Giao thông đường thủy miền Tây tiềm ẩn quá nhiều rủi ro nhưng đang bị xem nhẹ. Điều này đòi hỏi ngành chức năng phải tìm lỗ hổng an toàn và quản lý chặt chẽ hơn nữa trong hoạt động giao thông vận tải đường thủy.

Hiểm họa rình rập từ những chuyến đò ngang

Những chuyến đò nhỏ chòng chành rẽ nước, lặng lẽ nối đôi bờ từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc nơi vùng sông nước Tây Nam Bộ. Trên khoang, hành khách chen chúc, người đứng người ngồi, nhiều người vô tư không mặc áo phao, phó mặc sự an toàn cho kinh nghiệm của người lái.

Tiếng máy nổ xen lẫn tiếng sóng vỗ, con đò lắc lư khi tàu lớn chạy ngang, hành khách vẫn giữ thói quen ngồi trên xe máy, đứng sát mạng tàu, tay cầm điện thoại. Và khi phương tiện vừa cập bến, hành khách đã vội vã rời đi dù người lái chưa phát tín hiệu an toàn.

Ông Đặng Thanh Quang – Quản lý bến khách An Long, xã Tân Long, tỉnh Đồng Tháp cho biết:“Một phần thì xe sợ trễ đò nên họ cố gắng để họ xuống cho nhanh, một phần thì cũng là lỗi của chủ bến đò ở đó, khi đò mới vừa cập bến chưa kịp chằng dây là xe đã chạy lên bờ. Khi phương tiện lên, xuống phà phải chằng dây an toàn, đạp lái để đảm bảo cố định phà rồi mới cho phương tiện lên, xuống”.

Gắn bó hàng chục năm với bến khách An Hòa – Chợ Vàm, ông Lê Bá Trung (xã Thường Thới Tiền, tỉnh Đồng Tháp) đã chứng kiến không ít chuyến đò xuôi ngược và cả những vụ việc đau lòng trên sông. Ông cho rằng nguyên nhân sâu xa của nhiều tai nạn thương tâm vẫn là sự lơ là của người điều khiển phương tiện, cùng với việc người dân còn thiếu kỹ năng, chủ quan khi tham gia giao thông đường thủy trong khi phương tiện thì quá cũ kỹ:

“Thường mình nhắc nhở thuyền viên là khi phà hoạt động ra bến thì phải đóng cửa rào, không cho hành khách ra ngoài mỏ bàn phà. Khi có xe tải thì mình phải bố trí anh em, dặn anh em là phải cột dây, thuyền trưởng đạp máy vào, phải có sự hướng dẫn của thuyền viên cho xe xuống phà an toàn rồi mới cho phép chạy”.

Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông tại các bến đò, bến khách ngang sông, thực tế ở Đồng bằng sông Cửu Long còn cho thấy nhiều bất cập trong quản lý phương tiện võ lãi – loại hình đi lại phổ biến của người dân.

Phần lớn người điều khiển võ lãi không qua đào tạo, không có chứng chỉ chuyên môn mà chủ yếu “lái riết thành quen”. Điều này khiến việc xử lý tình huống trên sông nước tiềm ẩn nhiều rủi ro. Sự thiếu chặt chẽ trong quản lý đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết lại để đảm bảo an toàn.

Ông Nguyễn Thanh Bằng, Chánh Văn phòng Ban ATGT tỉnh Cà Mau cho biết thêm:"Đối với những trường hợp như phương tiện không đăng ký, điểm kiểm, người lái không có chứng chỉ chuyên môn thì lực lượng chức năng sẽ phối hợp chính quyền địa phương vận động thực hiện theo quy định, Sở Xây dựng cũng đã cử cán bộ đến địa phương để hỗ trợ người dân".

Siết chặt "khoảng trống" an toàn

Theo thống kê, vùng ĐBSCL hiện có tổng 92 cảng và 2.418 bến thủy nội địa đang được quản lý (chưa kể hàng trăm bến thủy không được cấp phép đang len lút hoạt động tại nhiều địa bàn). Tai nạn, rủi ro trên đường thủythường gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản.

Để ngăn ngừa, hạn chế tai nạn giao thông đường thuỷ, các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, kiểm tra các bến khách ngang sông, các tàu du lịch, các tuyến cao tốc ra vào các cụm đảo; Kiên quyết xử lý nghiêm trường hợp cố tình vi phạm các điều kiện ATGT đường thủy.

Nói về giải pháp của địa phương, Thiếu tá Nguyễn Hoàng Tuấn - Báo cáo viên pháp luật, Phòng Cảnh sát giao thông TP. Cần Thơ cho biết:“Phòng CSGT TP. Cần Thơ đã và đang triển khai quyết liệt các phương án tuần tra kiểm soát chặt chẽ giao thông đường thủy nội địa.

Tăng cường tuần tra kiểm soát các bến khách ngang sông, bến tàu du lịch và các phương tiện vận chuyển hành khách tham quan du lịch. Tập trung kiểm tra về điều kiện hoạt động của các phương tiện như: giấy chứng nhận đăng ký, đăng kiểm còn hiệu lực; kiểm tra các trang thiết bị an toàn như áo phao, dụng cụ nổi, cứu sinh, cứu đắm thiết bị phòng cháy, chữa cháy trên tàu”.

Ở ĐBSCL, những chuyến đò, chuyến phà là một phần của cuộc sống, nhưng sẽ không còn bình yên nếu những khoảng trống an toàn vẫn còn tồn tại. An toàn giao thông đường thủy không phải là chuyện của riêng ai, không phải đợi đến khi tai nạn xảy ra người ta mới giật mình nhìn lại.

Điều cần thiết là ý thức và trách nhiệm phải được đặt lên hàng đầu, để mỗi chuyến đò sang sông đều là hành trình an toàn, trọn vẹn qua từng hải lý.