Chiều nay 21/10, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Kinh nghiệm và tiến bộ khoa học, công nghệ trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN” với sự tham dự của 22 đại biểu quốc tế thuộc Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, Ủy ban Quốc tế về Người mất tích và Đại học Georgia (Hoa Kỳ); cùng đại diện các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành và tổ chức liên quan của Việt Nam.

Hội thảo nhằm trao đổi, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế về cập nhật các tiến bộ khoa học, công nghệ trong xét nghiệm, bảo quản và lưu trữ mẫu, quản lý và đối sánh dữ liệu nhằm nâng cao năng lực, chất lượng và hiệu quả công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; nghiên cứu ứng dụng công nghệ mới hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Khai mạc hội thảo, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nêu rõ, chiến tranh đã lùi xa, nhưng đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy hài cốt hoặc chưa xác định được danh tính. Đằng sau mỗi trường hợp chưa xác định được danh tính là sự chờ đợi của người thân, gia đình, trách nhiệm của chúng ta đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đến hôm nay, cả nước đã tìm kiếm quy tập được 3.818 hài cốt liệt sỹ, lấy mẫu được 211.300 mẫu liệt sĩ thiếu thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ, giám định ADN được 786 mẫu hài cốt liệt sỹ. Hội thảo lần này có ý nghĩa thiết thực, giúp các cơ quan chuyên môn của Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm quốc tế, đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ mới và xác định những giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ thời gian tới.

“Tập trung trao đổi các yêu cầu, giải pháp bảo quản, lưu trữ mẫu lâu dài; khả năng ứng dụng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới và các kỹ thuật xét nghiệm đối với mẫu hài cốt suy thoái, hàm lượng ADN thấp. Trao đổi kinh nghiệm tổ chức, vận hành phòng xét nghiệm; kiểm soát chất lượng trong toàn bộ quá trình, bảo đảm kết quả chính xác, tin cậy. Trên cơ sở nhu cầu của Việt Nam và thế mạnh của các đối tác, đề xuất nội dung hợp tác cụ thể về đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên môn và nghiên cứu ứng dụng. Mục tiêu là giúp các cơ quan, đơn vị của Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, tổ chức thực hiện hiệu quả và duy trì năng lực lâu dài",Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu đề nghị.

Tại hội thảo các chuyên gia nước ngoài chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong xây dựng hệ thống định danh quy mô quốc gia; quy trình, tiêu chuẩn bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt trong thời gian dài; ứng dụng ADN môi trường (eDNA); phương pháp pháp y đối với mộ tập thể, mộ lẫn; các kỹ thuật xét nghiệm ADN mới, xu hướng giải trình tự gen thế hệ mới (NGS), kết hợp phân tích ADN ty thể (mtDNA) và ADN nhân (nDNA/STR), xử lý mẫu suy thoái hoặc có hàm lượng ADN thấp. Hội thảo cũng trao đổi về quản lý, vận hành phòng xét nghiệm, kiểm soát chất lượng và xây dựng hệ thống dữ liệu bảo đảm chuẩn hóa, khả năng truy xuất, kết nối, khai thác và bảo mật.

Tham luận tại Hội thảo, Tổng Giám đốc Ủy ban Quốc tế về Người mất tích Kathryne Bomberger cho biết:“Những bài học kinh nghiệm ở trên quốc tế thì chúng ta hoàn toàn có thể nghiên cứu về các cái hồ sơ dữ liệu kinh nghiệm của các quốc gia khác. Đó là câu chuyện công nghệ đột phá về ADN. Từ định danh cá thể đến quy mô ở cấp độ quần thể. Đột phá không chỉ nằm ở việc chúng ta sử dụng ADN mà là sử dụng ADN một cách có hệ thống trên toàn bộ quần thể. Và hiện nay thì Việt Nam đã áp dụng công nghệ về giải trình tự gen thế hệ mới chúng ta gọi tắt là NGS. Và như vậy thì với công nghệ này, chúng ta có thể xét nghiệm và định danh trên số lượng lớn. Và như vậy thì gia đình thân nhân, không chỉ là người thụ hưởng ạ, họ sẽ cần phải tham gia vào quá trình này một cách toàn diện và đầy đủ.”

Các ý kiến, khuyến nghị tại Hội thảo sẽ được nghiên cứu, tổng hợp để phục vụ đề xuất nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình nâng cao năng lực xét nghiệm ADN, quản lý dữ liệu và ứng dụng công nghệ phù hợp, góp phần đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đáp ứng yêu cầu tri ân, đền ơn đáp nghĩa đối với các anh hùng liệt sĩ.