Chiến thuật UAV mới của Ukraine

Với tầm hoạt động từ 50 - 300km, các UAV sản xuất nội địa ở Ukraine được thiết kế nhằm làm gián đoạn hậu cần của quân đội Nga, bổ sung một hướng tấn công mới trong chiến lược của Kiev khi cuộc xung đột bước sang năm thứ năm.

Trong số các UAV mới được thiết kế có FP-2 và Behemoth - có tốc độ hành trình khoảng 180 km/giờ và có thể mang đầu đạn nặng tới 70 kg.

"Ukraine hiện đã có đủ phương tiện để triển khai một chiến dịch UAV quy mô lớn nhằm cắt đứt các tuyến tiếp tế chính nối với bán đảo Crimea và làm phức tạp đáng kể hoạt động hậu cần của Nga trên toàn bộ chiến tuyến", nhà phân tích nguồn mở người Pháp Clément Molin cho hay.

Lực lượng Hệ thống Không người lái của Ukraine - đơn vị phụ trách các hoạt động UAV của quân đội cho biết số lượng nhiệm vụ tấn công bằng UAV tầm trung trong năm qua đã tăng gấp 28 lần.

Theo lực lượng này, mục tiêu của chiến dịch là làm suy giảm năng lực tiến công của Nga, tạo ra những khó khăn hậu cần và tiếp tế mà đối phương không thể khắc phục, vô hiệu hóa các hệ thống phòng không của Nga tại các vùng lãnh thổ bị chiếm để mở các "hành lang" cho những UAV tầm xa hơn của Ukraine.

Các cuộc tấn công bằng UAV đã khiến nhiều tuyến đường nối giữa lãnh thổ Nga và các khu vực ở Ukraine do Moscow kiểm soát trở nên nguy hiểm đến mức không thể sử dụng. Theo chuyên gia quân sự Mick Ryan, tác giả blog Futura Doctrina và từng là sĩ quan cấp cao của quân đội Australia, UAV Ukraine hiện đã giành ưu thế trên không đối với ba tuyến đường cao tốc ven biển dẫn tới Crimea.

Một blogger quân sự Nga cũng thừa nhận: "Các xe bồn chở xăng dầu và xe tải thường xuyên bị đốt cháy. Từng tuyến đường kết nối bán đảo Crimea với đất liền đang lần lượt bị cắt đứt".

Mở rộng các "tử địa"

Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov gọi chiến lược này là một "cuộc phong tỏa hậu cần" nhằm "phá hủy có hệ thống năng lực của Nga" ở phía sau tiền tuyến và "loại bỏ khả năng tiến hành các chiến dịch tấn công chủ động" của đối phương.

"Đối phương sẽ không còn cảm thấy an toàn, ngay cả khi ở cách xa đáng kể so với tiền tuyến", ông Fedorov phát biểu hồi tháng trước.

Theo nghiên cứu của ông Molin, chiến lược này đang phát huy hiệu quả. Ông cho biết Ukraine đã mở rộng đáng kể chiều sâu của các "tử địa" sau khi lập bản đồ hàng trăm cuộc tấn công UAV diễn ra ở khoảng cách lên tới 300 km tính từ tiền tuyến.

Nhà nghiên cứu này nhận định, các loại UAV cảm tử, có khả năng tuần tra trên các tuyến giao thông trọng yếu rồi tấn công các mục tiêu hậu cần của Nga, đặc biệt là xe quân sự và xe bồn chở nhiên liệu, đã chứng minh hiệu quả.

Kể từ đầu năm 2026, 20 đoàn tàu, trong đó có nhiều đoàn tàu chở nhiên liệu, đã trở thành mục tiêu tấn công trên toàn bộ chiến tuyến. Các tổ chức nghiên cứu khác cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), các đoạn video được định vị địa lý trong tháng 5 cho thấy lực lượng Ukraine đã tấn công ít nhất 35 xe tải và phương tiện quân sự của Nga dọc các tuyến cao tốc tại Crimea và nhiều khu vực khác ở miền Nam Ukraine.

Một minh chứng điển hình là tuyến đường bộ quan trọng nhất nối bán đảo Crimea với các vùng lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát thông qua cây cầu gần làng Chonhar. Một đơn vị UAV của Ukraine đã nhiều lần tập kích cây cầu này và công bố hình ảnh cho thấy mặt cầu xuất hiện những hố lớn.

Chính quyền Kherson cũng thừa nhận các cây cầu tại Chonhar và nhiều cây cầu khác đã bị hư hại, khiến giao thông nhiều lần phải tạm dừng và buộc phải dựng các cầu phao tạm thời để thay thế. Theo ông Robert Brovdi, Tư lệnh Lực lượng UAV Ukraine, lưu lượng xe vận tải qua cầu Chonhar đã giảm tới 71% chỉ trong vòng 2 tuần của tháng này.

