Nỗi ân hận muộn màng sau bản án chung thân

Tại Phân trại số 1, Trại giam Xuân Nguyên, phần lớn phạm nhân nữ đang chấp hành án dài hạn, trong đó có nhiều trường hợp án chung thân. Những ngày đầu vào trại, không ít người rơi vào trạng thái khủng hoảng, lo lắng khi quãng thời gian phía trước còn rất dài. Nỗi nhớ con, nhớ gia đình luôn là điều khiến họ day dứt nhiều nhất. Tuy vậy, bằng sự động viên của cán bộ quản giáo và người thân, nhiều phạm nhân dần ổn định tâm lý, xác định cải tạo tốt để mong có cơ hội làm lại cuộc đời.

Một trong những trường hợp như vậy là phạm nhân N.T.M.H (SN 1982, TP Hải Phòng), đang chấp hành án chung thân về tội tham ô tài sản.

Trước khi vướng vòng lao lý năm 2017, chị H. từng là Trưởng phòng Kế toán kho quỹ tại Chi nhánh Hải Phòng của một ngân hàng lớn. Theo lời chị, trong quá trình công tác, do làm sai quy định, thủ tục nghiệp vụ, chị đã tham gia ký hồ sơ liên quan đến việc lập sổ tiết kiệm không hạch toán vào hệ thống, gây thiệt hại đặc biệt lớn.

Chị cho biết, tổng số tiền liên quan vụ án khoảng hơn 400 tỷ đồng, trong đó phần trách nhiệm của chị là 16 tỷ đồng. “Có khách hàng gửi tiền nhưng đó là sổ ngoài hệ thống, tiền không được nhập lên hệ thống ngân hàng. Chúng tôi ký giấy tờ theo chỉ đạo để giám đốc mang tiền đi đầu tư bên ngoài. Khi thua lỗ, không còn khả năng chi trả thì vụ việc bị phát hiện”, chị H. nói.

Theo kết luận điều tra, từ năm 2012 đến 2017, nhiều khách hàng tại Hải Phòng đã gửi tiền tiết kiệm tại chi nhánh này với số tiền dao động khoảng 400–500 tỷ đồng. Tuy nhiên, một phần tiền gửi không được hạch toán vào hệ thống quản lý nội bộ (FCC), mà được phát hành sổ tiết kiệm ngoài hệ thống.

Cơ quan điều tra xác định, T.T.K.C (nguyên Giám đốc chi nhánh) cùng các cán bộ gồm N.T.M.H (nguyên Trưởng phòng kế toán kho quỹ), L.V.H (nguyên giao dịch viên, kiểm soát viên) và C.V.N (nguyên thủ quỹ) đã tham gia thực hiện các hành vi sai phạm.

Thủ đoạn được xác định là hướng dẫn khách hàng ký chứng từ nộp tiền theo quy định, nhưng không hạch toán lên hệ thống. Sau đó, sử dụng phôi sổ tiết kiệm trắng, in thông tin khách hàng, trình ký và đóng dấu để giao cho khách. Chứng từ gốc bị tiêu hủy nhằm che giấu việc phát hành sổ ngoài hệ thống.

Bằng cách này, T.T.K.C đã phát hành 79 sổ tiết kiệm ngoài hệ thống cho 21 khách hàng, chiếm đoạt hơn 242 tỷ đồng và 2,7 triệu USD. Hành vi này bị đề nghị truy tố về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Ngoài ra, để có tiền chi trả cho khách hàng rút tiền hoặc sử dụng vào mục đích cá nhân,giám đốc chi nhánh ngân hàng còn chỉ đạo cấp dưới tất toán khống các sổ tiết kiệm đang có trên hệ thống dù khách hàng không yêu cầu. Khi đến hạn, nhân viên liên hệ vận động khách gửi tiếp, hướng dẫn ký khống chứng từ rút tiền, sau đó mở sổ mới nhưng không hạch toán và tiêu hủy chứng từ nhằm hợp thức việc tất toán trước đó.

Với thủ đoạn này, các đối tượng bị xác định đã tham ô hơn 110 tỷ đồng của ngân hàng và phát hành thêm 30 sổ tiết kiệm ngoài hệ thống. Tổng số tiền liên quan vụ án hơn 400 tỷ đồng.

Theo lời kể của chịH, phần trách nhiệm liên đới của chị trong vụ án này là 16 tỷ đồng, đến nay chưa có điều kiện khắc phục. Nữ phạm nhân này cho biết, thời điểm đó do áp lực chỉ tiêu, tin tưởng cấp trên và suy nghĩ đơn giản rằng chỉ là “xoay vòng vốn tạm thời”, chị đã ký các hồ sơ, chứng từ theo chỉ đạo.

