UAV Nga xuyên lưới phòng không

Vasyl - binh sĩvận hành tên lửa phòng không vác vai thuộc một trong số các đơn vị phòng không cơ động của Ukraine, tỏ ra thất vọng khi nhìn vào màn hình. Chiếc máy bay không người lái (UAV) Shahed sử dụng động cơ phản lực của Nga đang tiến về vị trí của anh, nhưng bay ở độ cao quá lớn khiến anh không thể khai hỏa.

“Trước đây, các UAV Shahed thường bay thấp hơn, ở độ cao khoảng 1-1,5 km so với mặt đất và chúng tôi có thể xử lý chúng. Nhưng giờ đây, các UAV phản lực bay ở độ cao 4, 5, thậm chí 7 km. Với chúng tôi, việc bắn hạ những mục tiêu như vậy là bất khả thi”, Vasyl - biệt danh “Racoon” chia sẻ khi đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Kiev và khu vực lân cận bằng tên lửa đất đối không vác vai.

Kể từ khi Nga bắt đầu sử dụng rộng rãi UAV phản lực vào mùa hè năm nay, hàng trăm chiếc đã được triển khai để tấn công Kiev và nhiều thành phố khác của Ukraine trong những tuần gần đây. Các UAV mới có tốc độ và độ cao hoạt động lớn hơn, vượt qua một phần hệ thống phòng không, khiến ranh giới giữa UAV và tên lửa hành trình ngày càng trở nên khó phân biệt.

Hệ quả là hoạt động kinh doanh, vận hành của các cơ quan chính quyền tại Ukraine bị gián đoạn ở quy mô lớn hơn so với những giai đoạn trước của cuộc xung đột, kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn vào tháng 2/2022.

Theo Thủ tướng Ukraine Sergii Koretskyi, trong ba tuần đầu tháng 9/2026, Nga đã phóng 2.100 UAV tấn công sử dụng động cơ phản lực và 136 tên lửa nhằm vào Ukraine, khiến 288 người thiệt mạng.

Ông Koretskyi cho biết thêm Nga đã phóng hơn 2.800 UAV loại này trong tháng 8. Moscow phủ nhận việc nhắm mục tiêu vào dân thường, trong khi Ukraine cho biết số thương vong và mức độ thiệt hại tại các thành phố tiếp tục gia tăng.

Thời gian phản ứng tính bằng giây

Binh sĩVasyl cùng nhóm săn UAV cơ động gồm 3 người chỉ có vài giây để phản ứng trước các cuộc tấn công bằng UAV phản lực, thay vì vài phút như với các phiên bản Shahed sử dụng động cơ cánh quạt trước đây. Nga cũng đang triển khai UAV vào nhiều thời điểm trong ngày, thay vì chủ yếu hoạt động vào ban đêm như trước.

“Mục đích của họ là làm suy kiệt hệ thống phòng không của chúng tôi. Điều đó khiến chúng tôi kiệt sức, bởi chúng tôi phải túc trực làm nhiệm vụ và gần như không có thời gian để ngủ”, Vasyl nói.

Ông Yurii Ihnat, người phát ngôn Không quân Ukraine, cho biết Ukraine hiện chỉ đánh chặn được khoảng 60% UAV sử dụng động cơ phản lực, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ hơn 90% đối với các mẫu UAV cũ mà lực lượng phòng không Ukraine từng đánh chặn.

Các UAV mới có chi phí cao hơn những phiên bản sử dụng động cơ cánh quạt, nhưng vẫn rẻ hơn đáng kể so với các loại tên lửa hành trình mà Nga thường sử dụng để tấn công Ukraine.

Mở rộng phạm vi tấn công mục tiêu

Trong những tháng gần đây, Moscow đã tăng cường tập kích các mục tiêu liên quan đến hoạt động kinh tế của Ukraine, trong đó có các cảng xuất khẩu ngũ cốc ở Biển Đen, hệ thống đường sắt, ngành công nghiệp thép và lĩnh vực logistics.

Theo các quan chức Ukraine, hàng trăm nghìn mét vuông nhà kho và cơ sở thương mại đã bị phá hủy. Kiev cũng cho biết các cuộc tấn công đã gây gián đoạn nguồn cung thực phẩm, thuốc men và một số nhu yếu phẩm.

Moscow triển khai chiến thuật mới trong bối cảnh đà tiến công trên chiến trường được cho là chững lại. Trong khi đó, Ukraine cũng tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Nga, trong đó có cơ sở hạ tầng dầu khí và các nhà máy sản xuất vũ khí.

Ông Fedir Venislavskyi, thành viên Ủy ban An ninh Quốc hội Ukraine, cho biết sự thay đổi trong chiến thuật của Nga đã được dự báo trước. Theo ông, Ukraine đang tìm kiếm các phương án nhằm tăng hiệu quả phòng thủ trước mối đe dọa mới.

Các quan chức Ukraine đã thông báo một số trường hợp sử dụng thành công UAV đánh chặn để đối phó với UAV phản lực của Nga. Tuy nhiên, việc sản xuất hàng loạt loại khí tài này cũng như triển khai các giải pháp phòng thủ khác cần thêm thời gian và nguồn lực tài chính.

Nguồn lực tài chính của Ukraine hiện chịu nhiều sức ép. Tổng thống Zelensky cho biết ngân sách quốc phòng năm nay đang đối mặt khoản thiếu hụt 27 tỷ USD do chi phí chiến tranh gia tăng. Kiev đang đàm phán với các đối tác nhằm tìm nguồn bù đắp.

“Tôi tin rằng chúng ta sẽ giải quyết được vấn đề UAV phản lực trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, cũng như mọi khía cạnh khác trong việc mua sắm vũ khí, tất cả đều phụ thuộc vào nguồn lực tài chính”, ông Venislavskyi nhận định.

Ukraine đối phó

Ukraine đã công bố một mẫu máy bay không người lái (UAV) đánh chặn mới, được phát triển nhằm đối phó với các UAV phản lực mới của Nga. Thiết kế của phương tiện này có một số đặc điểm tương đồng với dòng Shahed mà Moscow đang sử dụng rộng rãi trong cuộc xung đột.

Tổng thống Ukraine Zelensky đăng hình ảnh mẫu UAV đánh chặn cuối tuần qua, đồng thời cho biết phương tiện này đã được “triển khai thành công” trong một chiến dịch của Cơ quan An ninh Ukraine (SBU).

Video cho thấy UAV có thiết kế cánh tam giác được phóng từ bệ phóng dạng ray, sau đó nhanh chóng di chuyển qua khu vực đồng trống. Phần thân có cửa xả khí, cho thấy phương tiện có thể được trang bị động cơ phản lực turbojet nhằm đạt tốc độ cao. Thiết kế cánh tam giác và động cơ phản lực khác với các mẫu UAV đánh chặn dạng bốn cánh quạt, thường có kích thước nhỏ và hình dáng thuôn dài, từng được Ukraine sử dụng.

Các UAV tấn công tầm xa của Nga từ lâu là một trong những mối đe dọa đối với Ukraine. Kiev cho rằng nước này cần các phương tiện đánh chặn có chi phí phù hợp và có thể sản xuất với số lượng lớn. Những mẫu đầu tiên chủ yếu là UAV bốn cánh quạt cỡ nhỏ được cải tiến, có thể đạt tốc độ khoảng 280 km/giờ. Tuy nhiên, việc Nga ngày càng sử dụng nhiều UAV trang bị động cơ phản lực với tốc độ cao hơn, trong đó có Geran-5, đã đặt ra yêu cầu phát triển các phương án đánh chặn mới.