Quân đội Ukraine cho biết, sau các đợt tấn công, Nga buộc phải chuyển sang sử dụng một tuyến đường thay thế, điều nhiều đoàn xe quân sự chở hàng tiếp tế tới xa hơn về phía Tây. Tuy nhiên, tuyến đường mới đi qua thành phố Armiansk cũng nhanh chóng trở thành mục tiêu của UAV Ukraine.

Các cuộc tấn công liên tục cũng khiến cầu Kerch, cây cầu nối lãnh thổ Nga với bán đảo Crimea, trở thành tuyến tiếp tế huyết mạch quan trọng hơn bao giờ hết. Theo nhà phân tích quân sự Rob Lee, các cuộc tập kích của Ukraine đã làm gia tăng đáng kể vai trò của cầu Kerch trong việc duy trì hoạt động hậu cần cho Crimea.

"Tôi cho rằng Ukraine sẽ tiếp tục tìm cách tấn công cây cầu này bằng UAV hoặc tên lửa do nước này tự sản xuất", ông Rob Lee cho hay.

Ngày 21/6, theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, các UAV đã tấn công các cơ sở ở cả hai đầu cầu Kerch, trong đó có một cơ sở hậu cần hàng hải phục vụ vận chuyển dầu tại vùng Krasnodar và một kho chứa dầu.

Lợi thế không kéo dài

Một số tuyến cao tốc nối từ lãnh thổ Nga tới các vùng lãnh thổ Ukraine do Moscow kiểm soát hiện đã không còn an toàn đối với hoạt động vận chuyển quân sự do nguy cơ bị các UAV tầm trung của Ukraine tấn công. Chính quyền Lugansk thông báo đình chỉ lưu thông trên hai tuyến cao tốc nối từ Belgorod và Rostov-on-Don của Nga - những tuyến đường đóng vai trò then chốt trong việc tiếp tế cho quân đội và các vùng lãnh thổ do Moscow kiểm soát. Thông báo nêu rõ: "Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng giao thông của khu vực đã gia tăng trong thời gian gần đây".

Ukraine cũng đã bắt đầu mở rộng các đòn tấn công nhằm vào cảng Mariupol, một trung tâm chiến lược và công nghiệp quan trọng trên bờ biển Azov thuộc khu vực do Nga kiểm soát.

Lực lượng Vệ binh Quốc gia Ukraine tuyên bố cảng này "đã bị cắt điện hoàn toàn và hoạt động hậu cần của quân đội Nga bị cản trở nghiêm trọng", đồng thời công bố đoạn video ghi lại cảnh nhiều UAV tấn công khu vực cảng hồi đầu tháng.

Việc các lực lượng Nga bị gián đoạn kết nối vệ tinh Starlink cũng được cho là góp phần hỗ trợ chiến dịch của Ukraine. Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng như một số sĩ quan Ukraine thừa nhận lợi thế này có thể sẽ không kéo dài.

Theo ISW: "Ukraine nhiều khả năng đang có một cơ hội đặc biệt và chỉ tồn tại trong thời gian ngắn để tận dụng thế chủ động hiện nay, trong lúc các lực lượng Nga vẫn còn dễ bị tổn thương".

Dẫu vậy, theo chuyên gia quân sự Mick Ryan, việc Ukraine triển khai ba lớp UAV, gồm UAV hoạt động ngay trên chiến trường, UAV tấn công các tuyến hậu cần và UAV đánh sâu vào lãnh thổ Nga đang gia tăng sức ép lên quân đội Nga, làm suy giảm năng lực tiến công của Moscow, đồng thời định hình chiến trường cho các chiến dịch phản công trong tương lai của Ukraine.

Trong khi đó, mới đây, ngày 21/6, lực lượng phòng không Nga cho biết đã bắn hạ ít nhất 194 UAV hướng về Moscow trong một trong những đợt tập kích bằng UAV quy mô lớn nhất mà quân đội Ukraine từng tiến hành nhằm vào thủ đô của Nga. Một số UAV đã vượt qua lưới phòng không và gây ra nhiều đám cháy. Các nhân chứng cho biết có thể nhìn thấy những cột khói đen dày đặc bốc lên tại nhiều khu vực trong và ngoài Moscow.

Trước các cuộc tấn công UAV mà Ukraine gia tăng thực hiện trong năm qua nhằm vào lãnh thổ Nga, giới chức Moscow cho rằng Kiev đang tìm cách bù đắp những thất bại mà quân đội Ukraine phải đối mặt trên chiến trường.