Theo ghi nhận của phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV), do chịu ảnh hưởng bất lợi của thời tiết, tỷ lệ ra hoa, đậu quả của vụ vải thiều sớm năm 2026 tại xã Sơn Hải, tỉnh Bắc Ninh giảm mạnh so với năm trước. Toàn xã hiện có khoảng 1.201 ha trồng vải thiều, tỷ lệ đậu quả chỉ đạt trên 40%, khiến nhiều nhà vườn đối mặt nguy cơ mất mùa, thiệt hại lớn về kinh tế.

Gắn bó với cây vải nhiều năm, anh Trang ở xã Sơn Hải, tỉnh Bắc Ninh cho biết, thời tiết năm nay diễn biến thất thường khiến nhiều diện tích vải bị ảnh hưởng nặng nề. Những năm trước, đến tháng 3 trời vẫn còn rét nên cây vải phát triển thuận lợi. Nhưng năm nay thời tiết thay đổi bất thường khiến gần 500 cây vải thiều của gia đình gần như mất trắng.

Theo anh Trang, sau khi kết thúc vụ mùa năm nay, gia đình sẽ tập trung chăm sóc, phục hồi diện tích vải còn lại để chuẩn bị cho vụ tiếp theo. “Tình trạng mất mùa tương tự từng xảy ra vào năm 2014, còn những năm khác năng suất thường bấp bênh, “năm được, năm mất” do cây vải phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thời tiết”, anh Trang nói.

Tương tự tình trạng trên, theo ông Định ở thôn Lân Thịnh, xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh cho biết, nguyên nhân lớn nhất khiến nhiều vườn vải thiều thất thu trong vụ năm nay là do thời tiết diễn biến bất thường. Nhiều cây sinh trưởng tốt, phát lộc khỏe nhưng đến thời điểm phân hóa mầm hoa lại không thể ra hoa như bình thường.

“Có những cây ra tới ba lộc, lá rất đẹp nhưng đến lúc phát hoa thì lại không ra được, cứ ngủ im như thế. May là những cây vải tơ vẫn còn đậu quả được”, ông Định chia sẻ.

Cũng theo ông Định cho biết, nhiều hộ dân trong khu vực như gia đình anh Dũng, chị Chuyển hay anh Thanh đều rơi vào cảnh mất mùa nặng do phần lớn diện tích là cây lâu năm, không ra hoa đúng thời điểm.

Bà Trần Thị Thập, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Lân Thịnh, xã Phúc Hoà, tỉnh Bắc Ninh cho hay, vụ vải năm 2026 tại địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thời tiết bất lợi khiến sản lượng sụt giảm đáng kể.

“Những hộ đạt sản lượng tốt năm nay đều là các hộ chăm sóc rất kỹ, bón phân và áp dụng đúng kỹ thuật nên quả sai, mẫu mã đẹp. Tuy nhiên, sản lượng chung toàn vùng chỉ đạt khoảng 30 - 40% so với mọi năm. Dù sản lượng giảm mạnh, giá vải thiều năm nay được dự báo sẽ ở mức cao do nguồn cung khan hiếm hơn so với các năm trước”, bà Thập nói.

Theo thống kê, năm 2026 toàn xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh có 845 ha vải thiều, giảm 13 ha so với năm 2024. Sản lượng ước đạt khoảng 7.500 tấn, trong đó vải chín sớm chiếm khoảng 7.490 tấn, còn vải chính vụ khoảng 10 tấn. Thời gian thu hoạch dự kiến kéo dài từ ngày 15/5 đến 15/6.

Đánh giá từ địa phương cho thấy, thời tiết năm 2025 diễn biến bất thường với lượng mưa lớn vào các tháng 9 và 10, trong khi nền nhiệt mùa đông cao hơn trung bình nhiều năm và ít xuất hiện rét đậm. Điều này khiến nhiều diện tích vải sớm bị bật lộc đông, không thể phân hóa mầm hoa, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vụ năm nay.

Ước tính diện tích vải sớm ra hoa, đậu quả chỉ đạt khoảng 60 - 70% tổng diện tích, khiến sản lượng vải thiều năm 2026 dự kiến chỉ bằng khoảng 60% so với năm 2025.

Ngoài ra, tình trạng cây ra hoa không đồng đều cũng xuất hiện phổ biến, nhiều cây vừa có lộc non vừa mang quả, gây khó khăn trong quá trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và làm gia tăng chi phí sản xuất trên mỗi ha canh tác.

Đáng chú ý, năm nay các vùng vải ở khu vực ruộng thấp có tỷ lệ ra hoa, đậu quả cao hơn, trong khi diện tích trồng tại vùng gò đồi lại cho tỷ lệ ra hoa rất thấp. Bên cạnh đó, phần lớn hộ dân sản xuất nhỏ lẻ nên việc áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến chất lượng sản phẩm chưa đồng đều.

Ghi nhận của phóng viên đối với xã Nam Dương hiện có hơn 1.042 ha vải thiều, trong đó vải sớm chiếm 645 ha với các giống chủ lực như U hồng, U trứng, lai Thanh Hà… tập trung tại các thôn Tân Mộc, Hoa Quảng, Tân Thành, Tân Trung, Tân Đồng, Đồng Ía, Lâm, Cảnh, Nam Điện, Biềng, Cầu Meo… Diện tích vải thiều chính vụ đạt 397 ha, phân bố tại hầu hết các thôn trên địa bàn.

Theo đánh giá của ngành chức năng tỉnh Bắc Ninh, vụ vải năm 2026 tiếp tục gặp nhiều khó khăn do biến đổi khí hậu, ảnh hưởng lớn đến quá trình ra hoa và đậu quả. Tuy nhiên, nhờ kinh nghiệm canh tác cùng việc áp dụng khoa học kỹ thuật, tỷ lệ ra hoa của vải Nam Dương vẫn cao hơn nhiều vùng trồng khác.

Đối với vụvải sớm, tỷ lệ ra hoa đạt từ 40 - 45%, tỷ lệ đậu quả trên 70%, sản lượng ước đạt hơn 1.750 tấn. Vải thiều chính vụ có tỷ lệ ra hoa đạt khoảng 20 - 25%, tỷ lệ đậu quả trên 80%, sản lượng dự kiến hơn 750 tấn.

Chị Nguyễn Thị Thanh Thuý, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh cho biết, vụ vải thiều năm 2026 tại địa phươngchịu ảnh hưởng lớn bởi biến đổi khí hậu và thời tiết bất thường, khiến quá trình ra hoa, đậu quả của cây vải gặp nhiều khó khăn, năng suất giảm đáng kể so với mọi năm.

Tuy nhiên, các cơ quan chuyên môn của địa phươngđã tích cực hướng dẫn người dân chăm sóc cây vải đúng quy trình kỹ thuật theo từng giai đoạn sinh trưởng, chủ động phòng trừ sâu bệnh, đồng thời đẩy mạnh sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, VietGAP nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.