“Lúc đó tôi biết là làm sai quy địnhnhưng nghĩ tiền mang đi đầu tư rồi sẽ quay về, không nghĩ hậu quả lại lớn như vậy”, chị H. nhớ lại.

Khi khách hàng đến rút tiền mà không có nguồn chi trả, H. bắt đầu hoảng loạn. “Tôi thực sự sợ hãi, không dám đối diện với ai”. Trước khi bị bắt, phạm nhân này từng vào TP.HCM gần 20 ngày trong trạng thái khủng hoảng tinh thần, luôn sống trong cảm giác bất an.

Thời điểm H. bị bắt, hai con còn nhỏ, một cháu 5 tuổi, một cháu học lớp 5. Gia đình phải nói dối rằng mẹ đi làm xa. Thời gian dài bị tạm giam phục vụ điều tra và xét xử, những lần gặp con chỉ qua tấm kính. “Con khóc, tôi cũng khóc. Tôi không được ôm con. Cảm giác đó đến giờ tôi vẫn không quên”, chị H. nghẹn ngào kể lại.

Hiện nay, con trai nữ phạm nhân này đã học đại học, con gái cũng lớn hơn, hiểu chuyện và động viên mẹ. Gia đình đều đặn 2–3 tháng vào thăm một lần. Mỗi tháng, người thân gửi tiền vào để chị chi tiêu theo quy định.

Điều nữ phạm nhân này day dứt nhất là quãng thời gian các con trưởng thành, cần mẹ nhất thì chị lại vắng mặt. Mọi gánh nặng dồn lên vai chồng. Anh vừa làm bố, vừa làm mẹ.

“Có thời điểm tôi từng suy sụp, nghĩ tiêu cực. Nhưng rồi nghĩ đến chồng con, tôi tự nhủ phải sống, phải chấp hành án nghiêm túc để mong một ngày được trở về. Nếu được quay lại, tôi chắc chắn sẽ không làm. Chỉ một quyết định sai có thể đánh đổi cả tương lai”, chị H nói.

Sự động viên từ cán bộ quản giáo

Theo Đại úy Đoàn Thị Oanh, cán bộ quản giáo Phân trại số 1, Trại giam Xuân Nguyên, Đội phạm nhân số 24 hiện có nhiều trường hợp án dài, trong đó có án chung thân.

“Những phạm nhân án dài thường trải qua giai đoạn khủng hoảng tâm lý khi mới vào trại. Họ lo lắng không biết bao giờ mới được giảm án, bao giờ mới có cơ hội trở về với gia đình”, Đại úy Oanh cho biết.

Riêng đối với phạm nhân N.T.M.H. (tên gọi khác trong hồ sơ quản lý), cán bộ trại đánh giá đây là trường hợp có thái độ cải tạo nghiêm túc. Do hoàn cảnh gia đình chưa khắc phục được toàn bộ hậu quả nên hiện được xếp loại cải tạo ở mức trung bình theo quy định. Tuy nhiên, trong sinh hoạt hằng ngày, chị H. luôn chấp hành nội quy, tích cực lao động, giữ thái độ hòa đồng và sẵn sàng hỗ trợ các phạm nhân khác.

“Dù xếp loại ở mức nào, chúng tôi vẫn động viên phạm nhân giữ vững tinh thần, xác định rõ trách nhiệm với bản thân và gia đình. Khi đủ điều kiện theo quy định và có chuyển biến tích cực, phạm nhân sẽ có cơ hội được xem xét giảm án”, cán bộ quản giáo chia sẻ.

Những ngày đầu xuân năm mới, nỗi nhớ nhà của các phạm nhân càng da diết. Theo cán bộ trại, ngoài việc tổ chức lao động, sinh hoạt ổn định, đơn vị còn quan tâm động viên, trao quà để giúp phạm nhân vơi bớt nỗi nhớ, yên tâm cải tạo.

Trong câu chuyện của mình, chị H. cũng gửi lời xin lỗi đến các con: “Mẹ không thể thay đổi quá khứ, chỉ có thể cố gắng cải tạo thật tốt để mong một ngày được trở về”.

Giữa những ngày Tết đến, Xuân về, đó cũng là mong mỏi chung của nhiều người đang chấp hành án – được sửa sai, làm lại cuộc đời và trở về trong vòng tay gia đình.