Cú hích nhân văn

Theo đó, dự kiến TP.HCM sẽ miễn phí vé 135 tuyến xe buýt hoạt động nội tỉnh, thành, bao gồm cả tuyến trợ giá và không trợ giá đi tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, với tổng kinh phí khoảng 930 tỷ đồng cho 8 tháng cuối năm 2026.

Trao đổi với phóng viên, ông Bùi HòaAn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, hiện đơn vị đang chủ trì cùng các sở, ngành có liên quan khẩn trương hoàn tất thủ tục để sớm trình HĐND TP.HCM vào cuối tháng 4.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cũng kỳ vọng chính sách miễn phí vé xe buýt cho toàn dân sớm đi vào thực tế, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.

Ông Bùi HòaAn cho biết: “Dự kiến HĐND TP.HCM sẽ họp vào cuối tháng 4. Nếu được HĐND thông qua, Sở Xây dựng sẽ triển khai ngay các bước tiếp theo, với kỳ vọng có thể áp dụng chính sách miễn phí vé xe buýt từ dịp 30/4 - 1/5. Mục tiêu của chính sách này là góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giảm bớt chi phí đi lại - một khoản chi đáng kể trong tổng chi tiêu của người dân cho học tập, sinh hoạt và làm việc. Đồng thời, nếu được người dân hưởng ứng, chính sách sẽ góp phần giảm phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông và phát thải, hướng tới hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng”.

Nhà cách trường gần 20km, mỗi ngày phải di chuyển bằng hai tuyến xe buýt, sinh viên Nguyễn Hoa Trà My chia sẻ, dù chi phí đi lại chỉ tốn 12.000 đồng/ngày. Nhưng việc miễn phí vé xe buýt sẽ giúp em giảm đáng kể chi phí sinh hoạt.

“Việc đi lại bằng xe buýt giúp ích, tiết kiệm cho em rất nhiều. Tuy nhiên, ban đầu em nghĩ chính sách miễn phí này chỉ áp dụng cho các đối tượng như trẻ em hoặc người cao tuổi, chứ không nghĩ hướng đến những người nhưmình. Trong bối cảnh hiện nay, khi giá xăng dầu đang tăng, nếu được miễn phí thì đây là hỗ trợ rất thiết thực”, em Trà My nói.

Ở góc nhìn khác, chị Hoàng Tố Nguyên, giảng viên một trường đại học tại TP.HCM, đánh giá, đây là chính sách rất nhân văn, cần thiết trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng sẽ góp phần giảm áp lực chi phí đi lại, nhất là với học sinh, sinh viên và người lao động.

Chị Hoàng Tố Nguyên chia sẻ: “Tôi thấy rất tuyệt vời, tôi cũng đã nghe thông tin này và thực sự đánh giá rất cao. Nếu thành phố mình làm được thì quá hay. Hiện nay vật giá tăng cao, giá xăng cũng tăng, nên nếu tạo điều kiện cho người dân đi lại như vậy thì sẽ giảm bớt phần nào gánh nặng chi phí. Thành phố mình kẹt xe là câu chuyện muôn thuở nhiều năm nay, không chỉ người dân mà cả du khách nước ngoài cũng rất e ngại. Vì vậy, việc phát triển giao thông công cộng là rất cấp thiết và sớm muộn gì cũng phải làm”.

“Ngại” đi xe buýt… không phải vì chi phí

Không chỉ tiết kiệm chi phí, xe buýt còn mang lại sự tiện lợi cho nhiều đối tượng hành khách, dễ dàng kết nối các điểm đến, có thể nghỉ ngơi trong lúc di chuyển. Tuy nhiên, thực tế cho thấy trải nghiệm sử dụng vẫn còn những bất cập.

Tại nhiều điểm dừng, hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, thiếu mái che, thậm chí bị tận dụng làm nơi tập kết rác. Sinh viên Lê Đặng Hoàng Phúc cho rằng, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến trải nghiệm của người sử dụng.

