Từ tháng 4/2026, khi bưởi Việt Nam bắt đầu được xuất khẩu sang Australia, các doanh nghiệp Vĩnh Long đã đưa khoảng 300 tấn bưởi tươi vào thị trường này. Tuy nhiên, sau vài tháng, hai container với tổng khối lượng gần 24,7 tấn bị cảnh báo do phát hiện dấu hiệu liên quan đến sinh vật gây hại.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, Australia tạm dừng nhập khẩu bưởi tươi từ Việt Nam từ ngày 15/9, thời hạn ban đầu 6 tháng và có thể kéo dài nếu các yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn sinh học chưa được khắc phục đầy đủ.

Vĩnh Long hiện có 16.260 ha bưởi, trong đó 12.285 ha đang cho sản phẩm, chủ lực là bưởi da xanh và Năm Roi. Toàn tỉnh có 332 mã số vùng trồng, diện tích khoảng 2.000 ha. Riêng phục vụ thị trường Australia có 38 mã số vùng trồng với 571 ha và 7 mã số cơ sở đóng gói. Hai container bị cảnh báo thuộc Công ty TNHH Chế biến Xuất nhập khẩu Nông sản Yến Nga và Chi nhánh Công ty TNHH Green Powers. Trong đó, lô hàng của Yến Nga 12,816 tấn và Green Powers 11,88 tấn.

Theo thông tin phía Australia được ngành nông nghiệp Vĩnh Long dẫn lại, khoảng 70% số lô bưởi được kiểm tra có triệu chứng liên quan đến sinh vật gây hại. Tuy nhiên, phía Australia chưa phát hiện rầy chổng cánh châu Á hoặc bệnh loét cam quýt.

Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, cho biết vấn đề Australia quan tâm chủ yếu là yêu cầu kiểm dịch thực vật và an toàn sinh học, không phải chất lượng hay an toàn thực phẩm. Qua rà soát, việc quản lý dịch hại tại một số vùng trồng chưa đồng bộ; việc ghi chép nhật ký, theo dõi sinh vật gây hại, đặt bẫy và kiểm tra vườn còn hạn chế. Tại một số cơ sở đóng gói, việc phân loại quả chủ yếu bằng mắt thường, quy trình xử lý và vệ sinh quả bằng chlorine chưa đồng bộ, tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót quả có dấu hiệu bất thường.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã triển khai Kế hoạch số 152 ngày 22/9, kiểm tra toàn bộ 45 mã số liên quan thị trường Australia, gồm 38 mã số vùng trồng và 7 mã số cơ sở đóng gói, từ ngày 24/9 đến 30/10. Đối với các mã số không đáp ứng yêu cầu hoặc không thực hiện khắc phục, ngành chức năng sẽ tham mưu tạm dừng hoạt động xuất khẩu sang Australia theo quy định.

Công ty TNHH Chế biến Xuất nhập khẩu Nông sản Yến Nga cho biết, sau khi nhận thông tin cảnh báo đã tạm dừng xuất khẩu sang Australia và phối hợp địa phương rà soát 21 hộ, với tổng diện tích 33,55 ha thuộc vùng trồng Tổ hợp tác bưởi da xanh Giao Long. Doanh nghiệp cam kết tăng kiểm tra vườn lên 4-6 lần/tháng, kiểm tra 100% quả tại cơ sở đóng gói, truy xuất đến từng vườn, từng lô hàng và tập huấn lại cho nông dân, công nhân về nhận diện sâu bệnh.

Đại diện công ty Vina T&T cho rằng việc Australia tạm dừng nhập khẩu tác động đến toàn bộ chuỗi bưởi xuất khẩu và đề nghị cơ quan chuyên môn làm rõ các đối tượng sinh vật gây hại, dấu hiệu cần kiểm soát cũng như yêu cầu kỹ thuật đối với vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hồng Thu, Giám đốc Công ty TNHH XNK Trái cây Chánh Thu, cho rằng đây là cảnh báo để các doanh nghiệp rà soát toàn bộ chuỗi liên kết. Theo bà, cơ sở đóng gói phải trở thành “chốt chặn” cuối cùng, loại bỏ những quả có dấu hiệu bất thường trước khi xuất khẩu.

Phát biểu tại hội nghị, ông Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, yêu cầu các đơn vị xác định rõ nội dung cần khắc phục, người chịu trách nhiệm và cơ chế kiểm tra, giám sát. Việc quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói phải được thực hiện thường xuyên, không chỉ khi có đoàn kiểm tra.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, sự cố không chỉ liên quan đến hai doanh nghiệp có lô hàng bị cảnh báo mà còn ảnh hưởng đến uy tín chung của nông sản địa phương. Trước mắt, tỉnh tập trung khắc phục các tồn tại, kiểm soát sinh vật gây hại ngay từ vùng trồng và duy trì thực chất các điều kiện của mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, nhằm tạo cơ sở nối lại xuất khẩu bưởi sang Australia.