Hải quân Mỹ đang tiến thêm một bước quan trọng trong quá trình thay đổi phương thức tác chiến của lực lượng tàu sân bay khi máy bay tiếp dầu không người lái MQ-25A Stingray do Boeing phát triển lần đầu tiên hoạt động trên tàu sân bay USS Nimitz (CVN-68) trong cuộc diễn tập FLEETEX 250 tại Đại Tây Dương.

Những hình ảnh được Cơ quan Phân phối Thông tin Hình ảnh Quốc phòng (DVIDS) công bố ngày 25/6/2026 cho thấy Hải quân Mỹ đang từng bước đưa máy bay không người lái hoạt động trên tàu sân bay vào nhiệm vụ tiền phương nhằm mở rộng tầm tấn công, thời gian hoạt động và hiệu quả chiến đấu của các nhóm tác chiến tàu sân bay trong môi trường hàng hải ngày càng phức tạp.

Sự xuất hiện của MQ-25A trên boong USS Nimitz không chỉ đánh dấu một cột mốc về công nghệ mà còn phản ánh sự thay đổi trong học thuyết tác chiến tàu sân bay của Hải quân Mỹ. Trong tương lai, các nhóm tác chiến tàu sân bay được kỳ vọng sẽ kết hợp máy bay chiến đấu có người lái, máy bay tiếp dầu không người lái cùng các lực lượng hải quân đồng minh và hệ thống tác chiến mạng hóa nhằm tạo nên một kiến trúc tác chiến trên biển có tầm hoạt động rộng hơn.

Mở rộng đáng kể tầm hoạt động của không đoàn tàu sân bay

MQ-25A Stingray là máy bay tiếp dầu không người lái đầu tiên được thiết kế để hoạt động thường xuyên trên tàu sân bay và là một trong những chương trình trọng điểm của Boeing trong lĩnh vực hàng không hải quân thế hệ mới.

Nhiệm vụ chính của MQ-25A là tiếp dầu trên không cho các máy bay thuộc không đoàn tàu sân bay, giải quyết một trong những hạn chế lớn nhất của không quân hải quân hiện đại là tầm hoạt động. Nhờ đó, các máy bay chiến đấu của Hải quân Mỹ có thể hoạt động lâu hơn và xa hơn, qua đó giúp nhóm tác chiến tàu sân bay duy trì khả năng tác chiến hiệu quả trên phạm vi rộng.

Theo Hải quân Mỹ, việc chuyển giao nhiệm vụ tiếp dầu từ các tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet sang MQ-25A sẽ mang lại lợi ích đáng kể. Trước đây, khi đảm nhiệm vai trò tiếp dầu cho các máy bay cùng biên đội, Super Hornet phải mang theo thùng dầu phụ và hệ thống tiếp dầu chuyên dụng, khiến chúng không thể thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu như tấn công mặt đất, phòng không hạm đội, hộ tống hay chế áp phòng không đối phương.

Khi MQ-25A đảm nhận phần lớn nhiệm vụ này, sẽ có thêm nhiều tiêm kích F/A-18E/F được giải phóng để thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu, qua đó nâng cao số lần xuất kích, tăng số lượng máy bay sẵn sàng tác chiến và duy trì sức ép trên chiến trường trong các chiến dịch hải quân cường độ cao.

Việc chuyển nhiệm vụ tiếp dầu sang máy bay không người lái cũng phù hợp với chiến lược kết hợp phương tiện có người lái và không người lái, một định hướng đang được Hải quân Mỹ thúc đẩy nhằm tăng khả năng sống sót của nhóm tác chiến tàu sân bay, mở rộng phạm vi hoạt động và duy trì năng lực triển khai sức mạnh trên quy mô toàn cầu.

Những hình ảnh trên boong tàu sân bay USS Nimitz cũng cho thấy MQ-25A không còn là một nền tảng thử nghiệm quy mô nhỏ mà đã trở thành một máy bay quân sự cỡ lớn được thiết kế để tích hợp đầy đủ vào hoạt động của tàu sân bay.

Với chiều dài khoảng 15,5 m và sải cánh gần 23 m khi mở hoàn toàn, MQ-25A có kích thước tương đương nhiều máy bay có người lái của hải quân và có thể tham gia đầy đủ các hoạt động trên boong tàu, từ cất cánh, hạ cánh đến đỗ và cơ động trên boong.

