Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là cuộc làm việc rất quan trọng, bởi Ủy ban Pháp luật và Tư pháp là cơ quan có vị trí, vai trò đặc biệt trong hoạt động của Quốc hội, nhất là trong bối cảnh Đảng ta xác định hoàn thiện thể chế, pháp luật là một trong những đột phá chiến lược, là “đột phá của đột phá”; việc hoàn thiện thể chế mở đường cho sự phát triển.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Thường trực Ủy ban nhìn thẳng vào yêu cầu mới, nhiệm vụ mới, đánh giá đúng những việc đã làm được, nhận diện rõ những điểm nghẽn về tổ chức, nhân lực, phương thức phối hợp, quy trình xử lý công việc; từ đó đề xuất giải pháp thiết thực, khả thi, có địa chỉ, có thẩm quyền, có thời hạn xử lý.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban tập trung trao đổi vào 5 nhóm vấn đề lớn, đó là làm rõmô hình tổ chức và vận hành sau sáp nhập;việc triển khai các nhiệm vụ lớn được Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Lãnh đạo Quốc hội giao, nhất là xây dựng pháp luật, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; theo dõi vận hành mô hình chính quyền2 cấp.

Về nhiệm vụ lập pháp năm 2026 và cả nhiệm kỳ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu, khối lượng công việc rất lớn, nhiều dự án có tính nền tảng, liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, tổ chức bộ máy, tư pháp, hành chính và môi trường phát triển. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Ủy ban làm rõ khâu nào đang là áp lực lớn nhất: chất lượng chính sách, hồ sơ, thời hạn, phối hợp với cơ quan soạn thảo hay rà soát kỹ thuật sau thông qua; đồng thời đề xuất cơ chế để kiểm soát chất lượng từ sớm, từ xa.

Vềcông tác giám sát và tổ chức thi hành pháp luật, theo Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội ban hành luật nhiều, nhưng nếu văn bản quy định chi tiết chậm, không đúng tinh thần luật, hoặc phát sinh thêm thủ tục, điều kiện, thì luật sẽ không đi vào cuộc sống. Trước thực trạng này, Ủy ban cần đưa ra phương hướng đổi mới mạnh mẽ công tác giám sát việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật.

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Ủy ban phải là cơ quan đi đầu trong tư duy pháp quyền, chuẩn mực về kỹ thuật lập pháp, sắc bén trong thẩm tra chính sách, quyết liệt trong giám sát thực thi, chủ động trong kiến tạo thể chế phát triển.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gợi mở 10 định hướng với quan điểm xuyên suốt, đó là phải chuyển thật mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”; từ “làm luật để dễ quản” sang “làm luật để đất nước phát triển, người dân thuận lợi, doanh nghiệp yên tâm, bộ máy vận hành hiệu quả”.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Ủy ban triển khai, thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Ủy ban Pháp luật và Tư pháp lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Trong lập pháp, cần đặt chất lượng chính sách lên hàng đầu. Theo đó, công tác xây dựng pháp luật phải từ sớm, từ xa, kiểm soát chặt hồ sơ, đánh giá tác động, tính khả thi, tính thống nhất; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động lập pháp, với những hồ sơ dự án luật, nghị quyết chưa bảo đảm chất lượng hoàn trả lại cho cơ quan soạn thảo; không để chính sách chưa chín, hồ sơ chưa kỹ, đánh giá tác động chưa đầy đủ mà vẫn trình.

Ủy ban thực hiện việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thực chất, có địa chỉ, có danh mục, có phương án xử lý. Điều quan trọng phải chỉ ra văn bản nào chồng chéo, văn bản nào cản trở phát triển, văn bản nào cần sửa, bãi bỏ, hợp nhất.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban đổi mới giám sát theo hướng tạo chuyển biến thực chất. Giám sát văn bản quy phạm pháp luật không chỉkiểm tra văn bản đã ban hành chưa, mà phải kiểm tra có đúng tinh thần luật không, có tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp không, có phát sinh thủ tục, điều kiện, chi phí tuân thủ không.

“Trong lĩnh vực tư pháp, phòng chống tiêu cực, lãng phí không chỉ nghe báo cáo và tiếp cận những con số các ngành gửi, mà phải chọn đúng, chọn trúng vấn đề tồn tại, kéo dài nhiều năm, người dân bức xúc, Quốc hội có ý kiến nhiều lần để tổ chức giám sát, khảo sát đến nơi, đến chốn. Việc thẩm tra công tác tư pháp và công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hằng năm, phải thẩm tra sâu hơn, kiến nghị trúng hơn, theo dõi đến cùng hơn. Không chỉ nêu số liệu tăng giảm, mà phải chỉ ra xu hướng tội phạm và vi phạm pháp luật, nguyên nhân, trách nhiệm, điểm nghẽn và giải pháp có địa chỉ, có thời hạn”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nói.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, Ủy ban tập trung nhiệm vụ cốt lõi là nghiên cứu, thẩm tra, giám sát, tham mưu chính sách pháp luật; khẩn trương rà soát, hoàn thiện quy chế, quy định vàphân định rõ nhiệm vụ giữa các cơ quan của Quốc hội. Nguyên tắc là phân công rõ, phối hợp chặt, trách nhiệm cụ thể, thẩm quyền đi đôi với nguồn lực và trách nhiệm giải trình; đổi mới phương thức làm việc theo tinh thần chuyên nghiệp, kỷ luật, hiệu quả. Tất cả nhiệm vụ phải quản trị theo “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.