Vì sao cần truyền dữ liệu hợp đồng vận chuyển hành khách đối với xe hợp đồng về Bộ Công an? Điều này sẽ giúp ích gì trong việc ngăn chặn, xử lý xe hợp đồng trá hình, xe dù, bến cóc? PVVOV Giao thông đối thoại với ông Đỗ Quốc Phong, Phó trưởng Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái, Cục Đường bộ VN – đơn vị tham mưu xây dựng Nghị định về nội dung này:

PV: Thưa ông, vì sao Ban soạn thảo đề xuất doanh nghiệp phải gửi hợp đồng và danh sách hành khách đến Bộ Công an, cụ thể là Cục Cảnh sát giao thông trước chuyến đi?

Ông Đỗ Quốc Phong:Hiện nay, tổng số phương tiện kinh doanh vận tải trên toàn quốc có khoảng 956.000 phương tiện, trong đó có 103.000 doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Tỷ trọng xe hợp đồng chiếm khoảng trên 70% số lượng xe ô tô vận hành khách, từ đó dẫn đến việc cung vượt cầu, mất cân đối giữa các loại hình vận tải hành khách, dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh.

Đối với loại hình vận tải xe hợp đồng thì không phải vào bến xe, không mất các loại phí, bến, do đó người ta đã lựa chọn là đưa phương tiện ra, không vào bến và đăng ký xe hợp đồng nhưng chạy như tuyến cố định, dẫn đến tình trạng các tụ điểm xe dù, bến cóc và gây nên tình trạng lộn xộn và mất trật tự vận tải và tiềm ẩn nguy cơ gây ra tai nạn giao thông.

Qua đánh giá thực trạng, cũng như việc triển khai các đoàn kiểm tra công tác liên ngành giữa Cục Cảnh sát giao thông và Cục đường bộ Việt Nam thì năm 2025 cũng tổ chức ba đoàn và ba đợt cao điểm, thì thấy rằng các xe hợp đồng vẫn xảy ra tình trạng đón khách lẻ, rồi dừng đỗ, đón trả khách, gây mất trật tự và tác động xấu đến cái hoạt động chung của vận tải hành khách và cạnh tranh lành mạnh không lành mạnh với xe tuyến cố định.

Xuất phát là nghiên cứu trước chuyến đi là phải truyền về cơ quan quản lý nhà nước, ban đầu thì là truyền về Bộ Xây dựng. Tuy nhiên, tại thời điểm đó, Bộ Công an đang xây dựng Trung tâm chỉ huy, trong đấy có hệ thống cơ sở dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình và dữ liệu hình ảnh về lái xe và hình ảnh trong khoang hành khách, để tránh việc lãng phí đầu tư và tránh trùng lặp thì toàn bộ dữ liệu về hợp đồng trước chuyến đi cũng sẽ truyền về Bộ Công an.

PV: Theo ông thì đề xuất này sẽ tác động ra sao đến hoạt động của doanh nghiệp vận tải?

Ông Đỗ Quốc Phong:Kỳ vọng thứ nhất về quản lý nhà nước, hy vọng nó sẽ tác động đến việc chấp hành tốt hơn của doanh nghiệp, ngăn ngừa những doanh nghiệp đang lựa chọn hình thức xe tuyến cố định có một hành trình nhất định, không bỏ bến ra ngoài nữa, để duy trì trật tự vận tải, từ đấy tác động đến việc kết nối giữa xe buýt, xe taxi rồi các loại hình kinh doanh vận tải nó tốt hơn.

Còn đối với xe hợp đồng thì khi chính sách này đưa vào thì phục vụ tốt cho việc tuần tra, kiểm soát của lực lượng công an. Từ truyền về Bộ Công an thì sẽ chia sẻ cho Bộ Xây dựng, chia sẻ cho Bộ Tài chính, bao gồm cơ quan thuế, cơ quan hải quan, rồi địa phương, UBND tỉnh, mà trực tiếp là các Sở Xây dựng…

Từ đấy sẽ quản lý, giám sát, theo dõi về bộ phận an toàn giao thông, vi phạm về tốc độ, vi phạm về thời gian, kèm theo việc quản lý anh chạy có lặp đi lặp lại hay có vi phạm quy định và phải xử lý là thu hồi phủ hiệu…

Như vậy sẽ tác động lớn đến doanh nghiệp là doanh nghiệp được quyền lựa chọn các hình thức kinh doanh phù hợp.

PV: Theo ông, việc gửi dữ liệu trước chuyến đi sẽ giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả quản lý như thế nào, đặc biệt là trong việc kiểm soát xe dù, xe trá hình và góp phần nâng cao an toàn giao thông?

Ông Đỗ Quốc Phong:Khi số liệu truyền về cơ quan quản lý nhà nước và thời gian tới rất nhiều hợp đồng chuyến đi gửi về, do đó cần phải tăng cường ứng dụng khoa công nghệ, AI để lọc ra các phương tiện vi phạm. Cái này đồng bộ giữa hệ thống truyền dữ liệu về hình ảnh của người lái xe, cũng như là trên khoang chở khách, cộng với theo dõi về thiết bị giám sát hành trình, về tốc độ, về thời gian, về lái xe… từ đấy phục vụ rất tốt cho công tác tuần tra kiểm soát, và kết thúc chuyến đi phải xuất hóa đơn, từ đó cơ quan quản lý thuế thì cũng quản lý được.

Còn ngành xây dựng chúng tôi thì các Sở Xây dựng được phân cấp, phân quyền sẽ truy xuất dữ liệu trên hệ thống và xử lý vi phạm bằng hình thức thu hồi phù hiệu. Cái này sẽ nâng cao vai trò quản lý nhà nước và có công cụ để phục vụ cho quản lý theo từng chuyên ngành, nên rất rõ ràng và minh bạch, đơn vị cũng phải công khai minh bạch trên đấy.

Đối với trường hợp không đăng ký kinh doanh hoặc là cố tình lách luật thì trong Luật Đường bộ cũng đã có quy định, một trong những hành vi bị nghiêm cấm là không đăng ký kinh doanh mà có thu tiền thì cũng bị xử lý vi phạm, nhất là vừa rồi diễn biến những xe nhỏ, xe ghép, xe tiện chuyến không đăng ký kinh doanh, mà dùng biển trắng thì cũng đã đưa vào hành vi bị nghiêm cấm trong Luật Đường bộ, từ đấy đồng bộ các giải pháp sẽ nâng cao vai trò quản lý nhà nước.

Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, công nghệ số rồi áp dụng các hình thức quản lý thông qua các nền tảng cơ sở dữ liệu thì rất tốt, kiểm tra qua môi trường điện tử, không kiểm tra trực tiếp và kiểm tra từ xa cũng được áp dụng, thì kỳ vọng là việc quản lý nhà nước nsẽ được nâng cao hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!