Ngày 2/6/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố kết luận điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, liên quan đến việc các nền kinh tế chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Việt Nam nằm trong danh sách các quốc gia bị xác định chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp trừng phạt thương mại được đề xuất.

Theo phân loại, Việt Nam thuộc nhóm 54 nền kinh tế bị đánh giá “không ban hành và không thực thi hiệu quả” lệnh cấm. Nhóm này có mức độ rủi ro cao hơn so với 6 nền kinh tế như Canada, Liên minh châu Âu hay Mexico – những nơi đã có quy định hoặc cam kết kiểm soát trong các thỏa thuận thương mại với Mỹ.

Dù Việt Nam đã có giải trình vào tháng 4/2026 về các biện pháp đang triển khai nhằm ngăn ngừa và loại bỏ lao động cưỡng bức, phía Mỹcho rằng Việt Nam chưa thiết lập một lệnh cấm mang tính pháp lý trực diện. Trên cơ sở đó, các chính sách hiện hành bị đánh giá là có thể gây hạn chế đối với thương mại Mỹ, tạo tiền đề để áp dụng các biện pháp theo quy định của Mục 301.

Về phương án xử lý, USTR đề xuất áp thuế bổ sung theo hai mức: 10% đối với các nền kinh tế đã có lệnh cấm hoặc cam kết kiểm soát, và 12,5% áp dụng diện rộng với các nền kinh tế còn lại, trong đó có Việt Nam. Ngoài ra, một cơ chế riêng cho ngành dệt may cũng được xem xét, cho phép một phần sản phẩm được hưởng ưu đãi thuế nếu đáp ứng điều kiện về nguồn nguyên liệu từ Mỹ.

Hiện toàn bộ đề xuất vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến công khai và chưa phải quyết định cuối cùng. Thời hạn nộp ý kiến bằng văn bản là ngày 6/7/2026, trước khi diễn ra các phiên điều trần công khai.

Trong bối cảnh Mỹlà thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, nguy cơ áp thuế 12,5% có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của các ngành như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử và thủy sản. Trước áp lực này, việc rà soát chuỗi cung ứng, tăng cường truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến lao động cưỡng bức được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu rủi ro thương mại trong thời gian tới.

Thực hiện chức năng đại diện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cộng đồng doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết sẽ triển khai công tác thu thập, tổng hợp và phân tích các đánh giá tác động thực tế từ hệ thống doanh nghiệp thành viên, tạo cơ sở vững chắc để gửi tới USTR.