Các quan chức chính phủ, cùng đại diện của hơn 170 cơ quan truyền thông, tổ chức báo chí và chuyên gia đến từ các viện nghiên cứu của Trung Quốc cùng các quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, như Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar, Thái Lan, Ấn Độ, Nepal đã tham dự hội nghị, nhằm tìm kiếm một hướng đi mới từ kết nối cứng sang kết nối mềm và kết nối lòng dân, sử dụng sức mạnh của truyền thông để viết nên những câu chuyện về hợp tác và giao lưu giữa các quốc gia trong khu vực.

Phát biểu tại hội nghị, bà Tăng Diễm, Trưởng ban Tuyên truyền Tỉnh ủy Vân Nam nhấn mạnh, đây là dịp để nhìn lại những thành tựu đạt được sau 3 năm thành lập liên minh, thảo luận các kế hoạch trọng tâm và xác định các dự án hợp tác mới. Bà mong muốn các thành viên sẽ tiếp tục làm phong phú nội dung và đổi mới cách diễn đạt, không chỉ đưa tin về các vấn đề toàn cầu, mà chú trọng hơn vào những câu chuyện đời thường; tích cực đón nhận sự thay đổi công nghệ và tận dụng sức mạnh của công nghệ số trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc truyền thông toàn cầu; vận hành dựa trên dự án và phát triển dựa trên thương hiệu, cùng nhau thổi luồng sinh khí mới vào giao lưu văn hóa khu vực và học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn minh.

Bà cho biết: “Chúng tôi sẵn sàng cùng với các thành viên liên minh tổ chức hội thảo, đào tạo và các cuộc thi sáng tạo sử dụng AI, nhằm cùng nhau khám phá các hướng đi và phương pháp số hóa việc truyền bá thông tin, nuôi dưỡng một hệ sinh thái phát triển lành mạnh và chia sẻ nguồn lực công nghệ trong các lĩnh vực như sản xuất tin tức có sự hỗ trợ của AI, dịch thuật thông minh đa ngôn ngữ và phân phối đa nền tảng, mở rộng nguồn cung nội dung chất lượng cao, giúp các nội dung khu vực chân thực, đa dạng và hấp dẫn được sản xuất hiệu quả hơn, tiếp cận chính xác hơn và phổ biến rộng rãi hơn”.

Trách nhiệm của truyền thông trong thời đại số và kỷ nguyên AI là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm của các cơ quan và tổ chức báo chí trong khu vực. Phát biểu tại Hội nghị bàn tròn truyền thông các nước Nam Á và Đông Nam Á trong khuôn khổ hội nghị thường niên, nhà báo Đồng Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Thường trực Liên chi hội Nhà báo, Trưởng Ban Thư ký Biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam, đã đại diện cho Hội Nhà báo Việt Nam, giới thiệu về thực tiễn chuyển đổi số của các cơ quan báo chí chính thống trong kỷ nguyên AI.

Ông cho biết, theo chiến lược chuyển đổi số báo chí của Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, 100% cơ quan báo chí đưa nội dung lên các nền tảng số và 100% cơ quan báo chí vận hành mô hình tòa soạn hội tụ hoặc những mô hình phù hợp với sự phát triển của khoa học và công nghệ.

Các cơ quan báo chí lớn như Báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Namcùng nhiều báo điện tử đã xây dựng các sản phẩm truyền thông tích hợp, kết hợp chữ viết, hình ảnh, âm thanh, video, đồ họa và dữ liệu, trong đó VOV đang triển khai xu hướng ưu tiên truyền thông số (digital first).

Ông nhấn mạnh, xu hướng đầu tư AI của các cơ quan báo chí Việt Nam tiếp tục gia tăng rõ rệt. Hiện có 93% các tòa soạn đang có xu hướng tăng cường đầu tư vào AI, do vậy việc đề ra các quy tắc để chuẩn hóa việc sử dụng AI trong các cơ quan báo chí và định hướng đạo đức nghề nghiệp trong kỷ nguyên số đã được Việt Nam đặc biệt coi trọng.

“Hội Nhà báo Việt Nam đã đưa ra 10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí. Chúng tôi xác định rõ AI không thể thay thế nhà báo, mà chỉ là công cụ. Nguyên tắc sử dụng AI phải minh bạch đã được thể hiện rất rõ trong bộ quy tắc này. 10 quy tắc này đã khiến các nhà báo an toàn hơn khi sử dụng AI”,nhà báo Đồng Mạnh Hùng chia sẻ.

