Các mô hình thử nghiệm bước đầu cho thấy UAV có thể giúp giảm tới 20% chi phí canh tác, tăng thu nhập cho người dân thêm hàng chục triệu đồng mỗi năm và từng bước thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp ở miền núi.

Giữa những triền đồi cà phê, nương lúa hay vùng trà Shan tuyết ở Điện Biên, câu chuyện sản xuất nông nghiệp lâu nay vẫn gắn với hình ảnh người dân gùi phân, vác thuốc, vượt dốc chăm sóc cây trồng. Địa hình chia cắt, thiếu lao động, chi phí sản xuất cao khiến việc cơ giới hóa ở vùng cao gặp nhiều khó khăn. Bởi vậy, sự xuất hiện của công nghệ UAV đang được xem là hướng đi mới cho nông nghiệp miền núi.

Tại hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 diễn ra tại Điện Biên, FPT cùng Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam (LEAP) công bố kết quả thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái trong nông nghiệp tại Điện Biên với nhiều tín hiệu tích cực.

Theo mô phỏng của FPT trên 51.000 ha cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, mắc ca và trà Shan tuyết, việc ứng dụng UAV có thể giúp giảm 15-20% chi phí canh tác, giảm khoảng 30% chi phí nhân công và tăng thu nhập cho người dân từ 9-18 triệu đồng/ha/năm. Nếu triển khai trên diện rộng, mô hình này có thể đóng góp thêm khoảng 2.630 tỷ đồng cho GRDP của tỉnh mỗi năm.

Điều đáng chú ý là những kết quả này xuất phát từ điều kiện thực tế của một tỉnh miền núi như Điện Biên, nơi khoảng 70% diện tích canh tác nằm trên sườn dốc, rất khó cơ giới hóa bằng phương thức truyền thống.

Theo doanh nghiệp, nếu như trước đây người dân mất khoảng 4 giờ để phun thuốc cho 1ha cây trồng, thì nay UAV chỉ cần khoảng 10 phút để hoàn thành. Việc gieo hạt, rải phân cũng được nâng năng suất từ mức 0,5-1 ha/người/ngày lên tới 40-64 ha/ngày, kể cả ở những khu vực hiểm trở mà con người khó tiếp cận.

Không chỉ giúp giảm sức lao động, UAV còn được kỳ vọng nâng chất lượng nông sản nhờ phun thuốc đồng đều, đúng liều lượng, giảm thất thoát và hạn chế lạm dụng hóa chất. Công nghệ này cũng có thể giúp tiết kiệm khoảng 62 triệu m3 nước mỗi năm trong sản xuất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam (LEAP), Tổng Giám đốc FPT cho rằng, mục tiêu lớn nhất không chỉ là đưa công nghệ vào sản xuất mà là thay đổi tư duy làm nông nghiệp theo hướng hiện đại và công nghiệp hóa.

“Nếu các công đoạn trong nông nghiệp được chuẩn hóa và công nghiệp hóa hơn, chúng ta mới có thể tăng sức cạnh tranh cho nông sản và cho người nông dân”, ông Khoa nhấn mạnh.

Cũng theo ông Khoa, với đặc thù vùng núi và biên giới, Điện Biên hoàn toàn có thể trở thành nơi tiên phong xây dựng các mô hình “kinh tế tầm thấp”, lĩnh vực kinh tế dựa trên thiết bị bay không người lái và công nghệ hàng không tầm thấp.

Ngoài phục vụ phun thuốc hay gieo hạt, UAV còn có thể tham gia vận chuyển nông sản, giám sát rừng, kiểm soát dịch bệnh cây trồng và hỗ trợ logistics tại vùng sâu, vùng xa. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh nhiều hộ dân vùng cao hiện vẫn phải mất hàng giờ đi xe máy để vận chuyển nông sản xuống điểm tập kết. Theo tính toán, nếu tăng được tải trọng UAV để phục vụ vận chuyển, chi phí logistics có thể giảm khoảng 40%.

Không chỉ dừng lại ở ứng dụng trong nông nghiệp, Liên minh Kinh tế tầm thấp cũng đề xuất Điện Biên từng bước tham gia chuỗi sản xuất UAV trong nước, từ đào tạo nhân lực, sản xuất linh kiện đến phát triển hệ sinh thái công nghệ phục vụ kinh tế số. Các chương trình đào tạo công nghệ UAV dự kiến sẽ được triển khai từ bậc phổ thông để học sinh vùng cao sớm tiếp cận các kỹ năng mới.

Ông Nguyễn Văn Khoa cho rằng, điều doanh nghiệp cần nhất khi đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao là một chính sách ổn định và dài hạn. “Khi Điện Biên có một chính sách dài hạn, công nghệ sẽ phát triển, chúng ta sẽ làm chủ được các bài toán và từ đó khẳng định vị thế, vai trò của Điện Biên”, ông Khoa nói.

Trong bối cảnh nông nghiệp miền núi đang đối mặt với áp lực thiếu lao động, chi phí cao và biến đổi khí hậu, UAV không chỉ là giải pháp công nghệ mà còn mở ra cơ hội thay đổi phương thức sản xuất cho người dân vùng cao.

Từ những cánh đồng lúa ở lòng chảo Điện Biên đến các triền núi cà phê, mắc ca hay trà Shan tuyết, những “cánh bay công nghệ” đang từng bước mở ra kỳ vọng về một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn cho vùng đất biên cương Tây Bắc.