Ngày 20/5, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã ký sắc lệnh của Quốc vụ viện công bố “Điều lệ thực hiện Luật Tài nguyên Khoáng sản nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa”, có hiệu lực từ ngày 15/6 tới.

Văn bản mới được ban hành nhằm bảo đảm thi hành hiệu quả Luật Tài nguyên Khoáng sản đã sửa đổi, đồng thời thúc đẩy khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên, tăng cường bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao chất lượng phát triển ngành khai khoáng và củng cố an ninh tài nguyên quốc gia. Điều lệ gồm 8 chương với 79 điều, trong đó dành nhiều nội dung cho việc tăng cường quản lý các khoáng sản mang tính chiến lược.

Theo quy định mới, đối với những khoáng sản chiến lược cụ thể do Quốc vụ viện xác định, Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp “khai thác mang tính bảo hộ” như quản lý theo quy hoạch, điều tiết tổng sản lượng và giới hạn chủ thể được phép khai thác. Động thái này được xem là nhằm kiểm soát từ đầu nguồn tốc độ phát triển tài nguyên chiến lược, qua đó phục vụ mục tiêu bảo vệ hiệu quả, khai thác có trật tự và sử dụng tiết kiệm.

Điều lệ không nêu cụ thể danh mục các loại khoáng sản bị tác động, song cho biết việc xác định và điều chỉnh danh mục này sẽ do cơ quan quản lý tài nguyên thiên nhiên thuộc Quốc vụ viện phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất và trình phê duyệt. Các tiêu chí được xem xét bao gồm mức độ quan trọng đối với nền kinh tế, xã hội và an ninh quốc gia; mức độ khan hiếm, trữ lượng trong nước và sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài; cũng như độ an toàn và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng liên quan.

Ngoài việc siết quản lý khai thác, Trung Quốc cũng tăng cường kiểm soát quyền khai khoáng, hoàn thiện cơ chế bảo đảm quỹ đất cho hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản chiến lược và xây dựng hệ thống dự trữ, cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp. Đáng chú ý, các dự án đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực thăm dò, khai thác khoáng sản nếu ảnh hưởng hoặc có khả năng ảnh hưởng tới an ninh quốc gia sẽ phải trải qua quy trình thẩm tra an ninh theo quy định.

Hiện Trung Quốc đã áp dụng cơ chế kiểm soát tương tự với đất hiếm thông qua hạn ngạch sản xuất hàng năm cấp cho một số doanh nghiệp trong nước được cấp phép. Đây là loại vật liệu then chốt đối với nhiều ngành công nghệ cao. Giới quan sát cho rằng quy định mới cho thấy Bắc Kinh đang tiếp tục hoàn thiện công cụ pháp lý để bảo vệ các nguồn tài nguyên chiến lược, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu chưa hạ nhiệt.