Quan hệ Việt Nam – Đan Mạch sau 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao đang phát triển ngày càng sâu rộng, với trọng tâm là chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Nhân chuyến thăm Đan Mạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ Lương Thanh Nghị, người vừa kết thúc công tác nhiệm kỳ tại Đan Mạch, chia sẻ về những nền tảng tạo dựng lòng tin giữa hai nước, ý nghĩa của chuyến thăm và triển vọng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo.

PV: Thưa Đại sứ, được biết ông vừa kết thúc nhiệm kỳ công tác tại Đan Mạch, ông nhìn nhận như thế nào về những chuyển biến trong quan hệ Việt Nam và Đan Mạch? Và theo ông thì đâu là những yếu tố quan trọng để giúp hai nước có thể xây dựng được lòng tin và mở rộng hợp tác, dù có sự khác biệt về quy mô và trình độ phát triển?

Đại sứ Lương Thanh Nghị: Quan hệ Việt Nam – Đan Mạch đã trải qua 55 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1971. Đặc điểm nổi bật nhất của quan hệ Việt Nam – Đan Mạch là chuyển từ đối tác nhận hỗ trợ phát triển sang đối tác bình đẳng, cùng có lợi, hợp tác và phát triển.

Ngay từ năm 2011, hai nước đã bắt đầu tạo ra những khuôn khổ hợp tác mới và rất quan trọng, trở thành Đối tác chiến lược trong lĩnh vực năng lượng, biến đổi khí hậu, môi trường và tăng trưởng xanh. Đến năm 2013 thì hai nước nâng cấp quan hệ lên thành Đối tác toàn diện. Và đặc biệt là đến năm 2023 thì hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược xanh. Đấy là nhữngmốc rất quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và Đan Mạch.

Điểm thứ hai, hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư có sự chuyển biến rất rõ nét. Kể từ năm 1992 cho đến năm 2022, thương mại hai chiều giữa hai nước đã tăng gấp đôi và đến năm 2022 thì đạt khoảng 900 triệu đô la Mỹ. Mặc dù Đan Mạch là thị trường rất nhỏ so với các thị trường khác của chúng ta trên thế giới. Và từ năm 2022 đến nay thì thương mại giữa hai nước vẫn tiếp tục gia tăng. Đặc biệt là Đan Mạch thì chủ yếu nhập những mặt hàng nông sản của Việt Nam, trong khi đó chúng ta nhập máy móc, thiết bị và dược phẩm, là những mặt hàng thiết yếu của chúng ta trong thời gian vừa qua.

Về đầu tư, tính đến hết tháng 8 năm 2024, Đan Mạch đã có 180 dự án vẫn còn hiệu lực với tổng số vốn là xấp xỉ 2,5 tỷ đô la Mỹ, đứng thứ 21 trên 154 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Điều đáng nói ở đây là những dự án đầu tư của Đan Mạch vào Việt Nam chủ yếu là những dự án theo tiêu chuẩn xanh, mà chúng ta thường gọi là những dự án đầu tư chất lượng cao và nó có hiệu ứng lan tỏa rất là lớn.

Đặc biệt phải kể đến là dự án của LEGO, với tổng trị giá là hơn 1 tỷ USDvà đã đưa vào vận hành tháng 4 năm 2024 cùng nhiều dự án khác... Ở đây tôi muốn nói là với những dự án đầu tư chất lượng cao như vậy, nó phản ánh quyết tâm cũng như khát vọng của cả hai nước trên con đường chuyển đổi xanh, phát triển bền vững. Đấy là những lợi ích song trùng giữa hai nước và chính như vậy nó tạo cơ sở cho quan hệ hai nước trong thời gian vừa qua phát triển cũng như trong thời gian tới có thể sẽ lên một tầm cao mới.

Tôi đánh giá rất cao hợp tác chiến lược theo lĩnh vực mà hiện nay Đan Mạch đang triển khai tại Việt Nam trong các lĩnh vực, ví dụ như năng lượng, giáo dục, y tế, thực phẩm và thống kê. Đây là những dự án mang tính chiến lược giữa Đan Mạch với Việt Nam, mặc dù quy mô vẫn còn nhỏ nhưng nó tạo cơ sở cũng như tiền đề cho quan hệ hai nước trong thời gian tới nhằm làm sâu sắc hơn Đối tác chiến lược xanh, đặc biệt là trong việc xây dựng năng lực chuyển đổi xanh cho những nhà quản lý cũng như cán bộ, các chuyên gia của Việt Nam trong lĩnh vực này.

PV: Như đại sứ vừa chia sẻ, Việt Nam và Đan Mạch có quan hệ hợp tác 55 năm và đang có những bước phát triển rất mạnh trong thời gian gần đây, đặc biệt là tập trung vào sự phát triển bền vững theo hướng mà Liên hợp quốc đã đặt ra về Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ. Vậy thưa Đại sứ, trong hành trình phát triển đó, chuyến thăm Đan Mạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này mang thông điệp gì và có thể tạo ra động lực mới nào trong lĩnh vực hợp tác giữa hai nước?

