Sau hơn một thập kỷ triển khai dự án, những thỏi nhôm đầu tiên của Việt Nam đã ra lò tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng. Từ bauxite trong lòng đất đỏ, thành alumin đế nay đã thành nhôm kim loại, một chuỗi sản xuất đang dần được hoàn thiện, mang theo kỳ vọng về việc làm, thu hút đầu tư và những ngành công nghiệp mới ở Tây Nguyên.

Trong nhà máy vừa khánh thành của Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân, khu công nghiệp Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng, những băng chuyền bắt đầu chuyển động. Sau công đoạn điện phân, nhôm lỏng được rót vào khuôn, làm nguội và theo dây chuyền sản xuất trở thành những thỏi nhôm đầu tiên mang thương hiệu Việt Nam.

Ông Trần Hồng Quân, Giám đốc Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cho biết, phân kỳ đầu tiên của nhà máy 450.000 tấn/năm, đã vận hành suôn sẻ. Doanh nghiệp dự kiến nâng lên 300.000 tấn/năm trong quý IV năm nay và đạt toàn bộ công suất vào quý I/2027. Đằng sau những thỏi nhôm đầu tiên ấy là hành trình hơn một thập kỷ vượt qua nhiều khó khăn về vốn, công nghệ, thiết bị và hạ tầng.

“11 năm chờ đợi, ngày hôm nay Công ty Luyện kim Trần Hồng Quân tự hào công bố thỏi nhôm đầu tiên của Việt Nam... Trong quá trình xây dựng nhà máy gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Tuy nhiên, với sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, sự đồng hành của chính quyền địa phương, các tổ chức tài chính, đối tác và toàn thể cán bộ, người lao động, chúng tôi đã từng bước vượt qua để hoàn thành dự án”, ông Trần Hồng Quân chia sẻ.

Thỏi nhôm đầu tiên không chỉ đánh dấu một sản phẩm mới được làm ra trong nước. Khi đạt công suất thiết kế 450.000 tấn/năm, giá trị sản xuất của dự án có thể đạt khoảng 1,35 đến 1,4 tỷ USD mỗi năm, tương đương 35.000 đến 36.000 tỷ đồng. Ngoài hơn 1.000 lao động trực tiếp có trình độ chuyên môn, kỹ thuật và quản lý, dự án có thể tạo thêm khoảng 3.500 đến 4.000 việc làm trong cung ứng nguyên liệu, năng lượng, vận tải, logistics, cơ khí, dịch vụ và thương mại.

Với Nhân Cơ, những con số ấy đang mở ra một không gian phát triển mới. Nhu cầu lao động kỹ thuật, nhà ở, vận tải, logistics, thương mại, dịch vụ sẽ tăng theo quy mô nhà máy. Địa phương cũng đang chuẩn bị quỹ đất để đón các dự án công nghiệp tiếp theo.

Theo ông Phan Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy xã Nhân Cơ, một số lao động trẻ đã được đưa đi đào tạo để chuẩn bị làm việc tại nhà máy. Xa hơn, địa phương đang tính toán quy hoạch Khu công nghiệp Nhân Cơ 2 khoảng 400 ha; đồng thời chuẩn bị không gian cho nhà ở công nhân, chuyên gia, logistics, thương mại và các dự án chế biến sâu sau nhôm.

“Về lâu dài, đối với Nhân Cơ thì chúng tôi cũng đã chuẩn bị sẵn những lợi thế để thu hút đầu tư, xúc tiến đầu tư, mời các nhà đầu tư vào triển khai những sản phẩm sâu nhôm. Hiện nay nhà máy mới sản xuất ra nhôm thỏi, chưa đưa ra những sản phẩm sau nhôm... Chúng tôi đã chuẩn bị quỹ đất, quy hoạch khu công nghiệp, logistics, dịch vụ thương mại để đón đầu cho việc phát triển trong thời gian tới”,ông Phan Anh Tuấn nói.

Như vậy, từ một nhà máy sản xuất nhôm thỏi, kỳ vọng đang được mở rộng sang cả một chuỗi sản xuất phía sau. Nhôm kim loại có thể trở thành nguyên liệu cho các ngành cán, kéo, đúc, ép, cơ khí chế tạo, vật liệu mới, linh kiện điện tử, giao thông vận tải và năng lượng tái tạo.

Đó cũng là hướng phát triển Lâm Đồng đặt ra sau dấu mốc sản xuất thành công nhôm thỏi đầu tiên. Ông Y Thanh Hà Niê Kđăm, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh:“Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên hôm nay không chỉ mang ý nghĩa về mặt sản xuất mà còn mở ra cơ hội hình thành chuỗi giá trị công nghiệp mới, thu hút các ngành cơ khí chế tạo, vật liệu mới, công nghiệp phụ trợ, linh kiện điện tử, giao thông vận tải, năng lượng tái tạo và nhiều lĩnh vực công nghệ cao phát triển tại tỉnh Lâm Đồng cũng như khu vực Tây Nguyên”.

Từ đất đỏ bazan đến những thỏi nhôm ánh bạc là hành trình đưa tài nguyên tiến thêm một bước trên chuỗi giá trị. Những thỏi nhôm đầu tiên mới là điểm khởi đầu. Khi dòng nhôm nóng chảy ở Nhân Cơ tiếp tục được nối dài bằng những nhà máy chế biến sâu, giá trị của bauxite Tây Nguyên sẽ không chỉ được tính bằng lượng khoáng sản khai thác, mà bằng công nghiệp, việc làm và giá trị gia tăng được tạo ra ngay trên vùng đất này.