Ông cũng đưa ra một số đề xuất nhằm giúp các cơ quan báo chí trong khu vực Nam Á và Đông Nam Á hình thành một “liên minh hợp tác số”, bao gồm các nước cùng bảo vệ chủ quyền thông tin khu vực; chia sẻ hạ tầng công nghệ, đặc biệt là chia sẻ công cụ AI; hợp tác sản xuất nội dung trong đó chú trọng đến trao đổi bản quyền; phối hợp đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, như tổ chức các khóa đào tạo chung về AI, dữ liệu, an ninh mạng, báo chí giải pháp và sản xuất đa nền tảng...

Trong khi đó, phát biểu tại tọa đàm về cơ hội hợp tác Mê Kông - Lan Thương, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, hiện nay, tại Việt Nam, Luật báo chí năm 2025 và nghị định hướng dẫn đã có quy định về việc sử dụng AI trong hoạt động báo chí, trong đó khuyến khích các cơ quan báo chí nghiên cứu, ứng dụng AI trong nhiều khâu như hỗ trợ sản xuất nội dung, phân tích dữ liệu, kiểm chứng thông tin, quản trị tòa soạn và nâng cao chất lượng phục vụ công chúng.

Ông cũng nhấn mạnh, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò của nhà báo, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của báo chí. Giá trị cốt lõi của báo chí vẫn là tính chính xác, khách quan, nhân văn và trách nhiệm đối với công chúng.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông cho rằng, việc phát triển AI trong lĩnh vực báo chí cần được xây dựng trên 3 nguyên tắc cơ bản: lấy con người làm trung tâm; bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và đạo đức trong việc ứng dụng AI; tăng cường hợp tác quốc tế.

Theo ông, xây dựng diễn ngôn châu Á trong kỷ nguyên AI không chỉ là xây dựng một tiếng nói chung của khu vực trên không gian truyền thông toàn cầu, mà còn là cùng nhau khẳng định những giá trị của châu Á như tôn trọng sự đa dạng văn hóa, đề cao trách nhiệm xã hội của báo chí, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bao trùm.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, các cơ quan quản lý báo chí, các tổ chức báo chí và các hội nhà báo trong khu vực có thể tăng cường hợp tác trên một số nội dung như: chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính sách và hoàn thiện khung pháp lý về ứng dụng AI trong báo chí; phối hợp nghiên cứu các giải pháp nhận diện, kiểm chứng và xử lý thông tin sai lệch, thông tin giả mạo trên môi trường số; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số và kỹ năng ứng dụng AI cho đội ngũ nhà báo; mở rộng trao đổi thông tin, sản phẩm báo chí chất lượng cao nhằm phản ánh đầy đủ hơn hình ảnh, văn hóa, con người và những thành tựu phát triển của các quốc gia trong khu vực.

Ông khẳng định, Việt Nam mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác với các quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, cùng chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy ứng dụng AI một cách có trách nhiệm và xây dựng một không gian truyền thông khu vực cởi mở, tin cậy, nhân văn và phát triển vì lợi ích chung của nhân dân các nước.

Tại một phiên thảo luận khác với chủ đề “Câu chuyện như nước – Lan tỏa không lời”, bà Trần Hải Vân, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, cũng giới thiệu về cách thức Việt Nam quảng bá hình ảnh đất nước. Theo bà, để kể tốt câu chuyện của đất nước mình cần bắt đầu từ con người, từ những trải nghiệm chân thực và những giá trị có thể chạm đến cảm xúc, trong đó văn hóa là nơi tạo nên câu chuyện, du lịch biến câu chuyện thành trải nghiệm, truyền thông khiến những câu chuyện được lan tỏa và kết nối với thế giới.

Liên minh truyền thông Nam Á và Đông Nam Á thành lập năm 2024, nhằm xây dựng một nền tảng giao lưu, thúc đẩy hợp tác truyền thông và tăng cường kết nối lòng dân giữa các nước trong khu vực. Liên minh hiện có hơn 170 thành viên.

Hội nghị thường niên 2026 đã cho ra mắt 5 nhóm sáng tạo, gồm liên kết hợp tác, “Quan sát Phương Nam”, khám phá công nghệ, tin tức chân thực và sáng tạo nghệ thuật, đồng thời công bố 23 dự án hợp tác thường niên bao gồm các lĩnh vực như phối hợp sản xuất, sáng tạo nội dung, đối thoại học thuật và giao lưu thanh niên.