Đại sứ Lương Thanh Nghị: Phải nói là quan hệ giữa Việt Nam và Đan Mạch có một nền tảng hết sức là vững chắc. Trước hết đấy là sự gắn bó và tin cậy chính trị, mà tôi thường hay nói là "vượt thời gian". Nếu nhìn lại lịch sử quan hệ của hai nước thì chúng ta sẽ thấy trước hết là Hoàng gia Đan Mạch có mối quan hệ và tình cảm hết sức đặc biệt đối với đất nước và con người Việt Nam. Cụ thể ở đây là Hoàng thân Henrik, phu quân của Nữ hoàng Đan Mạch, đã từng có thời gian tương đối là dài sinh sống và học tập tại Hà Nội, tại Việt Nam.

Cái thứ hai nữa là bản thân Nhà vua Frederik X hiện nay thì là người rất yêu mến Việt Nam. Ông đã có 4 lần thăm Việt Nam, và ông nói với tôi rằng chưa có nước nào ông đi thăm nhiều như thế. Điều đó cho thấy sự gắn bó từ lâu đời và những tình cảm quý mến mà Hoàng gia Đan Mạch dành cho đất nước, con người Việt Nam.

Bên cạnh đó, ngoài tình cảm của Hoàng gia, thì sự gắn bó giữa nhân dân hai nước cũng rất bền chặt. Chúng ta nhớ là trong những thời gian chiến tranh thì người dân Đan Mạch đã thường xuyên xuống đường biểu tình để phản đối chiến tranh ở Việt Nam và cũng là một trong số ít nước phương Tây thiết lập quan hệ với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1971.

Hiện nay thì quan hệ đó ngày càng được nuôi dưỡng và vun đắp, không chỉ bởi giới kinh doanh mà còn thông qua các hoạt động văn hóa, giao lưu nhân dân, rồi vai trò cộng đồng người Việt Nam tuy không lớn nhưng cũng là cầu nối hết sức quan trọng giữa Việt Nam và Đan Mạch. Cùng với đó, Đan Mạch đánh giá rất cao quyết tâm cũng như khát vọng xây dựng một tương lai xanh và bền vững theo những mục tiêu thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc. Chính vì vậy, đấy là một trong những lý do tại sao năm 2023, sau một thời gian thảo luận thì Đan Mạch cùng Việt Nam quyết định thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược xanh.

Việt Nam cũng như Đan Mạch là hai thành viên sáng lập rất tích cực của Diễn đàn Tăng trưởng xanh và Phát triển bền vững P4G về đối tác công tư trong phát triển bền vững nhằm thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ. Điều thứ ba rất quan trọng nữa là phải nói Đan Mạch là một trong số ít quốc gia hiện nay đi đầu trong lĩnh vực chuyển đổi xanh, đặc biệt là phát triển năng lượng tái tạo, cũng như những công nghệ về lưu trữ năng lượng, rồi biến năng lượng thành các sản phẩm khác. Ví dụ hiện nay họ đang phát triển công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, thiết kế chip bán dẫn và đặc biệt là đi đầu trong công nghệ điện gió ngoài khơi. Đó là những điểm mạnh của Đan Mạch. Phải nói là trải qua 50 năm chuyển đổi xanh thì Đan Mạch đã tích lũy được rất nhiều bài học kinh nghiệm, công nghệ cũng như trình độ quản lý có rất nhiều giá trị tham khảo cho Việt Nam chúng ta.

Trong khi đó thì chúng ta hiện nay đã bước vào giai đoạn phát triển mới với việc xác lập mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm mục tiêu nâng cao năng suất lao động, tăng tính cạnh tranh của nền kinh tế, và thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển bền vững. Thì đây rõ ràng là những thế mạnh của Đan Mạch và chúng ta có thể học hỏi được rất nhiều từ kinh nghiệm xây dựng thể chế, chính sách cho đến hợp tác phát triển công nghệ cũng như năng lực quản lý, quản trị.

Ở đây tôi cho rằng có một điều hết sức có ý nghĩa trong chuyến thăm lần này. Điểm thứ ba nữa là Đan Mạch người ta có một khái niệm gọi là "đồng kiến tạo". Cụ thể chính là mô hình đối tác công tư. Họ huy động tất cả các chủ thể trong xã hội, từ chuyện phát hiện vấn đề cho đến nghiên cứu tìm ra giải pháp và đưa vào đời sống để làm sao hiệu quả nhất. Đó là thứ mình cũng đang thiếu. Đây là những bài học rất giá trị.

Do vậy tôi nghĩ thông điệp lần này trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Đan Mạch sẽ là tiếp tục củng cố sự gắn bó, tin cậy chính trị đã được vun đắp trong rất nhiều năm qua. Chúng ta sẽ nhìn lại chặng đường 55 năm qua nhưng đồng thời định hướng cho những bước tiếp theo mà quan hệ Việt Nam – Đan Mạch sẽ phát triển trong thời gian tới theo tinh thần "cùng kiến tạo tương lai xanh và phát triển bền vững".

