Thí nghiệm “phôi thai nhân tạo” là một trong năm thí nghiệm khoa học sự sống không gian trọng điểm được thực hiện trong sứ mệnh Thiên Châu-10. Sứ mệnh này đánh dấu nỗ lực đầu tiên trên thế giới nhằm nghiên cứu cách thức các cấu trúc giống phôi phát triển trong điều kiện vi trọng lực và bức xạ vũ trụ thực tế.

Được biết, tàu vũ trụ chở hàng Thiên Châu-10 đã vận chuyển 67 vật phẩm khoa học với tổng trọng lượng hơn 768 kg để hỗ trợ 41 thí nghiệm khoa học vũ trụ. Các dự án này trải rộng trên các lĩnh vực như khoa học sự sống, công nghệ sinh học, vật lý vi trọng lực, thiên văn học và khoa học Trái Đất. Trong đó, thí nghiệm về phôi thai thu hút sự chú ý đặc biệt.

Trong một phát biểu trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), ông Vu Lạc Khiêm, người phụ trách dự án thí nghiệm “phôi nhân tạo”, cho biết: “Vì phôi người vô cùng quý giá và khó kiếm, nên khó mà dùng để tiến hành nghiên cứu trên quy mô lớn. Do vậy, chúng tôi đã sử dụng phôi nhân tạo. Phôi nhân tạo về cơ bản là những cấu trúc được tạo ra bằng tế bào gốc, rất giống phôi người thật. Chúng không phải là phôi thật và không có khả năng phát triển thành một cá thể, nhưng chúng có thể giúp chúng ta nghiên cứu một số vấn đề sinh học về sự phát triển phôi thai sớm của con người”.

Ông cho biết thêm, giai đoạn phát triển của phôi nhân tạo tương ứng với khoảng từ ngày thứ 14 đến ngày thứ 21 sau khi thụ tinh ở người. Đây là giai đoạn hết sức quan trọng trong quá trình phát triển sớm, trong đó tiền thân của tất cả các cơ quan được hình thành chỉ trong vài ngày ngắn ngủi; trục cơ thể người, phần đầu và đuôi cũng được hình thành vào thời điểm này. Do đó, bất kỳ sự rối loạn hoặc bất thường nào trong giai đoạn này đều có thể gây ra những ảnh hưởng sâu sắc đến cơ thể người trưởng thành.

Việc đưa các phôi nhân tạo này lên trạm vũ trụ giúp các nhà khoa học tìm hiểu những loại tác động nào có thể xảy ra trong quá trình phát triển của phôi trong không gian và liệu những tác động này có đáng kể hay không, cũng như hiểu được sự phát triển phôi thai của động vật có vú phản ứng như thế nào trong điều kiện gần như không trọng lực sau hàng tỷ năm tiến hóa dưới trọng lực không đổi, từ đó có thể giúp định hướng nghiên cứu trong tương lai.

Ông Vu Lạc Khiêm chia sẻ: “Cùng với sự phát triển của công nghệ, tôi tin rằng, con người rất có thể sẽ định cư hoặc sinh sống lâu dài trong không gian. Một câu hỏi rất quan trọng là liệu việc không có trọng lực có ảnh hưởng đến sự phát triển ban đầu hay không? Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản trong không gian của chúng ta trong tương lai và làm thế nào chúng ta có thể giảm thiểu tác động của trọng lực. Do vậy, chúng tôi đã làm nghiên cứu này”.

Theo ông Vu Lạc Khiêm, phôi nhân tạo sẽ phát triển trong 5 ngày trên trạm vũ trụ dưới sự giám sát của các phi hành gia. Hệ thống tự động sẽ thay thế dung dịch dinh dưỡng hàng ngày để đảm bảo điều kiện phát triển ổn định. Sau khi thí nghiệm kết thúc, các mẫu sẽ được đông lạnh trên quỹ đạo và sau đó được đưa trở về Trái Đất để phân tích chi tiết trong phòng thí nghiệm.

Theo truyền thông Trung Quốc, ý nghĩa của thí nghiệm này vượt xa sinh học cơ bản. Khi nhân loại tiến tới khả năng sinh sống lâu dài trong không gian, thậm chí là định cư vĩnh viễn trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa, ​​các nhà khoa học phải đối mặt với một thách thức cơ bản: Liệu sự sống của con người có thể tiếp tục qua nhiều thế hệ trong không gian hay không?

Ông Vu Lạc Khiêm nhấn mạnh, đây là nỗ lực đặt nền móng đầu tiên cho bước tiến của nhân loại hướng tới “sinh sản trong không gian”. Một khi hiểu rõ các tác động, con người có thể tìm cách can thiệp, chẳng hạn như thông qua các công nghệ làm giảm hoặc chống lại những tác động này.