Trong không khí trang nghiêm và xúc động, các đại biểu cùng đông đảo tầng lớp nhân dân đã thành kính nghiêng mình tưởng nhớ những người con gái ưu tú đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.

Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Huy Tuấn đã đọc diễn văn, ôn lại những năm tháng chiến đấu ác liệt và sự hy sinh anh dũng của các nữ dân quân Lam Hạ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc, Lam Hạ là khu vực có vị trí quan trọng trên tuyến giao thông Bắc - Nam. Quốc lộ 1A, đường sắt, cầu và ga Phủ Lý cùng các tuyến vận tải đường thủy là những tuyến huyết mạch nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Vì vậy, khu vực này trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Tháng 8/1965, Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ được thành lập, trong đó có Trung đội nữ gồm 24 cán bộ, chiến sĩ. Hưởng ứng các phong trào “Ba sẵn sàng”, “Ba đảm đang”, những người con gái Lam Hạ từ công việc lao động, sản xuất đã tình nguyện tham gia dân quân, học cách sử dụng vũ khí, huấn luyện pháo thủ, tiếp đạn, cứu thương và trực tiếp chiến đấu.

Sáng 1/10/1966, giữa trận không kích ác liệt xuống Phủ Lý, 6 nữ dân quân tại trận địa Đinh Tràng đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Đó là các chị: Đinh Thị Tâm, Phan Thị Tuyết, Phạm Thị Lan, Vũ Thị Phương, Nguyễn Thị Thu và người em ruột Nguyễn Thị Thi hy sinh khi chưa tròn 16 tuổi. Chỉ 8 ngày sau, tại trận địa Đường Ấm, ba chị Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp và Nguyễn Thị Oánh tiếp tục anh dũng nằm xuống. Trước đó, ngày 7/7/1967, chị Đặng Thị Chung cũng vĩnh viễn ra đi tại trận địa pháo 37 mm ở Hòa Lạc.

Mười người con gái với mười mảnh đời, những ước mơ dang dở tuổi trẻ, đã hóa thân trọn vẹn vào dáng hình đất nước. Sự hy sinh oanh liệt của các chị là minh chứng sáng ngời cho sức mạnh vô địch của thế trận chiến tranh nhân dân, tô thắm truyền thống đoàn kết keo sơn giữa quân và dân ta.

Nhìn lại chặng đường 60 năm qua, những chiến hcông của Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ và sự hy sinh cao cả của Mười nữ liệt sĩ đã được Đảng, Nhà nước phong tặng, truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đền thờ, tượng đài Mười nữ Anh hùng liệt sĩ cùng Di tích quốc gia Trận địa pháo phòng không Lam Hạ trở thành những địa chỉ lưu giữ ký ức lịch sử, nơi các thế hệ trở về tưởng niệm, tri ân và tìm hiểu truyền thống cách mạng.

Bí thưtỉnh ủyNinh Bình nhấn mạnh,sau khi mở rộng địa giới, sáp nhập, truyền thống lịch sử hào hùng của mỗi vùng đất nay đã trở thành tài sản tinh thần vô giá của Đảng bộ và nhân dân toàn tỉnh. Việc bảo tồn, tôn tạo Di tích Trận địa pháo phòng không Lam Hạ cùng công tác số hóa tư liệu, nhân chứng lịch sử không chỉ là trách nhiệm tri ân mà còn là "chìa khóa" để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Sáu mươi năm đã đi qua, tiếng súng chiến tranh đã lùi vào dĩ vãng, nhưng dư âm và khí phách của mười nữ dân quân Lam Hạ vẫn mãi là ngọn lửa sáng ngời. Lễ kỷ niệm hôm nay không chỉ để nén tâm nhang tưởng nhớ những người đã khuất, mà còn đánh thức lòng tự hào dân tộc, nhắc nhở thế hệ hôm nay sống có trách nhiệm, tiếp tục đoàn kết xây dựng Ninh Bình ngày càng phát triển phồn vinh, xứng đáng với sự hy sinh xương máu của các thế hệ cha anh.