Gia tăng khả năng sống sót trước các mối đe dọa tầm xa

Theo giới phân tích quân sự, trong chiến tranh hải quân hiện đại, tầm hoạt động đồng nghĩa với khả năng sống sót. Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang phát triển tên lửa đạn đạo chống hạm, tên lửa hành trình tầm xa, mạng lưới trinh sát biển và các hệ thống chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD), các nhóm tác chiến tàu sân bay cần duy trì khoảng cách an toàn lớn hơn nhưng vẫn bảo đảm khả năng tấn công mục tiêu.

MQ-25A cho phép các tiêm kích xuất phát từ vị trí xa hơn nhưng vẫn đủ nhiên liệu để tiếp cận khu vực tác chiến và hoàn thành nhiệm vụ. Điều này giúp tàu sân bay có thể hoạt động ngoài tầm với của nhiều loại vũ khí đối phương, đồng thời gây khó khăn hơn cho quá trình phát hiện, theo dõi và lập kế hoạch tấn công.

Nhờ được tiếp dầu trên không, các máy bay có thể mở rộng bán kính tác chiến và duy trì hoạt động lâu hơn khi thực hiện các nhiệm vụ như tấn công tầm xa, tuần tra trên không, tấn công mục tiêu trên biển, phòng không hạm đội và kiểm soát vùng biển.

Theo Hải quân Mỹ, MQ-25A sẽ đóng vai trò quan trọng trong mô hình không đoàn tàu sân bay tương lai khi kết hợp với các tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet, F-35C Lightning II, máy bay cảnh báo sớm E-2D Advanced Hawkeye cùng các lực lượng hải quân đồng minh để hình thành một lực lượng linh hoạt, có khả năng tác chiến bền bỉ và hiệu quả hơn.

MQ-25A không thay thế các máy bay chiến đấu hiện có mà đóng vai trò mở rộng bán kính chiến đấu, kéo dài thời gian hoạt động, nâng cao nhịp độ tác chiến và tăng khả năng duy trì sức mạnh của nhóm tàu sân bay trên các vùng biển rộng lớn.

Bước chuyển trong học thuyết tác chiến tàu sân bay của Hải quân Mỹ

Cuộc diễn tập FLEETEX 250 có sự tham gia của 26 tàu chiến đến từ 13 quốc gia đồng minh và đối tác, là dịp để Hải quân Mỹ thử nghiệm khả năng phối hợp tác chiến đa quốc gia cũng như trình diễn các năng lực mới.

Việc triển khai MQ-25A trên tàu USS Nimitz trong cuộc diễn tập này mang nhiều ý nghĩa chiến lược. Đối với các đồng minh, đây là tín hiệu cho thấy Mỹ đang thúc đẩy hiện đại hóa lực lượng không quân hải quân và chuẩn bị cho các chiến dịch liên quân cường độ cao trong tương lai. Với các đối thủ, động thái này cho thấy Hải quân Mỹ đang điều chỉnh lực lượng tàu sân bay để thích ứng với môi trường tác chiến ngày càng phức tạp, đặc biệt là các mối đe dọa từ tên lửa tầm xa và các hệ thống chống tiếp cận.

Sự xuất hiệncủa MQ-25A trên tàu sân bay USS Nimitz cũng mang ý nghĩa biểu tượng. Nếu USS Nimitz đại diện cho nhiều thập kỷ ưu thế của tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân và sức mạnh không quân trên biển của Mỹ, thì MQ-25A lại tượng trưng cho thế hệ hàng không hải quân mới, nơi các nền tảng không người lái sẽ hỗ trợ máy bay có người lái, giảm rủi ro cho phi công và mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động của hạm đội.

Hình ảnh MQ-25A trên boong tàu USS Nimitz được xem là biểu tượng cho bước chuyển quan trọng trong quá trình hiện đại hóa của Hải quân Mỹ, từ mô hình không đoàn tàu sân bay chủ yếu dựa vào máy bay có người lái sang mô hình kết hợp chặt chẽ với các hệ thống không người lái nhằm nâng cao hiệu quả tác chiến.

Thông điệp từ cuộc diễn tập tại Đại Tây Dương là khá rõ ràng: Hải quân Mỹ không chỉ đưa vào sử dụng một máy bay tiếp dầu không người lái mới mà còn đang định hình lại cách thức tác chiến của lực lượng tàu sân bay. Trong bối cảnh cạnh tranh trên biển ngày càng gay gắt, ưu thế sẽ thuộc về lực lượng có thể triển khai máy bay từ khoảng cách xa hơn, duy trì hoạt động lâu hơn, tự bảo đảm tiếp dầu trên không và phối hợp hiệu quả với các lực lượng đồng minh. MQ-25A Stingray được kỳ vọng sẽ góp phần mang lại lợi thế đó, đồng thời mở ra một giai đoạn phát triển mới của không quân hải quân Mỹ.