thời kỳ đầu làm đại biểu ông cũng từng có cảm giác e dè khi tranh luận. Đây cũng là tâm lý chung củakhông ít đại biểu mới. Tuy nhiên, một Quốc hội thực sự tốt phải là nơi phát huy được văn hóa tranh luận, thúc đẩy tinh thần phản biện.

ĐBQH Phan Đức Hiếu cho rằng, ĐBQH phải luôn xác lập quan điểm, tranh luận không cầu thắng - thua mà tranh luận vì trách nhiệm tìm giải pháp phù hợp. "Việc tranh luận không phải để khẳng định giải pháp của mình là tối ưu, mà để thấy rằngmuốn giải quyết vấn đề không phải chỉ có một giải pháp duy nhất; Ban soạn thảo, Chính phủ, Quốc hội cần cân nhắc nhiều giải pháp để lựa chọn giải pháp tốt hơn. Điều này rất quan trọng và sẽ giúp đại biểu vượt qua tâm lý e dè để thực hiện tranh luận”, đại biểu Phan Đức Hiếu nêu ý kiến.

ĐBQH Phan Đức Hiếu bày tỏ mong muốnđại biểu khi phát biểu tranh luậncần nền nã,tạo văn hóa tranh luận; tránh dùng ngôn từ mang tính chỉ trích, không nên đưa thông tin không cần thiết cho việc tranh luận.

“Tôi mong muốn các ĐBQH tranh luận đúng theo mục đích, không lạm dụng để chèn thêm ý kiến khác gây mất thời gian. Khi làm công tác đào tạo cho đại biểu mới cần quán triệt nguyên tắc này. Quốc hội cần coitranh luận là điểm mạnhvà cần nỗ lực phát huy văn hóa này.

Ông Hoàng Anh Công, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cho rằng, đại biểu phải luôn rèn luyện văn hóa tranh luận, kỹ năng lắng nghe và khả năng tổng hợp thông tinđể mỗi quyết định tại nghị trường thực sự phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân và góp phần đưa đất nước phát triển.