“Việc không có mái che ở trạm chờ rất bất tiện. Nhiều hôm tôi phải đi học vào buổi trưa, khoảng 11-12 giờ, đứng chờ xe dưới trời nắng thì thực sự không chịu nổi. Thời tiết TP.HCM hiện nay có lúc lên đến 36-38 độ, nên việc đứng ngoài trời rất khó khăn. Ngoài ra, tình trạng tập kết rác tại một số trạm chờ cũng ảnh hưởng không nhỏ, vì người dân phải ngồi đợi khá lâu, làm giảm trải nghiệm khi sử dụng xe buýt”, sinh viên Lê Đặng Hoàng Phúc cho hay.

Ở một góc độ khác, theo anh Phạm Khắc Hiếu, nhân viên văn phòng lại cho rằng, chủ trương chính sách miễn phí xe buýt của TP.HCM là một tín hiệu tích cực trong nỗ lực khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng, góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường. Song, thực tế cho thấy, yếu tố chi phí không phải là rào cản lớn nhất khiến người dân còn e ngại với xe buýt.

“Yếu tố chi phí không phải là rào cản lớn nhất trong việc người dân có sử dụng phương tiện công cộng hay không. Theo tôi, điều họ e ngại nằm ở chất lượng dịch vụ, tốc độ di chuyển, độ đúng giờ và mức độ thuận tiện trong quá trình sử dụng. Hiện nay, xe buýt trong nội đô vẫn bị ảnh hưởng bởi tình trạng kẹt xe và chưa có nhiều làn đường ưu tiên, khiến thời gian di chuyển kéo dài. Đây là bất lợi lớn khi so với xe máy - một phương tiện linh hoạt, chủ động. Nếu những yếu tố này không được cải thiện, việc miễn phí vé xe buýt sẽ khó trở thành lựa chọn hấp dẫn với đa số người dân”, anh Hiếu nói.

Ông Bùi HòaAn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, việc miễn phí vé xe buýt không chỉ dừng ở hỗ trợ chi phí mà còn là cơ hội để tái cơ cấu hệ thống giao thông công cộng, phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân, hướng tới tiêu chuẩn của đô thị tiên tiến.

Hiện TP.HCM có khoảng 2.400 xe buýt, trong đó hơn 1.400 phương tiện đã chuyển sang sử dụng điện và khí CNG. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ xe buýt sẽ sử dụng năng lượng sạch.

Về hệ thống hạ tầng bến bãi, điểm đầu cuối theo ông Bùi HòaAn, TP.HCM cơ bản có đầy đủ bến bãi, điểm đầu cuối tại 3 khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM và Bình Dương cũ. Tuy nhiên, thời gian tới, TP.HCM cũng sẽ tính toán bổ sung các trạm dừng, nhà chờ có mái che nhằm đảm bảo sức khỏe cho người dân.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết thêm: “Chúng tôi đang nghiên cứu hoàn thiện hạ tầng tiếp cận, đặc biệt là vỉa hè, lối đi bộ, để người dân có thể di chuyển từ nhà đến trạm xe buýt một cách thuận tiện nhất. Thành phố cũng tính toán các giải pháp che mưa, che nắng nhằm đảm bảo sức khỏe cho người dân khi chờ xe.Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần có sự phối hợp và ủng hộ từ chính quyền địa phương cũng như các ngành chức năng trong việc đảm bảo trật tự lòng, lề đường. Những nội dung này sẽ tiếp tục được triển khai sau khi chính sách được thông qua”.

Chính sách miễn phí vé xe buýt được kỳ vọng sẽ tạo cú hích ban đầu, thu hút người dân trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, để giữ chân người sử dụng lâu dài, không chỉ phụ thuộc vào chi phí, mà còn nằm ở việc người dân có cảm thấy phương tiện công cộng đủ tiện lợi để lựa chọn hay không.