PV: Thưa Đại sứ, để quan hệ và sự hợp tác giữa hai nước thực sự mang lại lợi ích thiết thực cho nền kinh tế, là người đã từng công tác nhiều năm tại Đan Mạch thì ông có khuyến nghị gì đối với doanh nghiệp trong nước để tận dụng cơ hội tiếp cận được thị trường Đan Mạch, để từ đó tiếp cận được thị trường của Liên minh châu Âu?

Đại sứ Lương Thanh Nghị: Đan Mạch mặc dù là thị trường nhỏ nhưng lại đòi hỏi những tiêu chuẩn rất cao về mặt xuất xứ hàng hóa, nguồn gốc hàng hóa và đặc biệt là tiêu chuẩn xanh. Chúng tôi nói là người tiêu dùng ở Đan Mạch nói riêng và khu vực Bắc Âu nói chung là những nhà tiêu dùng xanh và thông minh. Do vậy, hàng hóa của Việt Nam sang Đan Mạch thì trước hết nó phải đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn về mặt kỹ thuật, ví dụ như kiểm dịch, an toàn thực phẩm, bao bì đóng gói, xuất xứ hàng hóa...

Đặc biệt là vì Đan Mạch là thành viên của EU, cho nên bây giờ với một số mặt hàng nông sản họ áp dụng tiêu chuẩn (từ ngày 01/01/2025) liên quan đến việc chống phá rừng (EUDR). Thì đây là những khó khăn có lẽ cũng sẽ rất lớn đối với các doanh nghiệp của Việt Nam muốn thâm nhập vào thị trường Đan Mạch.

Điều thứ hai nữa là do khoảng cách địa lý rất xa, do vậy chi phí tuân thủ cũng như vận chuyển hàng hóa các thứ nó cũng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên tôi nghĩ trong thời gian tới nó cũng dần dần được khắc phục. Ví dụ hiện nay chúng ta có đường bay trực tiếp giữa Thành phố Hồ Chí Minh đến Copenhagen.

Cùng với đó là hãng vận tải biển lớn thứ hai thế giới là Maersk, hiện nay họ thường xuyên có những chuyến hàng, tuyến đường từ Việt Nam đi châu Âu cùng với một số các hãng vận tải khác. Thứ ba nữa là tôi rất chú ý đấy là đầu tư vào logistics thông minh của Đan Mạch. Hiện nay có 3 - 4 tập đoàn chuyên về logistics của Đan Mạch hiện diện ở Việt Nam.

Một điểm nữa tôi nghĩ muốn thâm nhập được vào thị trường Đan Mạch thì doanh nghiệp Việt Nam cũng rất cần chú ý tới phát triển, xây dựng thương hiệu cho hàng hóa của mình, đặc biệt là với hàng nông thủy sản. Và mình phải tạo được niềm tin cũng như giữ được uy tín đối với hàng hóa của mình tại một thị trường khó tính như vậy thì mới làm ăn lâu dài được.

PV: Đại sứ có kỳ vọng như thế nào về chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Đan Mạch? Và theo ông đâu là những yếu tố tạo ra nền tảng để hai nước có thể tiếp tục phát triển trong thời gian tới?

Đại sứ Lương Thanh Nghị: Thực ra đây là một chuyến thăm có ý nghĩa rất đặc biệt ở mấy điểm thế này: Đây là chuyến thăm lần đầu tiên của một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tới Đan Mạch trong lịch sử quan hệ hai nước.Như tôi nói lúc trước, hai nước có sợi dây gắn bó về mặt tình cảm cũng như tin cậy chính trị rất lâu đời và rất bền chắc.Hai nước hiện nay có nhiều lợi ích đan xen, không chỉ trong lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư mà còn trong các hợp tác khác, ví dụ như chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Đặc biệt là phối hợp giữa hai nước ở góc độ đa phương như tại Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế khác, tại Đối thoại ASEAN – EU cũng như hai nước đều là đồng sáng lập Diễn đàn P4G. Trên những nền tảng như vậy và với những kết quả đạt được thời gian vừa qua của quan hệ hai nước, tôi cho rằng hai nước sẽ tiếp tục trao đổi những biện pháp, định hướng chiến lược rất thực chất để làm sao đưa hợp tác hiện có đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.

Và thứ hai nữa là chúng tôi cũng kỳ vọng là với thế mạnh của Đan Mạch, hai nước sẽ mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực khác, ví dụ như công nghệ AI, công nghệ lượng tử, công nghệ điện gió ngoài khơi; đặc biệt là hợp tác trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng, chuỗi cung ứng phục vụ cho điện gió ngoài khơi. Ngoài ra, tôi nghĩ hai bên cũng có thể mở rộng hợp tác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Bởi vì về đổi mới sáng tạo thì Đan Mạch luôn luôn ở trong tốp đầu của thế giới. Tôi nghĩ đấy là vừa là kỳ vọng và đồng thời cũng là những lĩnh vực mà hai nước có thể thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới.

PV: Vâng, xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!